The story is worth knowing. Ram Panchasikha.
Panch color
The face of the white monk, crowned with five gourds, is the deity of the divinity, the deity of music, the god of the monk and the harp or flute.
Pong, in the story of Ramakorn, says that it is an angel, a white body, 1-faced, 4-sided, with a crown of five gourds, a deity of music.
Panjasin is a deity of music that is mentioned in the Buddhist scriptures, which is called Tak Pansutra in the Mahapara sect. In Pali, it is called Panjsikha. It was originally a child who raised a cow with five heads of Buddhism. It was very devout of the Buddhist faith, built many benefits, rented ponds, pavilions, roads and vehicles, etc., but died from the human world from his youth to his birth as a goddess in the paradise of Maharashika. It was called "Panjasik the Thanapotheon." It had five crowns, the top of the body was golden, and the cube filled with Nilrat, and the red goddess had the ability to play the harp and drive.
On the issue of the Sing Goddess in connection with the Buddha, Master Prasad Tramoth wrote in the book of Duriygoddess that once, when King Codm Buddha was sitting in the Inth Forest between the ancient mountains and the Brahmin village, which was believed to be in Amphantkam, located east of Rajasthan, at that time, King Indrathiraj caused a fear of death, a threat, and a vision, he thought that it was due to his advent from the Venus, and therefore wished to inquire of the Buddha. But when he realized that once when the Buddha was in the forest, he had a normal vision to observe the Buddha. Listening to the sermon was not fulfilled. At that time, he invited all the angels of the Venus and Maharashika quadrangles to meet them. But when he reflected around him, he remembered that it was not appropriate to take the angels without receiving the Buddha. So he ordered the Panjasib, a goddess who had been a familiar Buddhist at His Majesty, to ask for the opportunity to bring the angels to him. Panjisit the son of the deity commanded him, and took a beautiful harp like the surface of a ripe quince against the cave of Inth Court, and sat in a place not far away from the Buddha, and played the harp to the melody of the Buddha. It is compared to the veneration that has once soothed Suryvijsa, the daughter of the Lord Tampuru, the Thanaparya, as the beauty of Ne, the heart and the desire of her, as the wind of the desire of a body full of sweat, or the cold water, as the desire of a thirsty man, or as the divinity of the nine divinities, as the beloved Nirvana, the desire of the divinities. Your love cannot be relieved as a fish that swallows a hook in its throat. The beauty of your body makes your love abundant, as if it were a tug and a reward. Is an infinite end.
Also, as the Buddha, who is eager to seek the Priniphan Room, so I intend to seek my brother.
His Majesty the Buddha sat like a bodhisattva, removing the dispersed devil. He considered the king of Patya, the Church of Gore, with 12. By the dawn of the world, he was fulfilled, he was happy, he was happy, he was happy. If you have charity, you are a close partner, your heart will be happy.
When the song of the golden harp of Panjasthan was over, the Buddha of the Buddha praised him and commanded him to speak. When he had the opportunity, Panjasang asked the Buddha for Amarin to hear the sermon. When Amarin heard the sermon, he was born of Atma. But through the charity of obedience, he attained the same body and continued to hear the truth. When the time was right, Amarin returned to the stars of the earth. Amarin remembered the gratitude of his son Panjasthan, and blessed him, saying,
"You have been very gracious to me, you have been dedicated to your Majesty first, and I have come to worship, and have kindled me afterwards. I will make you a father, and you shall be a king of the gods, and I will make you a wife with your rank."
Master Chai Tratho mentioned the qualifications of the Panchai Sing, the son of the Panchai, or the Panchai Sing that Le is excellent in lute and intuitive in the performance of the verses of the teacher of the art, saying, "The Panchai Sing, the man of her hand, holds the lute, and plays like that."
With the properties of the harp of the said Panjasang, the artist hailed Panjasang as a god of art.
Source: Teaching documentation of the Thai Vijak Dance Course by Teacher Pramesh Bunaya Chai, pages 109 - 122.
