อุปสัค (3)

ปติ อุปสัค

ปติคต : ปจฺจกฺขํ = ประจักษ์, ชัดเจน

ปฏิโลม : ปติโสตํ = ทวนกระแส

ปตินิธิ : อาจริยโต ปติ สิสฺโส = ศิษย์เป็นตัวแทนจากอาจารย์

ปติทาน : เตลตฺถิกสฺส ฆตํ ปติททาติ = ให้น้ำมันเปรียงแทน แก่ผู้ต้องการ น้ำามัน

นิเสธ : ปฏิเสธนํ = การปฏิเสธ, การห้าม

นิวตฺตน : ปฏิกฺกมติ = กลับ, เดินกลับ

สาทิสฺส : ปฏิรูปกํ = รูปเหมือน

ปติกรณ : ปติกาโร = ตอบแทน, ทำคืน

อาทาน : ปติคฺคณฺหาติ (ปฏิ-) รับเอา

ปติโพธ : ปฏิเวโธ = ปฏิเวธ, รู้แจ้ง, การแทงตลอด

ปฏิจฺจ : ปจฺจโย = เหตุ ปัจจัย เป็นต้น

----

สุ อุปสัค

สุฏฺฐุ : สมฺมา สุคโต = ผู้เสด็จไปดี, เสด็จไปโดยชอบ

สุขตฺถ : สุกโร = ทำง่าย, สะดวกสบาย เป็นต้น

----

อา อุปสัค

อภิมุขภาว : อาคจฺฉติ = มา

อุทฺธกมฺม : อาโรหติ = ขึ้น

มริยาทา : อาปพฺพตา เขตฺตํ = นาจรดภูเขา

อภิวิธิ : อากุมารํ ยโส กจฺจายนสฺส = ชื่อเสียงของพระกัจจายนะ แผ่ไปถึงเด็ก

ปตฺติ : อาปตฺติมาปนฺโน = ต้องอาบัติ

อิจฺฉา : อากงฺขา = หวัง, ต้องการ

ปริสฺสชน : อาลิงฺคนํ = การกอด

อาทิกมฺม : อารมฺโภ = การริเริ่ม, การเริ่มต้น

คหณ : อาทียติ = ถูกถือเอา

คหณ : อาลมฺพติ = หิ้วไป, ห้อยไว้, รับเอา

นิวาส : อาวสโถ = ที่อยู่, บ้าน

สมีป : อาสนฺนํ = ใกล้

อวหาน : อามนฺเตมิ = เรียกมา, เรียกหา เป็นต้น

----

อติ อุปสัค

อติกฺกมน : อติโรจติ อมฺเหหิ = รุ่งเรืองกว่าพวกเรา

อติกฺกมน : อตีโต = ล่วงเลยไปแล้ว

อติกฺกนฺต : อจฺจนฺตํ = เกินขอบเขต, เกินประมาณ

อติสย : อติกุสโล = ฉลาดยิ่ง

ภุสตฺถ : อติกฺโกโธ = โกรธจัด

อติวุทฺธิ : เจริญมาก เป็นต้น

----

อปิ อุปสัค

สมฺภาวนา : อปิ ทิพฺเพสุ กาเมสุ = แม้ในกามอันเป็นทิพย์

สมฺภาวนา : เมรุมฺปิ วินิวิชฺฌิตฺวา คจฺเฉยฺย = เจาะแม้เขาพระสุเมรุไป

อเปกฺขา : อยมฺปิ ธมฺโม อนิยโต = แม้อาบัตินี้ก็ไม่แน่นอน

สมุจฺฉย : อิติปิ อรหํ = เพราะเหตุนี้ จึงทรงเป็นพระอรหันต์

อนฺตมฺปิ : อนฺตคุณมฺปิ อาทาย = หมายเอาทั้งไส้ใหญ่และไส้น้อย

ครห : อปิ อมฺหากํ ปณฺฑิตก = นี่บัณฑิตน่าเกลียดของพวกเรา

ปญฺห : อปิ ภนฺเต ภิกฺขํ ลภิตฺถ = ผู้เจริญ ท่านได้ภิกษาบ้างหรือไม่

----

อป อุปสัค

อปคต : อปมาโน = ผู้ปราศจากมานะ

อปคต : อเปโต = หลีกไปแล้ว

ครห : อปคพฺโภ = มีครรภ์เลว

วชฺชน : อปสาลาย อายนฺติ วานิชา = พวกพ่อค้าเดินอ้อมศาลามา

ปูชา : วุทฺธาปจายี = มีปรกตินอบน้อมต่อผู้ใหญ่

ปทุสฺสน : อปรชฺฌติ = ประทุษร้าย, ประพฤติผิด

----

อุป อุปสัค

อุปคมน : นิสินฺนํ วา อุปนิสีเทยฺย = เข้าไปนั่งใกล้ผู้นั่งอยู่แล้วบ้าง

สมีป : อุปนครํ = ใกล้เมือง

อุปปตฺติ : สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ = เข้าถึงโลกสวรรค์

อุปปตฺติ : อุปปตฺติโต อิกฺขตีติ อุเปกฺขา = รอดูตามสมควร ชื่อว่าอุเบกขา

สาทิสฺส : อุปมานํ อุปมา = การเปรียบเทียบ ชื่อว่าอุปมา

อธิก : อุปขาริยํ โทโณ = (ปริมาณเท่ากัน) นับทะนาน มากกว่าขารี

อุปริภาว : อุปสมฺปนฺโน = ผู้ถึงความเป็นผู้สูงสุด, ผู้ได้รับอุปสมบท

อนสน : อุปวาโส = การอยู่จำ, สมาทานงดอาหาร

โทสกฺขาน : ปรํ อุปวทติ = กล่าวหาผู้อื่น

สญฺญา : อุปสคฺโค = ชื่ออุปสัค

ปุพฺพกมฺม : อุปกฺกโม = ก้าวไปข้างหน้า, พากเพียร

ปุพฺพกมฺม : อุปกาโร = ทำก่อน, ผู้มีอุปการคุณ

ปูชา : พุทฺธุปฏฺฐาโก = อุปัฏฐากพระพุทธเจ้า, เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า

ปูชา : มาตุปฏฺฐานํ = การเลี้ยงดูมารดา

คยฺหการ : โสเจยฺยปจฺจุปฏฺฐานํ = ปรากฏโดยความเป็นผู้สะอาด

ภุสตฺถ : อุปาทานํ = การยึดถือ, การติด

ภุสตฺถ : อุปายาโส = ความลำาบากอย่างหนัก

ภุสตฺถ : อุปนิสฺสโย = ที่อาศัยอยู่, อุปนิสัย เป็นต้น

______

#ติดเทรนด์ #บาลี #อัพยยศัพท์ #ไวยากรณ์ #นิติเมธี