Badminton ข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น
วันนี้เป็นอีกวันที่ทำให้ผมต้องกลับมามองร่างกายตัวเองอย่างจริงจัง หลังจากไปตรวจเข่าแบบละเอียด คุณหมอวินิจฉัยว่าผมมีอาการ ข้อเข่าเสื่อม ระยะเริ่มต้น อยู่ระหว่างระยะ 1-2 ซึ่งหมอก็ค่อนข้างแปลกใจ เพราะด้วยอายุและกล้ามเนื้อต้นขาที่ค่อนข้างแข็งแรง น่าจะมีโอกาสเกิดได้ไม่มากนัก
แต่เมื่อย้อนกลับไปดูพฤติกรรมตลอดกว่า 10 ปีที่ผ่านมา คำตอบก็คงชัดเจน…
หนึ่งในสาเหตุหลักที่หนีไม่พ้น คือ แบดมินตัน กีฬาที่ผมรักมากที่สุด
เมื่อประมาณ 10 ปีก่อน ผมแทบจะเรียกได้ว่าเสพติดการเล่นแบดมินตัน วันหนึ่งอยู่ในสนามขั้นต่ำ 3 ชั่วโมง เล่นกันแบบไม่หมดแรงไม่กลับ วันหนึ่งเล่นตั้งแต่ 5 เกม ไปจนถึง 7-8 เกมก็มี การกระโดด การพุ่ง การหยุดกระแทกซ้ำๆ แบบหนักหน่วง สุดท้ายแล้วร่างกายก็เริ่มส่งสัญญาณกลับมาในวันนี้ (อันที่จริงก่อนหน้านี้ก็ บาดเจ็บมาสารพัดบาดเจ็บแล้วเหมือนกัน แทบจะทั้งกาย)
ก่อนหน้านี้ผมหยุดเล่นแบดมินตันไปประมาณ 6 ปี เพราะมีปัญหาเรื่องข้อเท้า ต้องได้รับการผ่าตัด แต่พอกลับมาเล่นอีกครั้ง ปัญหาเข่าก็ตามมาแทบจะทันที
อาการที่เกิดขึ้นคือ
- นั่งยองๆ ไม่ได้
- งอเข่าหรือพับขาลำบาก
- รู้สึกตึงและปวดอยู่ตลอด
- กลางคืนปวดจนรบกวนการนอน
- ต้องกินยาแก้ปวดถึงจะพอทุเลา
สุดท้ายเลยตัดสินใจตรวจอย่างจริงจัง และก็ได้คำตอบว่า ข้อเข่าเริ่มเสื่อม
หลังจากนี้คงต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมครั้งใหญ่ ถึงแม้แบดมินตันจะเป็นกีฬาที่ผมรักมากแค่ไหนก็ตาม แต่เมื่อคิดถึงคุณภาพชีวิตในระยะยาว ก็คงต้องยอมลดหรือเลิก เพื่อรักษาเข่าของตัวเองไว้ให้นานที่สุด
อาจต้องเปลี่ยนไปออกกำลังกายที่แรงกระแทกน้อยกว่า เช่น ปั่นจักรยานหรือว่ายน้ำแทน
ตอนนี้สิ่งสำคัญที่สุดคือทำให้อาการอักเสบและบวมลดลงก่อน ด้วยการพัก ใส่เฝือก กินยา และหลีกเลี่ยงการใช้งานหนัก
เรื่องหนึ่งที่ผมอยากฝากไว้เลยคือ…
อย่าชะล่าใจกับ เข่า (ถึงเขาไม่รักเรา แต่เราต้องรักเข่า 🤭 คนละเรื่อง)
เพราะขาและเข่าคื อสิ่งที่จะพาเราไปได้ทุกที่ในชีวิต
ผมยังมีความฝันอีกมาก ยังอยากเดินทาง ยังอยากใช้ชีวิตอีกเยอะ เหตุการณ์ครั้งนี้เลยเหมือนเป็นสัญญาณเตือนว่า ร่างกายเริ่มไม่เหมือนเดิมแล้ว และถึงเวลาที่เราต้องทะนุถนอมมันมากขึ้น
หลายคนอาจคิดว่า ข้อเข่าเสื่อมเป็นโรคของคนแก่ แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่เลยครับ
ข้อเข่าเสื่อมสามารถเริ่มได้ตั้งแต่อายุประมาณ 40 ปี หรืออาจเร็วกว่านั้น โดยเฉพาะคนที่ เคยบาดเจ็บที่เข่า น้ำหนักตัวมาก
ใช้งานเข่าหนัก ต้องนั่งยอง คุกเข่า หรือเล่นกีฬาที่มีแรงกระแทกบ่อยๆ
ที่ผ่านมา ผมเองก็เคยรักษาผิดวิธีเหมือนกัน ไปดูดน้ำออกจากข้อเข่าเร็วเกินไป จนบางครั้งเหมือนยิ่งกระตุ้นให้เนื้อเยื่อบริเวณเข่าอักเสบมากขึ้น แม้อาการบวมจะลดลงชั่วคราวก็ตาม
เ พราะตราบใดที่การอักเสบยังไม่หาย น้ำในข้อเข่าก็ยังสามารถกลับมาคั่งและบวมได้อีก
สำหรับใครที่เริ่มสงสัยว่าตัวเองอาจมีภาวะข้อเข่าเสื่อม ลองสังเกตอาการเบื้องต้นเหล่านี้ครับ
