เวลาอ่านกฎหมายเพื่อสอบตำรวจ (โดยเฉพาะวิชากฎหมายพื้นฐาน) “ลำดับชั้นของกฎหมาย/ลำดับศักดิ์กฎหมาย” ออกบ่อยมาก เพราะข้อสอบชอบถามว่า ถ้ากฎหมาย 2 ฉบับขัดกันให้ยึดฉบับไหน หรือเหตุการณ์หนึ่ง “ต้องอาศัยอำนาจกฎหมายฉบับใด” อย่างตัวอย่างที่เจอบ่อยคือเรื่อง “การยุบสภา” 1) ลำดับชั้นของกฎหมาย (ภาพรวมที่ใช้ทำข้อสอบ) - รัฐธรรมนูญ: ศักดิ์สูงสุดของกฎหมายภายในประเทศ (กฎหมายอื่นขัดไม่ได้) - พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.): กฎหมายหลักที่สภาผ่าน กระบวนการตราค่อนข้างเต็มรูปแบบ - พระราชกำหนด (พ.ร.ก.): ออกใช้ในกรณีฉุกเฉิน/จำเป็นเร่งด่วน (ข้อสอบชอบถามเงื่อนไข) - พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.): ใช้กำหนดรายละเอียดตามที่กฎหมายแม่บทให้อำนาจ เช่น การกำหนดวันบังคับใช้/การจัดตั้งหน่วยงานบางเรื่อง - กฎกระทรวง: รายละเอียดปลีกย่อยตามที่ พ.ร.บ. ให้อำนาจรัฐมนตรีออก - ประกาศ/ระเบียบ/ข้อบังคับ: มักเป็นชั้นรองลงมา ใช้กำหนดวิธีปฏิบัติ ทริคจำแบบที่ผมใช้: “ใหญ่สุดคุมเกม = รัฐธรรมนูญ” แล้วไล่ลงมา “พ.ร.บ. (หลัก) → พ.ร.ก. (เร่งด่วน) → พ.ร.ฎ. (กำหนดรายละเอียดระดับพระราช) → กฎกระทรวง (รายละเอียดของกระทรวง)” 2) แนวคิดสำคัญที่ชอบออก: กฎหมายขัดกันให้ดู ‘ศักดิ์’ และ ‘ความเฉพาะ’ - ถ้าศักดิ์ต่างกัน: ยึดฉบับที่ศักดิ์สูงกว่า - ถ้าศักดิ์เท่ากัน: มักดู “กฎหมายเฉพาะ” ชนะ “กฎหมายทั่วไป” และดู “ฉบับใหม่” ชนะ “ฉบับเก่า” (ถ้าเรื่องเดียวกันและขัดกัน) 3) ตัวอย่างแนวข้อสอบ: “การยุบสภา ต้องอาศัยอำนาจกฎหมายฉบับใด?” แนวตอบที่ควรคิด: เรื่องโครงสร้างรัฐ/อำนาจการเมืองระดับประเทศ ให้เริ่มจาก ‘รัฐธรรมนูญ’ ก่อนเสมอ เพราะเป็นฐานอำนาจหลัก แล้วค่อยไปดูบทประกอบ/กฎหมายลำดับรองว่ามีรายละเอียดอะไรเพิ่ม 4) อีกชุดคำที่หลายคนเจอจากการค้นหา: bit byte field record file database คืออะไร อันนี้ถึงจะเป็นคนละวิชา แต่ถ้าอ่านสอบ (หรืออ่าน กพ./งานธุรการ) ก็เจอบ่อย ผมสรุปแบบสั้นให้จำง่าย: - bit: หน่วยเล็กสุด มีค่า 0/1 - byte: 8 bit (มักใช้แทน 1 ตัวอักษรโดยประมาณ) - field: ช่องข้อมูล 1 ช่อง เช่น “ชื่อ”, “เลขบัตร” - record: ชุดข้อมูล 1 แถว เช่น ข้อมูลของ “นาย ก” 1 คน - file: กลุ่มของ record ที่เก็บรวมกันเป็นแฟ้ม - database: ระบบที่รวมหลายไฟล์/หลายตาราง เชื่อมกันและจัดการได้ ทริคจำ: field = ช่อง, record = แถว, file = แฟ้ม, database = คลังข้อมูล 5) คำว่า “นสต.16” ถ้าในบริบทเตรียมสอบนายสิบตำรวจ หลายคนใช้เรียกเอกสาร/แบบฟอร์ม/ชุดแนวข้อสอบหรือเอกสารประกอบการสมัคร/การฝึก (ขึ้นกับปีและหน่วยงานที่ประกาศ) วิธีอ่านให้ชัวร์คือเทียบกับ “ประกาศรับสมัคร/ระเบียบล่าสุด” ของปีนั้น ๆ เพราะเลขเอกสารเปลี่ยนได้ ถ้าอยากให้เน้นเตรียมสอบมากขึ้น แนะนำทำสรุปลำดับศักดิ์กฎหมายเป็นบันได 5 ชั้น แล้วฝึกตอบคำถามว่า “เหตุการณ์นี้อำนาจมาจากชั้นไหน” จะช่วยทำข้อสอบได้ไวขึ้นครับ