พระพุทธรูปวัชรยานปางยับ-ยุม ภูฏาน
อาจจะขัดตาพุทธศาสนิกชนชาวไทย
ที่เห็นพระพุทธรูปในลักษณะแบบนี้
ทว่าพุทธศาสนาวัชรยานหรือตันตระ ในแถบหิมาลัย เช่น ประเทศภูฏานแล้วไซร้
นี่คือการหลอมรวมระหว่างโลกียะเข้าสู่โลกุตระ
.
ยับ-ยุม (Yab-Yum) คือปางหนึ่งในพุทธศาสนาวัชรยาน
แสดงถึงการรวมเป็นหนึ่งของพลังฝ่ายชายและฝ่ายหญิงในระดับจิตวิญญาณ
(ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเรื่องเพศแต่อย่างใด)
หากคือสภาวะ การเข้าถึงความหลุดพ้นและการตรัสรู้
.
ฉันบูชา 'พระพุทธรูปวัชรยาน ปางยับ-ยุม' องค์นี้จากร้านขายของเก่า ใกล้วัดแห่งหนึ่ง ในประเทศภูฏาน
ซึ่งฉันเดินทางไปเยือนเมื่อเดือนตุลาคม ปี 2568 ที่ผ่านมา
เจ้าของร้านบอกว่า ความพิเศษของพระพุทธรูปองค์นี้คือแกะจากเขาจามรี
สีของเนื้อพระพุทธรูปจึงนวลตา
และด้วยความที่เก่าเก็บมานาน เนื้องาจึงเงาวับ
.
ฉันถามเจ้าของร้านเพื่อขอดูลักษณะปางแบบเดียวกันนี้ ว่ามีให้เลือกอีกไหม
เจ้าของร้านส่ายศีรษะ บอกว่ามีองค์นี้องค์เดียว
ฉันจึงขอบูชา
แล้วก็ให้เจ้าของร้านห่อใส่กล่องอย่างดี
เพราะตั้งใจว่าจะนำไปให้ 'รินโปเช' ณ มหาวิหารตั๊กซังทำพิธีให้
ซึ่งก็สมปรารถนา
.
วันที่ฉันเดินขึ้นสู่มหาวิหารตั๊กซังนั้น
ฉันนำพระพุทธรูปองค์นี้ไปด้วย
ฉัน บอก 'โดร์จี' ไกด์ทริปนี้ ให้ทราบถึงความตั้งใจ
เขาพยักหน้า แต่บอกว่าไม่แน่ใจว่าจะได้พบ 'รินโปเช' หรือไม่
.
ณ มหาวิหารตั๊กซัง
ฉันได้สักการะพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์หลายวัด
แต่ไม่พบ 'รินโปเช'
โดร์จีบอกว่า...วันนี้ท่านอาจจะไม่มา
เพราะไม่มีใครทราบว่าท่านจะมาวันไหน เวลาใด
ฉันบอกโดร์จีว่าไม่เป็นไรหรอก
.
และแล้ว ณ วัดเล็กที่ฉันแวะเป็นวัดสุดท้ายที่มหาวิหารตั๊กซัง
โดร์จีรีบลากฉันมายังห้องๆ หนึ่ง ซึ่งมี 'รินโปเช' กำลังทำพิธีให้ชาวภูฏานจำนวนมาก
เขารีบขอพระพุทธรูปจากฉัน แล้วเข้าไปกราบเรียนท่านรินโปเช
แล้วก็กวักมือเรียกให้ฉันมานั่งด้านหน้า
.
ฉันเข้าไปนั่งพับเพียบเรียบร้อยพร้อมพนมมืออยู่เบื้องหน้า 'รินโปเช'
ท่านสวดมนต์อยู่นาน แล้วก็หยิบข้าวสารและดอกไม้โปรยลงมาที่พระพุทธรูป
พร้อมสวดให้ศีลให้พรฉัน (โดร์จี้แปลให้ฟัง)
.
โดร์จีเก็บพระพุทธรูปใส่กล่องดังเดิมอย่างดี
เขาเอากล่องพระพุทธรูปแตะที่ศีรษะของเขาก่อนส่งให้ฉัน
กำชับว่า...ข้าวสารและดอกไม้นี้ให้เก็บไว้ให้ดี ถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์
เพราะรินโปเชท่านสวดมนต์และประทานให้กับมือของท่านเอง
.
โดร์จีพูดทิ้งท้ายว่า...
ตั๊กซังเป็นมหาวิหารที่เก่าแก่และศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในภูฏาน
รินโปชรูปนี้ถือว่าเป็นคุรุของพระลามะทั้งหลาย
ไม่มีอะไรจะประเสริฐไปกว่านี้อีกแล้ว
.
