โรงครูมโนราห์

หลายคนค้นหา “มโนราห์โรงครู/โรงมโนราห์” เพราะอยากรู้ว่ามันคืออะไร และต้องเตรียมตัวยังไงก่อนเข้าร่วมงาน เราเคยมีโอกาสไปดูโรงครูมโนราห์แบบใกล้ๆ ครั้งหนึ่ง บรรยากาศทั้งขลังและอบอุ่นมาก เลยอยากมาเล่าข้อมูลแบบเข้าใจง่าย เผื่อใครกำลังตัดสินใจจะไปหรืออยากศึกษาวัฒนธรรมสายนี้ โรงครูมโนราห์ (บางพื้นที่เรียก “ทำโรงครู” หรือ “ตั้งโรง”) เป็นพิธีสำคัญในสายมโนราห์ของภาคใต้ ลักษณะคือการประกอบพิธีเพื่อ “ไหว้ครู” ระลึกถึงครูบาอาจารย์และครูหมอโนรา รวมถึงการสืบทอดศิลปะและความเชื่อประจำสาย เป็นงานที่รวมทั้งพิธีกรรม การรำ การดนตรี และการรวมญาติของคนในชุมชนด้วย สิ่งที่เราได้เรียนรู้คือ โรงครูไม่ได้มีแค่การแสดงให้ดูสนุกๆ แต่มี “ระเบียบพิธี” ที่ค่อนข้างชัดเจน เช่น การจัดพื้นที่โรง การเตรียมเครื่องบูชา/เครื่องเซ่น การเชิญครู การรำถวายครู และช่วงสำคัญที่คนในบ้านจะมากราบครูหรือขอพรตามความเชื่อ (รายละเอียดพิธีจริงๆ จะแตกต่างกันตามสำนักและครูผู้ประกอบพิธี) ถ้าใครจะไปงานโรงครูมโนราห์ครั้งแรก แนะนำเตรียมตัวประมาณนี้ 1) แต่งกายสุภาพ โทนเรียบร้อยไว้ก่อน เพราะเป็นงานพิธี 2) ไปถึงก่อนเวลาเล็กน้อย จะได้ดูการเตรียมงานและไม่รบกวนช่วงพิธี 3) เคารพพื้นที่พิธีกรรม บางจุดอาจห้ามเดินผ่าน/ห้ามถ่ายภาพ ควรถามเจ้าภาพหรือคนในงานก่อน 4) ถ้าตั้งใจไปไหว้ครูหรือขอพร เตรียมของตามที่เจ้าภาพแนะนำ (แต่ละที่ไม่เหมือนกัน) อีกอย่างที่หลายคนสงสัยคือ ทำไมถึงมีคำอวยพรแนว “เงินทองไหลมา เทมามีกินมีใช้ ไม่หมดไม่สิ้น” หรือคำว่า “ตื่นมารับทรัพย์” ในงานที่เกี่ยวกับครูโนรา เรามองว่าเป็นการอธิษฐานขอความเป็นสิริมงคลในชีวิต คล้ายการขอพรให้ค้าขาย/งานการราบรื่น แต่หัวใจหลักของโรงครูยังคงเป็นเรื่องความกตัญญูต่อครูและการสืบทอดสายครูมากกว่าเรื่องโชคลาภอย่างเดียว ถ้าคุณกำลังค้นหา “โรงมโนราห์” เพื่อจะไปดูของจริงสักครั้ง แนะนำให้เริ่มจากถามคนพื้นที่หรือเพจชุมชนในจังหวัดนั้นๆ ก่อน เพราะกำหนดจัดงานมักขึ้นกับครูและเจ้าภาพ เมื่อได้ไปสัมผัสบรรยากาศจริงจะเข้าใจเลยว่าทำไม “มโนราห์โรงครู” ถึงเป็นพิธีที่คนใต้ให้ความสำคัญมาก และเป็นอีกมุมของวัฒนธรรมที่งดงามมากๆ ค่ะ