The Coaching Habit : หยุดบอกทุกเรื่องกับลูกน้อง

เวลาค้นหาเรื่อง “ทฤษฎีผู้นำเชิงคุณลักษณะ (Trait Theory)” หลายคนมักเจอโจทย์แนวข้อสอบว่า “ข้อใดไม่ใช่ทฤษฎีเชิงคุณลักษณะของผู้นำ” หรือถามให้แยกแยะว่าคุณลักษณะไหน “อยู่ในกรอบ Trait” จริง ๆ วันนี้ขอสรุปแบบที่ฉันใช้ทบทวนเอง + ผูกกับแนวคิดจาก The Coaching Habit ที่ช่วยให้ใช้ภาวะผู้นำได้ในงานจริง Trait Theory มองว่า “ผู้นำที่ดี” มักมีคุณลักษณะบางอย่างเด่นกว่าคนทั่วไป (ค่อนข้างเป็นสิ่งที่ติดตัว/ค่อนข้างคงที่) เลยมักถูกสรุปเป็นหมวด ๆ เช่น 1) คุณลักษณะด้านบุคลิกที่สัมพันธ์กับงาน (เช่น มีความรับผิดชอบสูง มุ่งมั่น วินัย) 2) บุคลิกลักษณะทางจิตใจ (เช่น มั่นคงทางอารมณ์ ไม่หวั่นไหวง่าย) 3) ทักษะทางปัญญา (คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา มองภาพรวม) 4) วุฒิภาวะทางอารมณ์ (คุมอารมณ์ได้ รับฟังได้ ไม่ปะทุง่าย) 5) แรงจูงใจในการทำงาน (มีแรงขับ เคลื่อนทีมไปข้างหน้า) 6) คุณลักษณะด้านการสังคม (สื่อสาร สร้างสัมพันธ์ โน้มน้าว ประสานงาน) แล้ว “ข้อใดไม่ใช่” มักหลอกให้เราไปเลือกสิ่งที่เป็น “พฤติกรรม/สไตล์การนำ/สถานการณ์” มากกว่าคุณลักษณะ เช่น แนวคิดแบบทฤษฎีภาวะผู้นำตามสถานการณ์ (Situational Leadership) หรือทฤษฎีเชิงพฤติกรรม (Behavioral) ซึ่งเน้นว่า “ทำอะไร” มากกว่า “เป็นคนแบบไหน” ถ้าโจทย์มีตัวเลือกที่พูดถึงการปรับสไตล์ตามสถานการณ์หรือรูปแบบการตัดสินใจ นั่นมักไม่ใช่ Trait Theory ทีนี้พอโยงมาที่ The Coaching Habit (Say Less, Ask More) ฉันรู้สึกว่ามันช่วย “แปลงคุณลักษณะ” ให้กลายเป็น “การกระทำที่วัดได้” โดยเฉพาะหัวหน้าที่มีทักษะทางปัญญาดีมาก ๆ มักติดกับดักรีบให้คำตอบ (ในหนังสือเรียกว่า Advice Monster) ซึ่งทำให้ลูกน้องคิดไม่เป็นและหัวหน้ากลายเป็นคนแบกงาน ทริกที่ฉันลองใช้คือ แทนที่จะรีบบอกวิธีทำ ให้หยุดแล้วถามคำถามโค้ชง่าย ๆ เช่น - “ปัญหาจริง ๆ คืออะไร?” - “ตอนนี้คุณมีทางเลือกอะไรบ้าง?” - “ถ้าคุณเลือกทางนี้ ผลกระทบจะเป็นยังไง?” สิ่งนี้สะท้อนคุณลักษณะผู้นำหลายข้อพร้อมกันเลย ทั้งวุฒิภาวะทางอารมณ์ (ไม่รีบตัดสิน), คุณลักษณะด้านการสังคม (ฟัง-ถาม-สื่อสาร), และทักษะทางปัญญา (ช่วยให้ทีมคิดเป็นระบบ) สรุปคือ อ่าน Trait Theory เพื่อสอบก็สำคัญ แต่ถ้าจะให้ทำงานได้จริง การ “ถามให้มากกว่าบอก” คือวิธีฝึกภาวะผู้นำแบบที่ทีมโตขึ้นและเราเหนื่อยน้อยลงด้วย