SỐNG RỒI...
Bức ảnh này được chụp bởi một thiếu tá người Mỹ có tên Clarence L. Benjamin vào thứ Sáu, ngày 13/4/1945. Đó là khoảnh khắc định mệnh khi những chuyến tàu chở hơn 2.500 tù nhân Do Thái rời khỏi trại tập trung Bergen-Belsen để đi tới một địa điểm "giải quyết" mới.
Khi đoàn tàu đang băng qua thành phố Magdeburg, Đức, nó bất ngờ bị chặn lại bởi lực lượng Đồng minh. Những con người khốn khổ, vốn đã chuẩn bị tâm thế cho sự vĩnh biệt cận kề trong những toa tàu chật hẹp và hôi hám, đột nhiên nhận được một tin tức chấn động: chiến tranh đã sắp kết thúc, quân đội Đức Quốc xã đã thất bại, và họ chính thức được tự do.
Nhìn vào bức ảnh, ta thấy ngay cận là một người phụ nữ trẻ đang dắt tay một đứa trẻ chạy lên sườn đồi cỏ. Gương mặt chị không chỉ là nụ cười, đó là một sự hỗn mang của cảm xúc: có chút hoảng hốt bàng hoàng, có sự nhẹ nhõm đến nghẹt thở, và một niềm tin mãnh liệt vừa được hồi sinh từ tro tàn.
Phía sau họ, những bóng hình gầy gò khác đang dang rộng vòng tay, như muốn ôm trọn lấy bầu khí quyển tự do mà họ ngỡ sẽ vĩnh viễn đánh mất trong những lò thiêu và phòng hơi độc. Họ lần lượt bước ra từ các toa tàu tử thần, hít hà bầu không khí không còn mùi tử thần, để rồi nhận ra mình thực sự đã sống. Đó là giây phút mà định mệnh rẽ hướng, khi tử thần phải lùi bước trước sự sống hiên ngang.
***
Thế nhưng, lịch sử vốn dĩ là một vòng lặp nghiệt ngã đến đau lòng. Những con người trong bức ảnh năm ấy, những nạn nhân khốn cùng của cuộc tàn hại khổng lồ, chắc hẳn đã mong cầu một thế giới không còn chiến tranh. Nhưng ngày hôm nay, tại dải Gaza, hay trên toàn Trung Đông, những thước phim tương tự lại đang trình chiếu với một màu sắc khác, nhưng nỗi đau lại xé lòng vì sự "đổi vai" quá đối nghiệt ngã!
Những người từng là nạn nhân của sự hủy diệt, giờ đây lại nhân danh sự sinh tồn để mang chiến tranh và sự tàn bạo phủ bóng lên toàn Trung Đông. Gaza, Tehran đã và đang bị san phẳng, những trại tị nạn bị biến thành chiến địa bất cứ lúc nào. Và hơn hết một thế hệ dân tộc của Palestine, Iran đang phải chạy trốn khỏi những trận mưa tăm lửa, dắt tay nhau qua những đống đổ nát với đôi mắt vô hồn vì m ất mát.
Bức ảnh năm 1945 mang thông điệp về sự giải thoát.
Nhưng nhìn vào thực tại hôm nay, ta thấy một sự mỉa mai cay đắng.
Khi người phụ nữ Do Thái trong ảnh thốt lên: "Sống rồi!", đó là tiếng reo vui của nhân loại trước sự sụp đổ của cái ác.
Nhưng khi một đứa trẻ ở Gaza, Iran nhìn lên bầu trời đầy mảnh đạn và thốt lên: "Sống rồi...", đó lại là tiếng thở phào đầy đau đớn vì biết mình vừa đi ngang qua tử thần trong gang tấc, rồi lại tiếp tục thấp thỏm xem ngày mai liệu mình có còn được nhìn thấy ánh mặt trời hay không.
Hòa bình cho dân tộc này, lại là hỏa ngục cho một dân tộc khác. Một vòng lặp tàn khốc khi con người thoát khỏi một trại tập trung này, để rồi lại biến một vùng đất khác thành một trại tập trung khổng lồ giữa lòng thế kỷ 21.
SỐNG RỒI... – hai từ ấy vang lên như một lời cầu nguyện, nhưng cũng là một lời chất vấn đầy nhức nhối gửi đến lương tri của cả thế giới này.
- 23/3/2026-
Bức ảnh chụp khoảnh khắc giải phóng các tù nhân Do Thái khỏi đoàn tàu đã tạo nên một biểu tượng mạnh mẽ về sức sống và hy vọng trong lịch sử nhân loại. Tôi từng đọc nhiều câu chuyện về những người sống sót qua trại tập trung như Bergen-Belsen và cảm nhận sâu sắc sự khác biệt giữa sự sống và cái chết trong những hoàn cảnh cực kỳ khắc nghiệt ấy. Từ trải nghiệm nghiên cứu lịch sử và nghe kể các câu chuyện đời thường, tôi nhận thấy cách mà những điều này không chỉ là quá khứ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các vùng chiến sự ngày nay như Gaza hay Iran. Hình ảnh và câu chuyện về khoảnh khắc "Sống rồi!" vang lên như tiếng vọng xuyên thời gian, nhắc nhở chúng ta về giá trị quý giá của tự do và sự sống giữa những bất công và đau thương. Thực tế, vòng lặp hận thù và bạo lực vẫn đang tiếp diễn, khi các thế hệ sau lại là nạn nhân của những cuộc chiến mới. Chẳng hạn, trẻ em ở Gaza không chỉ mất đi tuổi thơ bình yên mà còn thường xuyên phải đối mặt với hiểm nguy. Tôi thấy rằng ngoài việc nhớ về lịch sử, chúng ta cũng cần suy ngẫm và hành động để phá vỡ vòng lặp đau thương đó – thông qua giáo dục, đối thoại hòa bình và sự thấu hiểu lẫn nhau giữa các dân tộc. Quan sát qua bức ảnh do thiếu tá Clarence L. Benjamin chụp tại Magdeburg, tôi được truyền cảm hứng rằng mỗi khoảnh khắc được sống, dù trong hoàn cảnh tăm tối nhất, cũng là một cơ hội để viết nên câu chuyện mới về sự kiên cường và hòa bình. Và điều đó không chỉ là ký ức mà còn là lời kêu gọi với cả thế giới hôm nay: hãy để "Sống rồi..." không chỉ là tiếng reo vui của quá khứ mà còn là tiếng vọng của tương lai, nơi không còn chiến tranh và đau thương.