- ปวดเข่าเวลาเดินขึ้น-ลงบันได โดยเฉพาะตอนลง
- เข่าฝืดตอนเช้า ประมาณ 5-30 นาที
- มีเสียง “ก๊อกแก๊ก” เวลาเหยียดหรืองอเข่า
- ปวดหลังนั่งหรือยืนนาน
- เข่าบวมเป็นๆ หายๆ
- ใช้งานหนักแล้วปวดมากขึ้น แต่พักแล้วดีขึ้น
สุดท้ายนี้ก็คงต้องยอมรับความจริง และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อชะลอไม่ให้อาการเข้าสู่ระยะ 3-4
ทั้งเรื่องการออกกำลังกาย การพักผ่อน และการควบคุมน้ำหนัก
เลยอยากเอาประสบการณ์ตรงมาแชร์ให้เพื่อนๆ ได้ระวังและดูแลตัวเองกันครับ
เพราะบางครั้ง…ร่างกายจะเตือนเรา ก่อนที่มันจะสายเกินไป
ถ้าเพื่อนๆ สงสัยเรื่อง การทำงานของเข่า ลองดูภาพกราฟิกที่ผมแนบไว้ จะบอกว่าหน้าที่แต่ละที่ ทำหน้าที่อะไร จะพอเข้าใจการบาดเจ็บของเข่าได้เบื้องต้นครับ
ผมขอแชร์เพิ่มเติมจากประสบการณ์ส่วนตัวเกี่ยวกับการดูแลข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น เพื่อช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจและดูแลข้อเข่าของตัวเองได้ดีขึ้นครับ สิ่งที่สำคัญที่สุดหลังจากได้รับการวินิจฉัยคือ ต้องใจเย็นและให้ความสำคัญกับการรักษาอย่างต่อเนื่อง อย่าปล่อยให้เข่าทรุดเพราะใช้ผิดวิธี จากที่ผมเคยทำผิดพลาดเช่น ไปดูดน้ำในข้อเข่าเร็วเกินไป ซึ่งกลับทำให้อาการอักเสบแย่ลง การพักฟื้นอย่างถูกวิธี คือลดการใช้งานหนัก สวมเข่าอ่อนถ้าจำเป็น และรับประทานยาแก้อักเสบตามคำแนะนำแพทย์ช่วยลดอาการบวมและเจ็บปวดได้จริง ผมแนะนำให้ออกกำลังกายแบบที่แรงกระแทกต่ำ อย่างเช่นการปั่นจักรยานหรือว่ายน้ำ เพราะช่วยเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าโดยไม่เพิ่มแรงกดทับมากเกินไป และควรเพิ่มการฝึกกล้ามเนื้อหลังต้นขาที่ช่วยพยุงเข่า เช่น การยืดและบริหารด้วยท่าที่เหมาะสม นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงท่านั่งที่กดทับเข่า เช่น การนั่งยอง ๆ หรือนั่งพับเพียบ เพราะท่าทางเหล่านี้เพิ่มแรงกดบริเวณกระดูกและเนื้อเยื่อข้อเข่า ทำให้ข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้น รวมถึงควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์สุขภาพ เนื่องจากน้ำหนักเกินสร้างแรงกดทับส่วนเกินบริเวณข้อเข่า เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้น สำหรับผู้ที่รักการเล่นแบดมินตัน อาจจะต้องลดความถี่และปรับรูปแบบการเล่น เช่น หลีกเลี่ยงการกระโดดหรือการเปลี่ยนทิศทางอย่างเร็วบ่อยๆ และอย่าลืมวอร์มอัพและยืดเหยียดก่อนและหลังเล่นทุกครั้ง เพื่อช่วยลดอาการบาดเจ็บ สุดท้าย การตรวจเช็คอาการอย่างสม่ำเสมอและพบแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมถือเป็นสิ่งสำคัญ เพราะข้อเข่าเสื่อมมีโอกาสรักษาและชะลออาการได้ดีถ้าเริ่มดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ ทิ้งท้ายไว้ว่า เราควรรักและใส่ใจข้อเข่าของเรามากขึ้น เพราะมันไม่ใช่แค่ตัวรับน้ำหนักร่างกายเท่านั้น แต่เป็นส่วนสำคัญที่พาเราทำกิจกรรมและใช้ชีวิตอย่างมีความสุขในทุกวันครับ
