วีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ประธานที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ได้ออกมานำเสนอแผนยุทธศาสตร์ "ผ่าตัดใหญ่" อุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย โดยเน้นย้ำว่าประเทศไทยต้องก้าวข้ามโมเดลการตลาดแบบดั้งเดิม ไปสู่การบริหารจัดการด้วยฐานข้อมูลเชิงลึก
🔴 เปลี่ยนกระทรวงอุบัติเหตุการเมือง สู่ยุทธศาสตร์วัฒนธรรม
นายวีระศักดิ์ เปิดเผยว่า โครงสร้างของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2545 มีลักษณะเหมือนกระทรวงที่เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุทางการเมือง และขาดโครงสร้างด้านเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง ข้อเสนอในครั้งนี้จึงเป็นการแยกงานด้านกีฬาออกไป และนำงานด้านการท่องเที่ยวไปควบรวมกับกระทรวงวัฒนธรรม เพื่อเดินหน้าสู่การเป็น "ท่องเที่ยวคุณภาพสูง" (Value Tourism) ที่สามารถบริหารจัดการโบราณสถานและอุทยานประวัติศาสตร์อันเป็นต้นทุนสำคัญของประเทศได้แบบเบ็ดเสร็จ
🔴 ตั้งคลังสมองยุทธศาสตร์ สลัดภาพ "สายอีเวนต์"
ประเด็นที่แหลมคมที่สุดในข้อเสนอครั้งนี้ คือการจัดตั้ง สำนักงานเศรษฐกิจการท่องเที่ยว ให้มีฐานะและบทบา ทเทียบเท่ากับสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) หรือสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.)
นายวีระศักดิ์ ระบุอย่างตรงไปตรงมาว่า หน่วยงานใหม่นี้จะต้องทำหน้าที่เป็น "คลังสมอง" (Think Tank) ของประเทศ มีภารกิจหลักในการเก็บรวบรวม ซื้อ และวิเคราะห์ข้อมูลทางเศรษฐมิติ (Econometrics) เพื่อกำหนดนโยบายเชิงโครงสร้างในระยะยาว
โดยต้องเปลี่ยนจากกระทรวงแห่งความฝันสู่การเป็นกระทรวงเชิงยุทธศาสตร์ของจริง ยุติการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมด้วยกิจกรรมหรือการจัดงานอีเวนต์ (Event-driven) ซึ่งเป็นโมเดลที่มักจะปรับเปลี่ยนทิศทางไปตามตัวบุคคลสำคัญๆ ในแต่ละช่วงเวลา โดยไม่มีฐานข้อมูลที่ยั่งยืนมารองรับ
การมีคลังสมองที่เข้มแข็งจะช่วยดูแลห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ทั้งระบบ และช่วยลดความขัดแย้งรวมถึงเสียงรบกวน (Noise) ในอุตสาหกรรม เนื่องจากจะมีข้อมูลที่ทุกภาคส่วนมองเห็นตรงกันเป็นแกนหลัก
🔴 ขับเคลื่อนด้วย AI เจาะตลาด Visitor Economy
ในอนาคต การกำหนดนโยบายจะต้องขับเคลื่อนด้วยระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมและความต้องการล่วงหน้าของผู้มาเยือน แทนการพึ่งพาเพียงสถิติในอดีตจากด่านตรวจคนเข้าเมือง และต้องขยายขอบเขตไปสู่ เศรษฐกิจของผู้มาเยือน (Visitor Economy) ที่ครอบคลุมทั้งกลุ่ม Medical Tourism การศึกษา และกลุ่มความเชื่อความศรัทธา (สายมู) ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีพลังในการใช้จ่ายสูง
