ใบสู้แดด
ใบอ่อนนี้…ไล่เฉดสีแดงอมน้ำตาลตั้งแต่ก้านขึ้นไปจนใกล้ปลายใบที่เป็นสีเขียวอ่อน อาจดูแปลกตากว่าใบอ่อนปกติตลอดปีของ "มะตูมแขก-มะตูมซาอุ" (ชินุส เทเรบินทิโฟเลีย : Schinus terebinthifolia : Brazilian Pepper Tree ) การที่พืชมีใบอ่อนสีแดงสะดุดตากว่าเก่า เป็นกลไกธรรมชาติที่ช่วยป้องกันใบอ่อนจากการถูกแสงแดดทำลาย (Photo-protection) รวมทั้งช่วยพรางตาแมลงไม่ให้มากินยอดอ่อน แต่ก็ไม่อาจรอดสายตามนุษย์อย่างเราที่จะเด็ดไปจิ้มน้ำพริกหรือแกล้มกับลาบ
เคยสังเกตไหมครับว่าใบอ่อนของพืชบางชนิดมีสีแดงหรือสีเข้มกว่าปกติ ซึ่งในกรณีของมะตูมแขก (Schinus terebinthifolia) หรือที่บางคนเรียกว่ามะตูมซาอุ ใบอ่อนมีเฉดสีแดงอมน้ำตาลตั้งแต่ก้านใบจนถึงปลายใบที่เป็นสีเขียวอ่อน นั่นเป็นกลไกทางธรรมชาติที่โดดเด่นมากเพื่อปกป้องใบอ่อนจากแสงแดดจัด สีแดงของใบอ่อนเกิดจากสารแอนโทไซยานิน ซึ่งมีบทบาทในการป้องกันไม่ให้แสงแดดที่มีรังสีอัลตราไวโอเลตทำลายเซลล์ใบ ในช่วงที่ใบยังไม่โตเต็มที่และยังอ่อนตัวอยู่ การมีสีที่โดดเด่นนี้ช่วยลดความเสียหายจากแสงแดดและเพิ่มความรอดของยอดอ่อน นอกจากนี้ สีแดงนี้ยังทำหน้าที่พรางตาแมลงไม่ให้เข้ามากินยอดอ่อน ช่วยลดความเสียหายจากศัตรูพืชรวมถึงยังรักษาคุณภาพและจำนวนใบอ่อนที่สามารถเติบโตต่อไปได้อย่างแข็งแรง สำหรับคนที่ชอบทำอาหารพื้นบ้าน ใบอ่อนของมะตูมแขกสีแดงนี้มีรสชาติที่อร่อยและเหมาะมากกับการใช้เป็นผักแนม จิ้มน้ำพริก หรือใช้แกล้มลาบเพิ่มรสชาติและสัมผัสที่แปลกใหม่จากผักทั่วไป จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมมักจะหาใบอ่อนมะตูมแขกช่วงฤดูร้อน มาปรุงอาหารคู่กับน้ำพริกปลาร้า หรือส้มตำ ซึ่งใบอ่อนสีแดงนี้ไม่เพียงแค่อร่อยและกรอบเท่านั้น แต่ยังทำให้การกินอาหารมีความสนุกเพราะสีสันที่เห็นสดใสและไม่เหมือนใคร การปลูกต้นมะตูมแขกยังช่วยให้สวนของเราดูสวยงามด้วยใบสีแดงช่วงยอดอ่อน และยังเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับสวนครัวที่เน้นทั้งความสวยงามและประโยชน์ใช้สอยในครัวเรือนอย่างดีเยี่ยม
