การรู้อริยสัจเป็นของไม่เหลือวิสัยพระอริยบุคคล จึงมีปริมาณมาก

ในพระพุทธศาสนา การรู้อริยสัจถือเป็นประเด็นสำคัญระดับสูงที่พระอริยบุคคลทุกระดับสัมผัสได้ เพราะอริยสัจ แปลตรงตัวว่า "ความจริงอันประเสริฐ" เป็นหลักธรรมที่ชี้ให้เห็นถึงความจริงแท้ของทุกข์และทางดับทุกข์ การที่ "การรู้อริยสัจเป็นของไม่เหลือวิสัยพระอริยบุคคล" หมายความว่าผู้ที่บรรลุถึงสถานะนี้ สามารถเข้าถึงความรู้ความเข้าใจอันบริสุทธิ์และชัดเจนโดยตรง โดยไม่ต้องผ่านการสอนหรือคำอธิบายจากภายนอกอีกต่อไป จากเนื้อหาในพุทธวจนที่มีการกล่าวว่า ไม่ใช่เพียงสองร้อย หรือเพียงร้อยเดียว แต่มีจำนวนมากกว่าหลายร้อย ซึ่งเปรียบเสมือนการบอกว่า การตื่นรู้และการเข้าถึงอริยสัจนั้นมิใช่เรื่องเฉพาะกลุ่มเล็ก ๆ อีกทั้งยังครอบคลุมถึงทั้งภิกษุ ภิกษุณี และอุบาสกอุบาสิกาผู้ประพฤติพรหมจรรย์อย่างมั่นคงและสำเร็จธรรมอย่างแท้จริง เจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติเป็นคำสองคำที่สำคัญ กล่าวถึงทางแห่งการปลดปล่อยจิตจากอาสวะหรือเครื่องพันธนาการของกิเลสเจโตวิมุตติหมายถึงความหลุดพ้นทางจิตที่สัมผัสได้โดยตรง ส่วนปัญญาวิมุตติคือความหลุดพ้นอันเกิดจากปัญญาอันลึกซึ้ง การบรรลุเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติจึงเป็นเครื่องยืนยันว่าผู้นั้นได้ทรงรู้จักและเห็นอริยสัจอย่างแท้จริง นอกจากนี้ ข้อความยังเน้นว่าผู้เข้าถึงอริยสัจแล้ว ไม่จำเป็นต้องมีความสงสัยหรือความกลัวใดๆ รวมถึงไม่ใช่ผู้ที่ยึดติดต่อความเห็นของผู้อื่นแต่เป็นผู้ที่ประพฤติพรหมจรรย์อย่างแท้จริงโดยไม่หวั่นไหวต่อสิ่งภายนอก จึงสรุปได้ว่าการรู้อริยสัจเป็นของพระอริยบุคคลนั้น ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงคนกลุ่มเล็ก ๆ แต่มีมากมาย เป็นเรื่องที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ว่า ทุกผู้ทุกนามที่มีความพากเพียรและความสำเร็จในศีล สมาธิ และปัญญาจะสามารถเข้าถึงได้อย่างแท้จริง ซึ่งความรู้นี้ยังเป็นหัวใจสำคัญในทางไปสู่การดับทุกข์และนิพพานอย่างสมบูรณ์