นอกจากนี้ การสร้างคลังสมองเพื่อกำหนดนโยบายที่แม่นยำ จะช่วยให้ไทยสามารถพัฒนา "ซัพพลายเชนสีเขียว" (Green Supply Chain) และโครงสร้างพื้นฐานเพื่อคนทั้งมวล (Universal Design) ได้อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งถือเป็นเงื่อนไขสำคัญในการดึงดูดนักท่องเที่ยวคุณภาพสูงจากย ุโรปและสหรัฐอเมริกา และเป็นการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน โดยไม่ต้องพึ่งพางบประมาณในการจัดอีเวนต์ชั่วครั้งชั่วคราวอีกต่อไป
การเปลี่ยนแปลงภายในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยที่ นายวีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ได้เสนอไว้นั้น มีความน่าสนใจและสะท้อนถึงการต้องปรับตัวสู่ยุคใหม่ที่ข้อมูลและเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ในฐานะผู้ที่ติดตามความเคลื่อนไหวในวงการนี้ ผมเห็นว่าการเน้นให้กระทรวงท่องเที่ยวและกีฬามุ่งเน้นด้านยุทธศาสตร์และขยายขอบเขตงานด้านการท่องเที่ยวไปควบรวมกับวัฒนธรรม เป็นแนวทางที่ช่วยให้การบริหารจัดการทรัพยากรทางวัฒนธรรมและโบราณสถานสามารถทำได้แบบครบวงจรและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ที่สำคัญคือการริเริ่มตั้งสำนักงานเศรษฐกิจการท่องเที่ยวซึ่งจะทำหน้าที่เป็นคลังสมองในการเก็บข้อมูลและวิเคราะห์เชิงลึก ยิ่งในยุคนี้ที่เทคโนโลยี AI สามารถรวบรวมและประมวลผลพฤติกรรมผู้บริโภคได้อย่างแม่นยำ การนำ AI มาใช้เพื่อวางแผนการตลาดและนโยบายการท่องเที่ยว จึงถือเป็นก้าวสำคัญที่จะช่วยให้ประเทศไทยขยายตลาด Visitor Economy ได้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายใหม่ๆ เช่น Medical Tourism และกลุ่มสายมูที่มีอิทธิพลสูงในการกระตุ้นเศรษฐกิจ นอกจากนั้น การพัฒนาซัพพลายเชนสีเขียวและ universal design ที่เข้าถึงได้สำหรับคนทุกกลุ่ม ถือเป็นการปูพื้นฐานสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและสร้างความเท่าเทียมทางสังคม ตัวอย่างเช่น การสนับสนุนโรงแรมรีสอร์ตที่รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นในการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ล้วนช่วยให้ภาพลักษณ์และความน่าสนใจของไทยมีความโดดเด่นในกลุ่มนักท่องเที่ยวที่ใส่ใจเรื่องคุณภาพและความรับผิดชอบต่อสังคม ประสบการณ์ตรงจากนักท่องเที่ยวในยุโรปและสหรัฐอเมริกาชี้ให้เห็นว่าพวกเขามีความต้องการสัมผัสประสบการณ์ท่องเที่ยวที่มีคุณค่าและสอดคล้องกับแนวคิด green tourism มากขึ้น ซึ่งไทยถ้าสามารถวางแผนและพัฒนานโยบายที่ชัดเจนและยั่งยืน โดยใช้ข้อมูลเชิงลึกที่มาจาก Think Tank อย่างสำนักงานเศรษฐกิจการท่องเที่ยว จะทำให้เราแข่งขันได้ดียิ่งขึ้นในตลาดโลก อีกทั้งยังลดความอ่อนแอด้านการพึ่งพากิจกรรมหรืออีเวนต์ที่มีความเปลี่ยนแปลงสูงตามบุคคลหลัก โดยรวมแล้ว แผนยุทธศาสตร์นี้ไม่เพียงแค่เป็นการปรับโครงสร้างองค์กร หรือพัฒนานโยบายด้านเทคโนโลยีเท่านั้น แต่ยังเป็นการปฏิวัติแนวคิดของการท่องเที่ยวไทย เพื่อสร้างความมั่นคงและเสริมสร้างความแข็งแกร่งบนพื้นฐานของข้อมูลและความรู้เชิงลึก ซึ่งนั่นจะช่วยให้ประเทศไทยเดินหน้าสู่บทบาทผู้นำด้านการท่องเที่ยวคุณภาพสูงในภูมิภาคและระดับโลกได้อย่างแท้จริง