ตอนแรกที่ไป Chimi Lhakhang (วัดแห่งความอุดมสมบูรณ์) แถวหมู่บ้าน Lobesa เมือง Punakha บอกเลยว่าตกใจแบบขำๆ เพราะเห็น “The PHALLUS” เพ้นท์อยู่ตามผนังบ้าน ร้านค้า ไปจนถึงป้ายเล็กๆ ระหว่างทาง แต่พอดูดีๆ มันไม่ได้หยาบคายเลยนะ กลับรู้สึกว่าเค้าทำให้ออกมาน่ารัก ตะมุตะมิ และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมจริงๆ ที่นี่เกี่ยวกับความเชื่อเรื่อง Phallus = luck, fertility, protection คือเป็นสัญลักษณ์ให้ “โชค” “ความอุดมสมบูรณ์/การมีลูก” และ “การปกป้องจากสิ่งไม่ดี” คนท้องถิ่นหลายบ้านจะวาดไว้ที่ผนังหรือแขวนเป็นเครื่องราง บางอันยังเพ้นท์สีสด มีลายตา/สายฟ้าให้ดูขลัง แต่ก็ยังดูเป็นงานศิลป์พื้นบ้านมากกว่าอะไรอื่น อีกอย่างที่คนมักพูดถึงคือเรื่องของ Drukpa Kunley หรือ The Divine Madman (นักบุญสายกวน/สายแหกกรอบ) ซึ่งเป็นที่มาของความเชื่อและตำนานในย่านนี้ เวลาเดินเข้าไปในโซนวัดจะรู้สึกว่าบรรยากาศสงบมาก ตัดกับภาพเพ้นท์ด้านนอกที่ดูสดใส เป็นคอนทราสต์ที่แปลกแต่ลงตัว ทริคเล็กๆ จากประสบการณ์ส่วนตัวถ้าใครอยากไปแบบไม่เขินและได้รูปสวย 1) คิดซะว่าเป็น “สัญลักษณ์วัฒนธรรม” ไม่ใช่เรื่องลามก แล้วเราจะเดินดูได้สบายขึ้นมาก แถมคุยกับคนพื้นที่ได้แบบให้เกียรติ 2) ถ่ายรูปให้เล่าเรื่อง: ลองเก็บภาพชื่อสถานที่อย่าง “Lobesa Village, Bhutan” หรือป้าย “Chimi Lhakhang” คู่กับภาพเพ้นท์ จะทำให้รูปดูมีบริบท ไม่ใช่แค่ถ่ายตามกระแส 3) มารยาทในพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์: ด้านนอกถ่ายได้เพลินๆ แต่พอเข้าเขตวัดก็ควรแต่งกายสุภาพ พูดเบาๆ และเช็กก่อนว่าจุดไหนห้ามถ่ายภาพ 4) ของฝากน่ารักๆ: แถวนั้นมีงานทำมือเล็กๆ เช่น เครื่องราง/ของตกแต่ง หรือแม้แต่ต่างหู (earrings) ที่ดีไซน์แรงบันดาลใจจากลายพื้นเมือง ใครชอบของจุกจิกน่าจะถูกใจ สำหรับเรา ที่นี่เป็นหนึ่งในจุดที่ทำให้ “ภูฏาน” น่าจดจำมาก เพราะได้เห็นว่าความเชื่อเรื่องโชค การปกป้อง และความอุดมสมบูรณ์ถูกเล่าออกมาผ่านศิลปะบนกำแพงแบบจริงใจสุดๆ ใครมาปูนาคาแล้วอยากได้ประสบการณ์แปลกใหม่ แนะนำให้แวะเลย