ข้อควรระวังในการดื่มชาสำหรับเด็ก

เวลามีคนถามว่า “เด็กกินชาไทยได้ไหม” หรือ “เด็กกินชาเย็นได้ไหม” เราจะตอบแบบระวังๆ เสมอ เพราะชา (รวมถึงชาไทย น้ำชาถุง และชานมต่างๆ) มักมี “คาเฟอีน” และ “แทนนิน” ซึ่งส่งผลกับเด็กได้มากกว่าผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเรื่องการนอนและการดูดซึมธาตุเหล็ก สิ่งที่เราใช้เป็นหลักคิดก่อนให้ลูก/หลานลองดื่มชา คือ 1) ดื่มในปริมาณที่พอเหมาะ 2) ควรดื่มเฉพาะช่วงกลางวัน 3) หลีกเลี่ยงชาที่ชงเข้มข้น และ 4) ไม่เหมาะสำหรับเด็กทารก 1) เด็กกินชาได้ไหม? คำตอบคือ “ได้แบบจำกัด” ถ้าจำเป็นต้องให้ชิมจริงๆ เราจะให้ “จิบเล็กน้อย” มากกว่าดื่มเป็นแก้ว และไม่ให้ดื่มทุกวัน เพราะเด็กบางคนไวต่อคาเฟอีนมาก ดื่มนิดเดียวก็ใจสั่น อยู่ไม่สุข หรือปวดท้องได้ 2) ทำไมแนะนำให้ดื่มเฉพาะช่วงกลางวัน คาเฟอีนทำให้นอนยาก หลับไม่ลึก หรือสะดุ้งตื่นง่าย โดยเฉพาะถ้าดื่มช่วงบ่ายแก่ๆ หรือเย็นๆ เคยเจอมากับตัวคือเด็กงอแงก่อนนอนเพราะหลับไม่ลง สุดท้ายกลายเป็นทั้งบ้านพักผ่อนไม่พอ ดังนั้นถ้าเลี่ยงได้ เราจะให้เฉพาะช่วงเช้า-เที่ยง และหยุดอย่างน้อยหลายชั่วโมงก่อนเวลานอน 3) หลีกเลี่ยงชาที่ชงเข้มข้น และระวัง “ชาเย็น/ชาไทย” ชาไทยและชาเย็นมักชงค่อนข้างเข้ม + มีน้ำตาลและนม ทำให้เด็กได้รับทั้งคาเฟอีนและความหวานสูง บางร้านยังใส่ไซรัปเพิ่มด้วย ถ้าจะซื้อ “น้ำชาถุง” ให้เด็ก แนะนำดูความเข้มของสี/กลิ่น เลี่ยงแบบเข้มจัด และเลือกหวานน้อย (หรือผสมน้ำเปล่าเพิ่มให้จาง) 4) ทำไมไม่เหมาะสำหรับเด็กทารก ในใบชามีแทนนิน ซึ่งอาจขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก เด็กเล็กต้องใช้ธาตุเหล็กในการเจริญเติบโต ถ้าให้ดื่มชาแทนมื้อ/แทนน้ำบ่อยๆ อาจไม่คุ้มความเสี่ยง ทางเลือกที่เราชอบใช้แทน ถ้าเด็กอยากได้เครื่องดื่ม “มีรสชาติ” เรามักเลือกน้ำเปล่าเป็นหลัก แล้วสลับเป็นนมจืด หรือผลไม้ทั้งชิ้นแทนเครื่องดื่มหวาน ถ้าจำเป็นจริงๆ ให้ชิมชาไทยก็ให้เป็น “รางวัลพิเศษ” ปริมาณเล็กๆ และสังเกตอาการนอน/ปวดท้องในคืนนั้น สุดท้าย ถ้าเด็กมีภาวะโลหิตจาง ขาดธาตุเหล็ก นอนยาก หรือใจสั่นง่าย แนะนำเลี่ยงชาไปก่อนจะปลอดภัยกว่า และถ้ากังวลมากๆ ปรึกษากุมารแพทย์ได้เลยค่ะ/ครับ