27.) The reasons for unity and disunity.

จากประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติธรรมและวิถีชีวิตในสังคมสงฆ์ ผมขอเล่าถึงความสำคัญของ "ธรรม 3 อย่าง" ที่กล่าวถึงในบทความนี้ ซึ่งเป็นหัวใจหลักในการสร้างความสามัคคีและลดความขัดแย้งในหมู่ภิกษุธรรมวินัย ธรรม 3 อย่างที่ว่านี้ ได้แก่ 1. เนกขัมมวิตก – ความตรึกในการหลีกเลี่ยงความพัวพันกับกาม 2. พฺยาปาทวิตก – การตรึกในสิ่งไม่มุ่งร้าย ไม่ก่อให้เกิดอันตรายหรือความเดือดร้อนแก่ผู้อื่น 3. วิหิงสาวิตก – ความตรึกที่ลดละความโกรธและความขัดแย้งซึ่งนำไปสู่ความลำบาก จากการแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับภิกษุและผู้ปฏิบัติ หนึ่งในปัจจัยที่สร้างความสามัคคีได้ดี คือ การที่สมาชิกในกลุ่มละทิ้งความคิดและความประพฤติที่เป็นกามวิตกหรือความปรารถนาในสิ่งที่เป็นโลกียะอย่างตัณหา ความขัดแย้งกับผู้อื่นจึงลดลงอย่างเห็นได้ชัด ยิ่งไปกว่านั้น การเคารพและเจริญใจในเนกขัมมวิตกช่วยให้สามารถมองข้ามปัญหาที่เล็กน้อยและไม่เอาเป็นเอาตายกับเรื่องต่างๆ ได้ดีขึ้น ซึ่งเป็นการสร้างบรรยากาศที่เป็นมิตร และเติบโตด้วยความรักความเมตตาในหมู่คณะ เช่นเดียวกับที่บทความกล่าวถึงว่าสายตาแห่งความรักและความพร้อมเพรียงช่วยนำมาซึ่งความบันเทิงและสันติในกลุ่ม นี่คือสิ่งที่ผมสัมผัสได้จริงจากการอยู่ร่วมกับผู้ที่มุ่งมั่นในการรักษาธรรมทั้งสามอย่างนี้ อย่างไรก็ตาม การรักษาธรรมเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งที่ต้องฝึกฝนและมีจิตใจที่เข้มแข็ง เพราะในโลกที่เต็มไปด้วยความยุ่งเหยิง การหลงคืนสู่วิถีกามวิตกหรือพฺยาปาทวิตกง่ายและทำให้เกิดการแตกแยกได้อีกครั้ง สุดท้ายนี้ ผมเชื่อว่าการศึกษาพระธรรมอย่างลึกซึ้งและปฏิบัติตามแนวทางเนกขัมมวิตกอย่างจริงจัง จะช่วยก่อให้เกิดความสามัคคีในสังคมที่เรารัก และช่วยเสริมสร้างความสงบสุขในจิตใจของแต่ละคนได้อย่างแท้จริง