ฮาลา-บาลา
“ป่าฮาลา-บาลา” เป็นป่าดิบชื้นหรือป่าฝนเขตร้อน (Tropical Rain Forests) ตั้งอยู่บริเวณตอนใต้สุดของประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ 626.7 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ทิวเขาสันกาลาคีรีและมีแนวป่าต่อเนื่องกับป่าเบลุ่ม ทางตอนเหนือของมาเลเชีย มีพื้นที่ผืนป่าดงดิบที่ไม่ต่อเนื่องกัน แต่ได้รับการประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเข้าด้วยกัน คือ “ป่าฮาลา” อยู่ในเขตอำเภอเบตง จังหวัดยะลา และอำเภอจะแนะ จังหวัดน ราธิวาส ส่วน “ป่าบาลา” อยู่ในเขตอำเภอแว้งและอำเภอสุคิริน จังหวัดนราธิวาส
ปัจจัยหนึ่งในการวัดความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า สามารถวัดได้จากจำนวนประชากรของนกเงือก ซึ่งเป็นนกหายากชนิดหนึ่ง และมักพบอาศัยอยู่ในผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์เงียบสงบเท่านั้น แต่ในป่าฮาลา-บาลามีการพบนกเงือกถึง 9 ใน 12 ชนิดของนกเงือกที่พบในประเทศไทย และยังมีสัตว์ป่าหายากอีกมากมาย เช่น ชะนีดำใหญ่ หรือเซียมัง (มีสีดำตลอดตัวและมีขนาดใหญ่กว่าชะนีธรรมดา) ชะนีมือดำ (ซึ่งปกติจะพบเฉพาะในป่าบนเกาะสุมาตรา เกาะบอร์เนียว ป่าบริเวณทางเหนือของมาเลเซีย และป่าทางใต้สุดของไทยเท่านั้น) กบทูด (กบภูเขา) ซึ่งเป็นกบขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และเป็นที่รวบรวมการกระจายของพรรณไม้หายากนานาชนิด เช่น ปาล์มบังสูรย์ ดงมหาสดำ เป็นต้น สถานที่ท่องเที่ยวภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ เช่น จุดชมวิวทะเลหมอกสองแผ่นดิน (อยู่ริมทางหลวงหมายเลข 4062) จุดชมสัตว์ (อยู่ริมทางหลวงหมายเลข 4062 ลักษณะเป็นศาลาชมสัตว์ ด้านล่างเป็นหุบเขาสามารถชมสัตว์ป่าและส่องนก) ต้นกะพงยักษ์ (อยู่ห่างจากที่ทำการจากเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าฮาลา-บาลาประมาณ 100 เมตร) น้ำตกศรีทักษิณ (อยู่ห่างจากต้นกะพงยักษ์ประมาณ 200 เมตร) น้ำตกสิรินธร น้ำตกสายรุ้ง และน้ำตกบาเล๊ะ เป็นต้น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฮาลา-บาลาไม่อนุญาตให้นักท่องเที่ยวเข้าไปพักแรม ผู้ที่ประสงค์เข้าพื้นที่เพื่อศึกษาธรรมชาติ ต้องติดต่อขออนุญาตล่วงหน้าที่เขตรักษาพันธุ์สัตวป่าฮาลา-บาลา สอบถามข้อมูล โทร. 08 7276 2351 หรือสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 6 สาขาปัตตานี โทร. 0 7333 6290-3 หรือ เว็บไซต์ www.dnp.go.th
จากประสบการณ์ส่วนตัวที่ได้มีโอกาสเดินทางไปยังเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฮาลา-บาลา ผมรู้สึกประทับใจกับความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติที่นี่มาก โดยเฉพาะความหลากหลายของสัตว์ป่าและพรรณไม้ การได้ยินเสียงนกเงือกหลากชนิดร้องพึมพำกลางป่าถือเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้ง่ายในเมืองใหญ่ นอกจากความสวยงามของป่าและสัตว์แล้ว ฮาลา-บาลา ยังมีสถานที่ท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติที่น่าสนใจหลายจุด เช่น จุดชมวิวทะเลหมอกสองแผ่นดิน ซึ่งคุณสามารถยืนชมวิวข้ามเขตประเทศไทยและมาเลเซียได้ในหนึ่งเดียว อีกทั้งน้ำตกรูปแบบต่างๆ เช่น น้ำตกศรีทักษิณ น้ำตกสายรุ้ง และน้ำตกบาเล๊ะ ก็เป็นจุดพักผ่อนหย่อนใจที่เหมาะแก่การถ่ายภาพและสัมผัสความเย็นชุ่มชื้นของธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเพื่อปกป้องสิ่งแวดล้อมและสัตว์ป่าหายาก นักท่องเที่ยวจะต้องขออนุญาตล่วงหน้าก่อนเข้าไปสัมผัสป่า ต้องมีความอดทนและเคารพกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด ข้อควรระวังนี้ช่วยให้ผืนป่ายังคงเป็นแหล่งความหลากหลายทางชีวภาพที่สมบูรณ์และคงความงดงามให้กับผู้มาเยือนได้อย่างต่อเนื่อง สำหรับผู้ที่สนใจการส่องนกและศึกษาธรรมชาติที่ฮาลา-บาลา ควรเตรียมอุปกรณ์การส่องนก เช่น กล้องส่องทางไกล พร้อมเสื้อผ้าที่เหมาะสมกับสภาพป่าดิบชื้นและอากาศร้อนชื้น นอกจากนี้การพกน้ำและขนมเล็กน้อยจะช่วยให้การเดินทางในป่าเป็นไปได้อย่างราบรื่นและสนุกมากขึ้น สรุปแล้ว ป่าฮาลา-บาลาเป็นตัวเลือกที่ยอดเยี่ยมสำหรับผู้รักธรรมชาติและสัตว์ป่า เพราะมีจุดเด่นทั้งความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า สัตว์ป่าหายาก และทิวทัศน์ธรรมชาติที่งดงาม ทั้งยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่สามารถเรียนรู้และสัมผัสวิถีชีวิตธรรมชาติของภาคใต้ได้อย่างแท้จริง