Image source: https://www.navanurak.in.th/asi/site/theme/muse_show_cat1.php?refcode=%E0%B8%A8%E0%B8%A7%E0%B8%96-07-02-7-55&catid=7
ตอนอ่านเรื่อง “ปัญจสิขะ” (บางแหล่งสะกด “ปัญจสีขร” หรือ Panchasikha) สิ่งที่ช่วยให้เข้าใจเร็วขึ้นคือแยก “ภาพจำจากรามเกียรติ์/หัวโขน” ออกจาก “ที่มาทางพุทธศาสนา” แล้วค่อยเอามาวางทับกัน จะเห็นว่าเป็นตัวละคร/เทพที่คนไทยพูดถึงหลายบริบท เลยทำให้หลายคนค้นคำเดียวกันแต่ได้ข้อมูลคนละแบบ 1) ปัญจสิขะในรามเกียรติ์: ดูจากหัวโขนให้จำง่าย - ถ้าเจอคำถามว่า “ปัญจสีขรหน้าสีอะไร” จุดเด่นคือ “หน้าขาว” ค่อนข้างชัด - เครื่องศีรษะที่คนชอบค้นคือ “มงกุฎน้ำเต้า ๕ ยอด” (มักเห็นเป็นสีทอง) เป็นคีย์เวิร์ดที่ช่วยยืนยันตัวตนของหัวโขนได้ดีมาก - ลักษณะใบหน้าในงานหัวโขนมักมีหนวดและปากสีแดง ทำให้มองไกล ๆ แล้วต่างจากเทวดา/ยักษ์ตัวอื่น - บทบาทโดยรวมถูกยกเป็น “เทพคนธรรพ์” หรือเทพแห่งดนตรี เพราะเกี่ยวกับการบรรเลงพิณ/กระจับปี่ และบัณเฑาะว์ 2) ปัญจสิขะในพระไตรปิฎก: ทำไมถึงเป็นเทพดนตรี จากที่เล่าไว้ในบทความเดิม จุดที่คนค้น “ปัญจสิขะ คือใคร” แล้วน่าจะอยากได้คำตอบสั้น ๆ คือ ท่านถูกกล่าวถึงใน “สักกปัญหสูตร” (ทีฆนิกาย มหาวรรค) เป็น “ปัญจสิขคนธัพพเทพบุตร” ผู้มีความสามารถทางดนตรีและการขับลำนำเป็นเลิศ และมีบทบาทเป็นผู้ไปกราบทูล/ประสานโอกาสให้ท้าวสักกะ (พระอินทร์) ได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า 3) ทำไมชื่อถึงใกล้กัน: ปัญจสิขะ vs ปัญจสีขร เวลาเจอผลค้นหา บางเว็บจะใช้คำบาลี “ปัญจสิขะ” ขณะที่งานวรรณคดี/งานศิลป์ไทยอาจเรียก “ปัญจสีขร” ทำให้หลายคนสับสนว่าเป็นคนละองค์ แต่โดยเจตนาความหมายในสายเรื่องเล่า มักอ้างถึงเทพดนตรีองค์เดียวกัน (จึงเจอคำอังกฤษ Panchasikha พ่วงมาด้วย) 4) ทริคจำแบบคนดูหัวโขน/นาฏศิลป์ ถ้าคุณกำลังไล่ดูหัวโขนในพิพิธภัณฑ์หรือในภาพรวมคอลเลกชัน แล้วอยากจับคู่ชื่อให้ถูก ฉันใช้วิธีจำ 3 อย่างนี้: - “หน้าขาว” - “มงกุฎน้ำเต้า ๕ ยอด” - “สายดนตรี/คนธรรพ์” (มักเชื่อมกับพิณ กระจับปี่ บัณเฑาะว์) แค่เห็นครบ 2 ใน 3 ก็เดาได้ค่อนข้างแม่นว่าเป็นหัวโขนพระปัญจสิขะ/ปัญจสีขร 5) ถ้าอยากอ่าน/ค้นต่อให้ได้ผลลัพธ์ตรงใจ ลองพิมพ์ค้นแบบเจาะจงขึ้น เช่น “ปัญจสิขะ สักกปัญหสูตร” (สายพระไตรปิฎก) หรือ “หัวโขน ปัญจสีขร มงกุฎน้ำเต้า ๕ ยอด” (สายศิลปะ/นาฏศิลป์) จะลดการเจอข้อมูลปะปนและประหยัดเวลามาก หวังว่าสรุปนี้จะช่วยให้คำค้น “ปัญจสิขะ” ไปถึงคำตอบที่อยากรู้เร็วขึ้น ทั้งฝั่งรามเกียรติ์และฝั่งคัมภีร์พุทธนะคะ