ทำไม SLE ชอบมาตอนอากาศเปลี่ยน?

หลายคนเสิร์ชว่า “ลักษณะผื่นแพ้ภูมิตัวเอง” เพราะผื่น SLE บางทีหน้าตาคล้ายผื่นแพ้/ผื่นลมพิษ/ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังมาก ๆ ของเราก็เคยงงเหมือนกัน โดยเฉพาะช่วง “อากาศเปลี่ยน” ที่อุณหภูมิแกว่ง ลมแรง หรือแดดจัด ผิวจะไวขึ้นและอาการกำเริบง่ายกว่าเดิม ลักษณะผื่นแพ้ภูมิตัวเองใน SLE ที่พบบ่อย (สังเกตคร่าว ๆ) 1) ผื่นแดงหรือชมพูเป็นปื้น ๆ แบน ๆ บางครั้งขอบชัด ไม่จำเป็นต้องคันเสมอไป แต่หลายคนจะรู้สึกแสบ ร้อน หรือผิวตึงมากกว่า 2) ผื่นขึ้นบริเวณโดนแดดง่าย เช่น โหนกแก้ม สันจมูก หน้าผาก คอ หน้าอก แขน มือ (บางคนเป็นหลังหูด้วย) ถ้าหลังออกแดดแล้วผื่นขึ้นหรือผื่นเข้มขึ้น อันนี้ควรจดไว้เลย 3) ผื่นทรง “ปีกผีเสื้อ” (malar rash) คือแดงบริเวณแก้มสองข้างพาดสันจมูก มักจะไม่ขึ้นในร่องข้างจมูกแบบสิวอักเสบ/ผื่นบางชนิด 4) ผื่นเป็นวง ๆ หรือเป็นแผ่นหนา มีสะเก็ด (บางรายเป็นกลุ่ม discoid) อาจทิ้งรอยคล้ำ/รอยด่าง และถ้าเกิดบนหนังศีรษะอาจทำให้ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ ได้ 5) ถ้าเป็นผื่นลมพิษแบบตุ่มนูนยุบใน 24 ชม.แล้วขึ้นใหม่เรื่อย ๆ ก็มีได้ แต่ถ้าร่วมกับอาการระบบอื่น (ปวดข้อ อ่อนเพลีย ไข้ต่ำ ๆ ปากเป็นแผล) ควรเช็กเพิ่ม ไม่ควรสรุปว่าแพ้อาหารอย่างเดียว ทำไมอากาศเปลี่ยนแล้วผื่นกำเริบ? - อุณหภูมิเปลี่ยนเร็ว + ผิวแห้ง: ผิวเสียสมดุล เกราะผิวอ่อนลง ระคายง่าย - แสง UV: แม้แดดไม่แรงมาก แต่ UV ยังทำให้ผื่น SLE กำเริบได้ - ฝุ่น/ลม/มลพิษ: กระตุ้นการอักเสบและทำให้ผิวแดงง่าย - การพักผ่อนไม่พอช่วงเปลี่ยนฤดู: ภูมิและการอักเสบแปรปรวน เช็กตัวเองแบบง่าย ๆ (ที่เราทำแล้วช่วยมาก) - ถ่ายรูปผื่นไว้ทุกวันในแสงใกล้เคียงกัน + จดว่าโดนแดดกี่นาที ใช้สกินแคร์อะไร กินยา/ลืมยาหรือเปล่า - แยก “คันนำ” กับ “แสบ/ร้อนนำ” เพราะผื่น SLE หลายคนจะไม่คันจัดเท่าผื่นแพ้สัมผัส ดูแลเบื้องต้นให้ผื่นสงบลง - กันแดดสม่ำเสมอ (SPF สูง + ทาซ้ำ) ใส่เสื้อแขนยาว/หมวก ถ้าเป็นคนแพ้ง่ายเลือกสูตรอ่อนโยน - เพิ่มความชุ่มชื้น: มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อเรียบ ๆ ลดน้ำหอม/แอลกอฮอล์ ช่วงอากาศแห้งให้ทาหลังอาบน้ำทันที - เลี่ยงสครับ/กรดแรง ๆ ตอนผื่นกำเริบ และลดการล้างหน้าบ่อยเกิน ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่? - ผื่นลามเร็ว เจ็บ แสบมาก มีน้ำเหลือง/ติดเชื้อ - มีไข้ ปวดข้อ บวม เหนื่อยผิดปกติ ปัสสาวะเป็นฟอง/บวมหน้า-เท้า หรือผื่นสัมพันธ์กับการหยุดยา หมายเหตุ: ผื่นเหมือนกันแต่สาเหตุไม่เหมือนกันได้ ถ้าไม่แน่ใจ แนะนำให้ให้แพทย์ดูผื่นจริง ๆ หรือถ่ายรูปช่วงกำเริบไปให้ดู จะช่วยวินิจฉัยได้แม่นขึ้น