05.) There can be no prosperity in the discipline.

จากบทความที่กล่าวถึงความไม่สามารถจะถึงความเจริญงอกงามในธรรมวินัยนั้น ผมขอแชร์มุมมองจากประสบการณ์ส่วนตัวที่ได้ศึกษาพุทธวจนและอบรมธรรมะ มักพบว่าปัญหาหลักๆ ที่กีดขวางการเจริญงอกงามในธรรมวินัยเหมือนกับการเลี้ยงโคที่มีคนเลี้ยงไม่เหมาะสม คือ ภิกษุที่ไม่แสดงออกถึงความเข้มแข็งของจิตใจและความอดทน โดยเฉพาะการไม่อดกลั้น ไม่ละไม่บรรเทาทุกข์ของตนอย่างจริงจัง คำว่า “ไม่เขี่ยไข่ขาง” ที่ปรากฏในพุทธวจน เปรียบกับการไม่ดูแลแผลหรือความเจ็บปวดให้หายดี แสดงว่าหากภิกษุไม่รู้จักแก้ไขตนเองในเรื่องทางใจเช่นเดียวกับที่เลี้ยงโคไม่ดูแลสัตว์ ก็จะไม่สามารถสร้างความเจริญในธรรมวินัยได้ ผมพบว่าการเจริญงอกงามในธรรมวินัยต้องเริ่มจากการรู้จักหน่วงเหนี่ยวใจตนเอง ให้อดทนต่อความยากลำบากทั้งภายนอกและภายใน การปฏิบัติธรรมต้องมาพร้อมกับการละวางความอยาก ความโกรธ และความหลงอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงแค่การรู้ทฤษฎีหรือคำสอนอย่างผิวเผิน ยิ่งไปกว่านั้น ผมเชื่อว่าองค์คุณ 11 ประการที่กล่าวถึงนั้น ต้องได้รับการบ่มเพาะและฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง เช่น ความอดกลั้น ความสงบ ความละเอียดรอบคอบ เป็นต้น การขาดองค์คุณเหล่านี้เปรียบเหมือนไม่รู้จักป้องกันแผลหรือไม่ดูแลไข่ขาง ทำให้เกิดความบกพร่องในการเติบโตและเจริญด้วยธรรมวินัย ดังนั้น การปลูกฝังวินัยที่ดีไม่ใช่แค่รับรู้กฎระเบียบ แต่ต้องนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงใจและพฤติกรรมจริงจังอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ความเจริญงอกงามไพบูลย์เกิดขึ้นในตนเองและชุมชนธรรมะได้อย่างแท้จริง