ชื่อต้นไม้ที่คนเข้าใจผิดมาตลอด
"ลั่นทม" พันธุ์ขาวพวง (พลูเมเรีย ออบทูซา : Plumeria obtusa) สายพันธุ์ยอดนิยมที่สุดในไทย ดอกสีขาว ใจกลางดอกสีเหลือง กลิ่นหอมฟุ้งกระจาย หลายคนเข้าใจผิดเกี่ยวกับชื่ออันไม่เป็นมงคล จนทำให้บรรดาซินแสดูฮวงจุ้ยทักในเชิงลบเดียวกันหมดว่า "ลั่นทมเป็นหนึ่งในพืชห้ามปลูกในบ้าน" แต่ความหมายอันแท้จริงแล้วนั้น คือ การละทิ้งความโศกเศร้า หรือ สุขแบบไร้ทุกข์น ั่นเอง และตัวลั่นทมเองก็มีถิ่นกำเนิดเดิมในแถบทวีปอเมริกา
สำหรับต้นลั่นทมขาวพวงโบราณที่พบบนพระนครคีรี (เขาวัง) จังหวัดเพชรบุรี ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นความตั้งใจออกแบบทางภูมิสถาปัตยกรรมมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) ช่วงนั้นถือเป็นไม้หายากราคาแพง
พระองค์ทรงโปรดปรานพันธุ์ไม้ชนิดนี้มาก จึงนำพันธุ์มาจากชวาหรืออินโดนีเซีย โดยให้ปลูกไว้ตั้งแต่สร้างพระนครคีรี ทั้งสิ้น 1,263 ต้น เพื่อสร้างบรรยากาศที่สง่างามและมีกลิ่นหอม ปัจจุบันลั่นทมบนเขาวัง อาจมีอายุมากกว่า 160 ปี เราจึงเห็นลำต้นมีขนาดใหญ่ และมีรูปทรงลำต้นคดเคี้ยวเป็นตะปุ่มตะป่ำอันเป็นเอกลักษณ์
ใครสนใจชมต้นลั่นทม หรือลีลาวดี พันธุ์ดั้งเดิมสามารถไปชมได้ที่งาน “พระนครคีรี – เมืองเพชร” ครั้งที่ 39 ประจำปี 2569 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 20 กุมภาพันธ์ – 1 มีนาคม 2569 10 วัน 10 คืน ณ อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี (เขาวัง) อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพื้นที่โดยรอบ
จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมเคยได้ยินเชิงลบเกี่ยวกับลั่นทมว่าห้ามปลูกในบ้านเพราะเชื่อว่าเกี่ยวกับความตายหรือสิ่งไม่ดี แต่เมื่อลองศึกษาข้อมูลจริงจังยิ่งรู้สึกประหลาดใจ เพราะความหมายแท้จริงของลั่นทมคือการละทิ้งความโศกเศร้าและการมีชีวิตที่ปราศจากทุกข์ ซึ่งเป็นความหมายที่ดีมาก นอกจากนี้ ลั่นทมยังมีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลางและตอนใต้ แต่ก็มาปรับตัวและเป็นที่นิยมปลูกในไทยอย่างแพร่หลายโดยเฉพาะพันธุ์ขาวพวงที่มีกลิ่นหอมและดอกสีขาวสะอาดตา สร้างบรรยากาศสดชื่นอบอวลไปด้วยกลิ่นหอมในบริเวณบ้านหรือสวน ในด้านประวัติศาสตร์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ให้ความสำคัญกับต้นลั่นทมจนมีการปลูกจำนวนมากบนพระนครคีรี หรือเขาวัง จังหวัดเพชรบุรี เพื่อสร้างความสง่างาม บ่งบอกถึงคุณค่าทางภูมิสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ผมแนะนำให้ผู้ที่สนใจสามารถไปชมต้นลั่นทมโบราณพันธุ์ดั้งเดิมที่งาน "พระนครคีรี – เมืองเพชร" ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ถึง 1 มีนาคม 2569 ณ อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี งานนี้เป็นโอกาสดีที่จะได้สัมผัสกับความงดงามของต้นลั่นทมเก่าแก่ พร้อมเรียนรู้เรื่องราวดีๆ ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อน การปลูกลั่นทมในบ้านจึงไม่ใช่เรื่องต้องห้ามอย่างที่เข้าใจกัน แต่ถ้าปลูกอย่างเหมาะสมจะช่วยเพิ่มเสน่ห์และให้ความรู้สึกสงบผ่อนคลายแก่ผู้อยู่อาศัยได้อย่างไม่น่าเชื่อ