บางครั้ง “ฉลองพระองค์” มิได้สะท้อนเพียงความงดงาม

แต่ยังสามารถบอกเล่าเรื่องราวของผู้คน วัฒนธรรม และแผ่นดินที่เสด็จพระราชดำเนินไปถึงได้อย่างงดงาม

เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดศาลหลักเมืองจังหวัดพัทลุง

ในวันนั้น สิ่งหนึ่งที่ได้รับความสนใจอย่างมาก คือฉลองพระองค์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี

ฉลองพระองค์ผ้าลูกไม้ที่ชวนให้นึกถึงรูปแบบเสื้อย่าหยา

คู่กับพระภูษาลวดลายปาเต๊ะ

ภาพที่ปรากฏจึงมิได้มีเพียงความงดงาม

แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงวัฒนธรรมการแต่งกายของผู้คนในดินแดนภาคใต้และคาบสมุทรมลายู ซึ่งมีประวัติการติดต่อค้าขายและแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมกันมายาวนาน

คำว่า “บาบ๋า–ย่าหยา” มักถูกใช้เมื่อกล่าวถึงวัฒนธรรมเปอรานากัน

รากของวัฒนธรรมนี้เกิดจากชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ตามเมืองท่าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก่อนจะค่อย ๆ หลอมรวมภาษา อาหาร เครื่องแต่งกาย และวิถีชีวิตเข้ากับสังคมท้องถิ่น

ในภูเก็ต คำว่า “บาบ๋า” มีความหมายกว้างกว่าการเรียกผู้ชายแบบที่พบในมาเลเซียและสิงคโปร์ และสามารถใช้เรียกชุมชนลูกหลานชาวจีนพื้นถิ่นได้

ขณะที่คำว่า “ย่าหยา” ในความเข้าใจของชาวภูเก็ต ยังผูกพันอย่างมากกับเสื้อสตรีเนื้อบาง ประดับลูกไม้หรืองานปักอันประณีต

อีกสิ่งหนึ่งที่อยู่คู่กับการแต่งกายของสตรีในโลกเปอรานากัน คือ “ผ้าปาเต๊ะ” หรือผ้าบาติก

เสน่ห์ของบาติกอยู่ที่กรรมวิธีสร้างลวดลายโดยใช้ขี้ผึ้งหรือเทียนกั้นส่วนที่ไม่ต้องการให้สีติด ก่อนย้อมหรือแต้มสีลงบนผ้า

บางผืนจึงต้องผ่านกระบวนการเขียนเทียน ย้อมสี และทำซ้ำหลายครั้ง กว่าจะเกิดเป็นลวดลายที่สมบูรณ์

ลวดลายของบาติกเองก็เปรียบเสมือนบันทึกทางวัฒนธรรม

มีทั้งดอกไม้ พรรณพฤกษา นก และรูปทรงต่าง ๆ

ในผ้าที่ได้รับอิทธิพลจากชุมชนจีนชายฝั่ง ยังพบลวดลายมงคลอย่างดอกโบตั๋นและหงส์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าผืนผ้าหนึ่งผืนสามารถรวบรวมร่องรอยของหลายวัฒนธรรมไว้ด้วยกัน

ภูเก็ต ปีนัง มะละกา และเมืองท่าหลายแห่งในคาบสมุทรมลายู จึงมิได้เชื่อมถึงกันด้วยเส้นทางการค้าเท่านั้น

แต่ยังเชื่อมถึงกันด้วยอาหาร ภาษา สถาปัตยกรรม และเสื้อผ้าที่ผู้คนสวมใส่

ด้วยเหตุนี้ เมื่อฉลองพระองค์ผ้าลูกไม้และพระภูษาลวดลายปาเต๊ะปรากฏขึ้นในการเสด็จพระราชดำเนิน ณ จังหวัดพัทลุง

ความงามที่ผู้คนมองเห็น จึงอาจมิได้อยู่เพียงที่สีสันหรือลวดลาย

หากยังอยู่ที่การนำอัตลักษณ์แห่งแดนใต้มาปรากฏอย่างสง่างามในฉลองพระองค์

เป็นความงามของเครื่องแต่งกาย

ที่เบื้องหลังมีทั้งประวัติศาสตร์ ผู้คน และวัฒนธรรมของแผ่นดินซ่อนอยู่ในทุกลวดลาย

Cr: เพจบุพเพสันนิวาส

#งดงามอย่างมีความหมาย #QueenOfThailand #ทรงห่วงใยประชาชน #เรารักสถาบันพระมหากษัตริย์ #พระราชินีสุทิดา