No manners! Chinese. What do you say?

เวลาเจอคำว่า “ไม่มีมารยาท/ไร้มารยาท” แล้วอยากแปลเป็นภาษาจีนให้ธรรมชาติ เรามักเจอ 3 คำนี้บ่อยมาก คือ 没礼貌 (méi lǐmào), 没素质 (méi sùzhì) และ 没教养 (méi jiàoyǎng) ซึ่งความหมายใกล้กัน แต่ระดับความแรงและบริบทไม่เหมือนกัน เลือกใช้ให้เหมาะจะช่วยไม่ให้ประโยคเราดูแรงเกินไปโดยไม่ตั้งใจ 1) 没礼貌 (méi lǐmào) = ไม่มีมารยาท (ค่อนข้างตรงตัวและใช้ได้กว้าง) คำนี้เหมาะกับสถานการณ์ทั่วไป เช่น พูดแทรก ไม่กล่าวขอบคุณ ไม่ขอโทษ หรือทำกิริยาที่ไม่สุภาพ ใช้ได้ทั้งเตือนแบบนุ่มๆ และตำหนิแบบจริงจัง - 你很没礼貌！(Nǐ hěn méi lǐmào!) คุณไม่มีมารยาทจริงๆ! - 请注意礼貌。/ 请注意一下礼貌。(Qǐng zhùyì lǐmào.) โปรดระวังมารยาทด้วย ถ้าอยากพูดซอฟต์ลง แนะนำเติมหน่อยๆ เช่น 有点儿 (นิดหน่อย) - 你这样有点儿没礼貌。(Nǐ zhèyàng yǒudiǎnr méi lǐmào.) คุณทำแบบนี้ดูจะไม่ค่อยสุภาพนะ 2) 没素质 (méi sùzhì) = ไม่มีคุณภาพ/ไม่มีจิตสำนึก (แรงขึ้นและออกแนวด่าพฤติกรรมสาธารณะ) คำว่า 素质 สื่อถึง “คุณภาพ/วินัย/จิตสำนึกของคนในสังคม” มักใช้เวลาพูดถึงพฤติกรรมในที่สาธารณะ เช่น แซงคิว ทิ้งขยะ เสียงดังในรถไฟ บางครั้งคนใช้เหมารวมจนฟังดูแรง ควรระวังถ้าใช้กับคนตรงหน้า - 这种行为太没素质了。(Zhè zhǒng xíngwéi tài méi sùzhì le.) พฤติกรรมแบบนี้ไม่มีจิตสำนึกเลย 3) 没教养 (méi jiàoyǎng) = ไม่มีการศึกษา/ไม่ได้รับการอบรม (ค่อนข้างแรงและพาดพิงการเลี้ยงดู) คำนี้แรงกว่า เพราะ 教养 สื่อถึง “การอบรมสั่งสอน” พอพูดว่า 没教养 จะเหมือนตำหนิว่าถูกเลี้ยงมาไม่ดี จึงไม่แนะนำใช้พร่ำเพรื่อ โดยเฉพาะในที่ทำงาน/กับคนไม่สนิท - 你怎么这么没教养？(Nǐ zěnme zhème méi jiàoyǎng?) ทำไมถึงหยาบ/ไม่มีการอบรมขนาดนี้? ทิปเล็กๆ เวลาแปลภาษาไทยเป็นจีน - ถ้าหมายถึง “ไม่สุภาพ” เลือก 没礼貌 ก่อน ปลอดภัยสุด - ถ้าหมายถึง “พฤติกรรมสาธารณะไร้วินัย” ใช้ 没素质 - ถ้าจะสื่อว่า “นิสัยหยาบเพราะไม่ถูกอบรม” ถึงค่อยใช้ 没教养 (และต้องรับมือความแรงของคำ) อีกจุดที่หลายคนสงสัย: 没有礼貌 (méiyǒu lǐmào) ก็แปลว่า “ไม่มีมารยาท” เหมือนกัน แต่ออกแนวเป็นประโยคบอกเล่า/ทางการกว่า ส่วนในภาษาพูดคนใช้ 没礼貌 สั้นๆ บ่อยกว่า ถ้าต้องการเตือนแบบสุภาพ ลองใช้แพตเทิร์นนี้แล้วจะนุ่มขึ้นมาก: - 不好意思… (Bù hǎoyìsi…) ขอโทษนะ… - 麻烦你… (Máfan nǐ…) รบกวนคุณ… เช่น 不好意思，请小声一点儿，这样有点儿没礼貌。 (ขอโทษนะ ช่วยเบาเสียงหน่อย แบบนี้ดูไม่สุภาพนิดนึง)