ชวนไป ‘เดินเล่น‘ ดินแดนแห่งความสุขด้วยกันค่ะ
.
📌 A WALK TRIP “เดินเล่น ภูฏาน" เทศกาลระบำหน้ากาก
วันเดินทาง : 1-6 เมษายน 2569 (6 วัน 5 คืน)
ค่าทริป : 65,000 บาท (ไม่รวมตั๋วเครื่องบินไป-กลับ กรุงเทพฯ-ภูฏาน)
หลายคนเสิร์ชคำว่า “วัชรยาน”, “ยับยุม/ปางยับ-ยุม” แล้วกังวลว่าดูไม่เหมือนพระพุทธรูปที่คุ้นในสายเถรวาทแบบไทย เราเองก็เคยรู้สึกแบบนั้นตอนเจอครั้งแรกค่ะ แต่พอได้ฟังคำอธิบายในบริบทของภูฏาน (หิมาลัย-วัชรยาน) มุมมองก็เปลี่ยนไปมาก ปางยับ-ยุม (Yab-Yum) โดยแก่นแล้วเป็น “สัญลักษณ์” ของการรวมเป็นหนึ่งของพลังสองด้านในระดับจิตวิญญาณ—ฝ่ายชายมักแทน “เมตตา/กรุณา-วิธีการ” ส่วนฝ่ายหญิงแทน “ปัญญา/ความว่าง” การโอบกอดกันจึงสื่อว่าการเข้าถึงการตื่นรู้ต้องมีทั้งสองด้านเกื้อหนุนกัน ไม่ได้ต้องการสื่อเรื่องทางเพศแบบโลกียะอย่างที่หลายคนเข้าใจผิด (ยิ่งถ้าเห็นจากภาพถ่ายอย่างเดียวอาจตีความไปไกลได้) ถ้าคุณกำลังจะไปภูฏานแล้วสนใจบูชาพระปางนี้ (หรือพระวัชรยานทั่วไป) จากประสบการณ์ส่วนตัว อยากแชร์ทริคเล็กๆ ที่ช่วยให้เลือกได้ “สบายใจ” มากขึ้น 1) ถามวัสดุและที่มาให้ชัด องค์ที่เราเจอเป็นงานแกะสลักจาก “เขาจามรี” สีจะออกขาวนวลและผิวเงาเมื่อเก่าเก็บนานๆ งานลักษณะนี้ควรถามที่มา วิธีดูแล และการเก็บรักษา เพราะวัสดุธรรมชาติไวต่อความชื้น/ความร้อน 2) ดูรายละเอียดเชิงสัญลักษณ์ เช่น ฐานบัว ท่าประทับ มือถือวัชระ/ระฆัง (ถ้ามี) หรือสัดส่วนงานแกะ หากเป็นงานเก่า รายละเอียดจะมี “รอยเวลา” ที่เป็นธรรมชาติ และสัมผัสจะนุ่มตา ไม่เงาวาวแบบงานใหม่เกินไป 3) ถ้าตั้งใจ “บูชา” ไม่ใช่แค่สะสม ลองขอรับพร/ทำพิธี ในภูฏานหลายคนจะนำพระไปให้พระลามะหรือรินโปเชสวดให้ เมื่อทำพิธีอาจมีการโปรย “ข้าวสารและดอกไม้” เป็นมงคล (ของที่ผ่านพิธีแล้วควรเก็บอย่างเคารพ แยกจากของใช้ทั่วไป) 4) แล้ว “พระประจำวัน” เกี่ยวไหม? หลายคนที่ค้นคำนี้อาจกำลังหาพระประจำวันเกิดแบบไทย ต้องบอกตรงๆ ว่า “ปางยับ-ยุม” ไม่ได้ถูกจัดเป็นพระประจำวันตามคติไทยทั่วไปค่ะ ถ้าคุณยึดการไหว้พระประจำวันเกิดเป็นหลัก อาจไหว้ตามคติเดิมควบคู่ไปได้ ส่วนการบูชาวัชรยานให้ยึดที่ศรัทธา ความเข้าใจ และเจตนาฝึกใจเป็นสำคัญ สุดท้าย หากคุณเจอปางยับ-ยุมแล้วรู้สึกขัดใจ ลองให้เวลาตัวเองทำความเข้าใจบริบทก่อน บางครั้งสิ่งที่ดู “แปลกตา” แค่พาเราไปเจอคำสอนอีกชุดหนึ่งที่ลึกและละเอียดมากของพุทธศาสนาวัชรยานค่ะ
