Phantoms in the Brain : สมองหลอกเราได้ โดย Ramachandran

จากประสบการณ์ส่วนตัวและความรู้เกี่ยวกับหนังสือ Phantoms in the Brain ผมพบว่าเรื่องราวเกี่ยวกับ "แขนผี" เป็นตัวอย่างที่แสดงถึงความมหัศจรรย์และความซับซ้อนของสมองมนุษย์อย่างแท้จริง ปรากฏการณ์แขนผี (phantom limb) คือความรู้สึกว่าแขนหรือขาที่ถูกตัดไปแล้วยังคงอยู่และบางครั้งรู้สึกเจ็บปวด เหตุการณ์นี้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงและมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์อธิบายได้ สมองของเรายังคงมีแผนที่ของแขนที่หายไปในส่วนประสาท ทำให้ยังส่งสัญญาณและรับความรู้สึกที่น่าตลกใจนี้ วิธีการรักษาที่ Ramachandran นำเสนออย่าง Mirror Box นับเป็นนวัตกรรมที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง ผู้ป่วยวางแขนที่ยังอยู่ไว้หน้ากระจก และมองภาพสะท้อนของแขนที่ยังอยู่เหมือนแขนอีกข้าง เมื่อขยับแขนจริงพร้อมภาพในกระจก สมองจะถูกหลอกให้คิดว่าแขนที่ขาดไปยังมีอยู่ และบรรเทาอาการเจ็บปวดลงได้ ซึ่งความรู้เชิงลึกนี้เปลี่ยนมุมมองของผมเกี่ยวกับการรับรู้และสมองว่าการรับรู้ของเราไม่ได้เป็นเพียงภาพสะท้อนของความจริงตรงๆ แต่มันคือการสร้างสรรค์ที่ซับซ้อนและบางครั้งอาจหลอกเราได้ นอกจากนี้หนังสือยังพูดถึงว่าการรับรู้ทางประสาทสัมผัสของเรานั้นถูกสมองตีความและสร้างขึ้นใหม่ทั้งสิ้น ทำให้เราเข้าใจว่าภาพและความรู้สึกที่เราเห็นและรู้สึกอาจไม่ใช่ความจริงทั้งหมดในโลกภายนอก การศึกษาปรากฏการณ์นี้ยังช่วยให้เข้าใจโรคหรือความผิดปกติทางประสาทอื่นๆ อีกด้วย เช่น ผู้ป่วยที่มีอาการลืมตัดข้างเดียว (hemineglect) หรือผู้ที่มีความจำผิดพลาด หนังสือจึงเปิดมุมมองใหม่ๆ ในการรักษาและวิจัยสมองอย่างลึกซึ้ง ผมแนะนำอย่างยิ่งให้เพื่อนๆ ที่สนใจด้านจิตวิทยา ประสาทวิทยาศาสตร์ หรือผู้ที่อยากเข้าใจตัวเองและสมองของตนเองมากขึ้นได้ลองศึกษาหนังสือเล่มนี้ดูครับ เพราะมันไม่เพียงแค่ให้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์แต่ยังเป็นการเปิดโลกทัศน์ว่า "สมองของเราอาจหลอกเราได้" ซึ่งก็ทำให้เรารู้จักและเข้าใจตัวเองได้ดียิ่งขึ้น