คำว่า “บักหล่า” (บางคนเขียนแยกเป็น “บัก ห ล่า”) เป็นคำภาษาอีสาน/ลาวที่ได้ยินบ่อยมาก โดยเฉพาะเวลาผู้ใหญ่คุยกับเด็กหรือคนที่อายุน้อยกว่า ความหมายโดยรวมของ “บักหล่า” - ใช้เรียก “ลูกชาย/เด็กผู้ชาย/น้องชาย” หรือคนที่อายุน้อยกว่า ในเชิงเอ็นดู สนิท และเป็นกันเอง - อารมณ์ประมาณ “ไอ้หนู / เจ้าหนู / ลูกเอ้ย” แต่โทนจะออกอีสาน ๆ และมักมีความเอ็นดูปนหยอก - ในหลายบ้าน ผู้ใหญ่จะเรียกหลานชายว่า “บักหล่า” เหมือนคำติดปาก เช่น “บักหล่าครับ มากินข้าวเด้อ” แล้ว “บัก” แปลว่าอะไร? คำว่า “บัก” ในภาษาอีสานมักเป็นคำขึ้นต้นเวลาเรียก “ผู้ชาย/เด็กผู้ชาย” คล้ายคำว่า “ไอ้…” ในภาษากลาง แต่ไม่ได้แปลว่าหยาบเสมอไป ความสุภาพขึ้นอยู่กับ “น้ำเสียง” และ “ความสัมพันธ์” - ถ้าใช้กับคนสนิท/เด็ก ๆ และพูดด้วยน้ำเสียงเอ็นดู จะฟังเป็นกันเอง - แต่ถ้าใช้กับคนไม่สนิท หรือพูดห้วน ๆ ก็อาจฟังแรง/ไม่สุภาพได้ “บักหล่า” ต่างจาก “บัก” ยังไง? - “บัก” เดี่ยว ๆ จะกว้างกว่า และอาจมีโทนแข็งได้ - “บักหล่า” จะนุ่มกว่า ชัดเจนว่าเรียกแบบเอ็นดู (เหมือนเติมความละมุนเข้าไป) ตัวอย่างประโยคที่ใช้จริง - “บักหล่าครับ มาเบิ่งนี่แน” = หนู/หลาน มาดูนี่หน่อย - “บักหล่า อย่าไปซนนำเขาเด้อ” = หนู อย่าไปซนตามเขานะ - “กินข้าวแล้วบ่ บักหล่า” = กินข้าวหรือยังหนู ใช้เรียกผู้หญิงได้ไหม? โดยทั่วไป “บักหล่า” มักใช้กับผู้ชายมากกว่า ถ้าเป็นเด็กผู้หญิง บางพื้นที่อาจใช้คำอย่าง “อีหล่า” (คำขึ้นต้น “อี” ก็คล้าย “บัก” แต่ใช้กับผู้หญิง) อย่างไรก็ตามคำพวกนี้อ่อนไหวเรื่องความสุภาพมาก แนะนำใช้เฉพาะกับคนสนิทหรือในบริบทครอบครัว ทริคจำง่าย - “บัก” = คำเรียกผู้ชายแบบอีสาน (โทนขึ้นกับน้ำเสียง) - “บักหล่า” = เรียกน้อง/หลานผู้ชายแบบเอ็นดู ฟังนุ่มกว่า ถ้าเจอคำนี้ในชีวิตจริง แล้วผู้ใหญ่พูดว่า “บักหล่าครับ” ส่วนใหญ่คือเรียกด้วยความเอ็นดู ไม่ได้ด่า แค่เป็นภาษาถิ่นที่น่ารักมาก ๆ