วิธีย้อมสีผ้า

ถ้าตั้งใจจะทำ “พับผ้ามัดย้อม” ให้ได้ลายชัดๆ สิ่งที่สำคัญไม่แพ้การย้อมคือ “การพับและการมัด” เลยค่ะ ฉันลองมาหลายแบบแล้วพบว่า ถ้าพับแน่นพอดี + มัดเป็นจังหวะ ลายจะออกมาสวยกว่าการเทสีมั่วๆ มาก 1) เตรียมผ้าก่อนพับ (ช่วยให้สีติดทน) - เลือกผ้าฝ้าย 100% จะติดสีง่ายที่สุด (เสื้อยืดคอตตอน/ผ้าขาวม้า) - ซักผ้าเปล่าก่อน 1 รอบเพื่อล้างแป้ง/สารเคลือบ แล้วบิดหมาดๆ ผ้าหมาดจะดูดสีได้สม่ำเสมอ - ปูพื้นที่ด้วยถุงขยะ/แผ่นพลาสติก และใส่ถุงมือกันเปื้อน 2) วิธีพับผ้ามัดย้อม “ลายยอดฮิต” ที่ทำง่าย - ลายวงกลม (Spiral): วางผ้าแผ่นเรียบ ใช้นิ้วจิ้มจุดกึ่งกลางแล้วหมุนเป็นก้นหอยให้แน่นจนเป็นแผ่นกลม จากนั้นรัดยางเป็นกากบาท 4-6 เส้น จะได้เป็น “ชิ้นพาย” หลายส่วน เวลาใส่สีให้สลับสีแต่ละพาย ลายจะชัดมาก - ลายจีบยาว (Stripe/Accordion): พับผ้าแบบพับพัดไปกลับให้เป็นแถบยาว แล้วรัดยางเป็นช่วงๆ เหมือนทำข้อปล้อง ยิ่งรัดถี่ ลายจะยิ่งถี่ - ลายสี่เหลี่ยม/ตาราง: พับครึ่งหลายๆ รอบให้เป็นสี่เหลี่ยมหนาๆ แล้วรัดยางแบบตารางหรือรัดเฉียงก็ได้ สีจะเกิดเป็นบล็อกๆ เท่ๆ 3) ทริคการมัดให้ลายคม - ยาง/เชือกต้อง “แน่น” แต่ไม่ถึงกับขาดผ้า จุดที่มัดแน่นจะเป็นเส้นขาว ลายจะคมขึ้น - ถ้าต้องการเส้นขาวชัด ให้รัดยางซ้ำจุดเดิม 2 รอบ - ผ้าหนาๆ ให้แบ่งมัดเป็นหลายจุด ไม่งั้นสีจะไม่ซึมถึงด้านใน 4) วิธีลงสีให้สวยและไม่เลอะเป็นโคลน - ถ้าอยากได้สีสด ให้ทำสีอ่อนก่อนแล้วค่อยเพิ่มสีเข้มทีหลัง (หรือแบ่งโซนให้ชัด) - เวลาลงสีให้บีบสีจนชุ่ม “ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง” ของชิ้นพับ จุดนี้มือใหม่พลาดบ่อย ทำให้แกะออกมาแล้วมีด่างขาว - หลีกเลี่ยงการเทสีหลายสีทับกันตรงกลางเยอะๆ เพราะจะกลายเป็นสีน้ำตาลหม่นง่าย 5) หมัก-ล้าง-ตาก (ขั้นตอนนี้ทำให้สีติดทน) - หลังลงสี ห่อถุงพลาสติก/แรปไว้กันแห้ง แล้วหมักประมาณ 6-12 ชม. (ถ้าอากาศเย็นหมักนานขึ้น) - ตอนล้าง: ล้างทั้งที่ยังมัดอยู่ก่อนให้น้ำใสขึ้น แล้วค่อยแกะยาง จากนั้นซักด้วยน้ำเย็นและผงซักฟอกอ่อนๆ - ตากในที่ร่มลมโกรก สีจะไม่ซีดเร็ว ถ้าเพิ่งเริ่ม แนะนำเริ่มจากลายจีบยาวก่อนเพราะคุมง่ายและโอกาสพลาดน้อย แล้วค่อยขยับไปลายก้นหอยที่สนุกกว่า พอจับจังหวะ “พับ-มัด-ลงสีให้ชุ่ม” ได้แล้ว ทำกี่ตัวก็ออกมาสวยค่ะ