กรรมการสหกรณ์ต้องมีไม่เกินกี่คน?

เวลาเจอคำถามเรื่อง “กรรมการสหกรณ์ต้องมีไม่เกินกี่คน” ฉันแนะนำให้เริ่มจากเปิด พรบ.สหกรณ์ 2542 ก่อน เพราะเป็นฐานกฎหมายที่เอาไปอ้างในที่ประชุม/ตอนร่างเอกสารได้เลย โดยประเด็นที่คนมักพลาดคือไป “เขียนข้อบังคับ” ให้ขัดกับกฎหมายหลักโดยไม่ตั้งใจ จากเนื้อกฎหมาย (ที่หลายคนเคยเห็นอ้างถึง “มาตรา 50”) แนวคิดสำคัญคือ สหกรณ์ต้องมีคณะกรรมการดำเนินการ มี “ประธานกรรมการ 1 คน” และ “กรรมการอื่นอีกไม่เกิน 14 คน” พูดแบบภาษาคนทำงานเอกสารคือ ตั้งคณะกรรมการได้รวมสูงสุด 15 คน (ประธาน 1 + กรรมการไม่เกิน 14) ซึ่งจุดนี้สำคัญมากเวลาคุณจะทำ “ร่างข้อบังคับสหกรณ์” หรือปรับแก้ข้อบังคับเดิม ถ้าคุณกำลังทำเอกสาร 3 ชิ้นนี้—ร่างข้อบังคับสหกรณ์, ร่างระเบียบสหกรณ์, หรือทำคู่มืออ้างอิงตาม พรบ.สหกรณ์ 2542—ฉันมักใช้เช็กลิสต์สั้น ๆ เพื่อกันพลาด: 1) แยกให้ออก: “ข้อบังคับ” vs “ระเบียบ” - ข้อบังคับสหกรณ์ = กติกาหลักระดับโครงสร้าง เช่น องค์ประกอบคณะกรรมการ จำนวนกรรมการ วาระ การประชุมใหญ่ การเลือกตั้ง - ระเบียบสหกรณ์ = วิธีปฏิบัติย่อย ๆ เช่น ขั้นตอนการเบิกจ่าย การรับฝาก การให้กู้ การจัดซื้อจัดจ้าง (รายละเอียดเชิงปฏิบัติ) 2) เวลาเขียนเรื่อง “จำนวนกรรมการ” ในร่างข้อบังคับสหกรณ์ - เขียนให้ “ไม่เกิน” ตามที่กฎหมายกำหนด และเว้นช่องให้สหกรณ์ปรับตามขนาดได้ เช่น “มีประธาน 1 คน และกรรมการอื่นไม่เกิน 14 คน” - อย่าเขียนเกินเพดาน แม้จะตั้งใจให้ดูรองรับงานเยอะ เพราะสุดท้ายจะกลายเป็นข้อบังคับที่เสี่ยงขัดกฎหมาย และอาจต้องแก้ไขใหม่ 3) โครงสร้างหมวดที่ควรมีในร่างข้อบังคับ (แบบที่คนค้นหาบ่อย) - หมวดคณะกรรมการดำเนินการ: จำนวน/คุณสมบัติ/การพ้นตำแหน่ง/อำนาจหน้าที่/การประชุมและการออกเสียง - หมวดการประชุม: องค์ประชุม วิธีลงคะแนน กรณีคะแนนเสียงเท่ากัน (หลายแห่งจะกำหนดให้ประธานชี้ขาด) 4) ทริกเล็ก ๆ ตอนทำร่างระเบียบสหกรณ์ให้ใช้งานได้จริง - เขียนเป็น “ขั้นตอน” มากกว่าข้อความกว้าง ๆ เช่น ใครเป็นผู้เสนอ ใครตรวจ ใครอนุมัติ เอกสารประกอบมีอะไร ระยะเวลากี่วัน - คุมความเสี่ยงเรื่องอำนาจอนุมัติ: ระเบียบต้องไม่ไปเพิ่มอำนาจให้คนใดคนหนึ่งเกินจากข้อบังคับหรือมติที่ประชุมใหญ่ สุดท้าย ถ้าคุณต้องนำไปใช้จริงในสหกรณ์ แนะนำให้แนบการอ้างอิง “พรบ.สหกรณ์ 2542” และตรวจถ้อยคำในข้อบังคับ/ระเบียบให้สอดคล้องกันทั้งชุด (จำนวนกรรมการ, วาระ, วิธีลงคะแนน) เพราะเวลาถูกทักในที่ประชุมหรือส่งตรวจ เอกสารจะผ่านง่ายและลดการแก้ซ้ำ ๆ มากค่ะ