10 พฤติกรรม ลูกวัย 4 ขวบ

ช่วงลูก 4 ขวบ เราจะรู้สึกว่า “ทำไมเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย” ทั้งเถียงเก่งขึ้น พูดว่า “ไม่” เก่งขึ้น และอยากทำทุกอย่างเองมาก ๆ ซึ่งจริง ๆ เป็นพัฒนาการปกติของเด็กวัย 4 ขวบที่เริ่มมีความเป็นตัวเอง ชอบทดลองขอบเขต และอยากได้รับการยอมรับจากเพื่อน โดยเฉพาะบ้านไหนเพิ่งเข้าอนุบาล 1 จะเห็นชัดเป็นพิเศษค่ะ จากที่บ้านเราเจอ วิธีรับมือที่ช่วยได้จริงมีประมาณนี้ 1) ถ้าลูกเถียงเก่ง/ชอบขัด: เราพยายามไม่เถียงกลับยาว ๆ แต่ “สรุปกติกาสั้น ๆ” เช่น “ได้ แต่ต้องเก็บของก่อน” หรือ “ไม่ตีเพื่อน ถ้าโกรธให้บอกแม่” เด็กวัยนี้ยิ่งพูดเยอะยิ่งยื้อค่ะ 2) ลูกพูดคำว่า “ไม่” บ่อย: เราเปลี่ยนเป็นให้ตัวเลือก 2 อย่างแทน เช่น “จะใส่รองเท้าคู่นี้หรือคู่นี้” ลูกจะรู้สึกคุมได้ เลยต่อต้านน้อยลง 3) เล่นแรง/มือไว: ตั้งคำว่า “มือเบา” เป็นคำสั้น ๆ ใช้ซ้ำ ๆ แล้วสอนวิธีระบายพลัง เช่น พาไปสนามเด็กเล่น เล่นสไลเดอร์ วิ่ง หรือให้ทำกิจกรรมที่ได้ออกแรงก่อนเข้าบ้าน 4) อารมณ์เปลี่ยนเร็ว: ช่วยตั้งชื่อความรู้สึก “หนูหงุดหงิดเพราะอยากเล่นต่อใช่ไหม” แล้วให้เวลาสงบ 1-2 นาที ก่อนค่อยคุยเรื่องทางเลือก/กติกา 5) เริ่มอยากชนะเสมอ/เริ่มมีเพื่อน: เราฝึก “แพ้เป็น” ด้วยเกมง่าย ๆ ที่บ้าน แล้วชมความพยายามแทนผลลัพธ์ เช่น “แม่ชอบที่หนูรอคิวได้” 6) เริ่มพูดโกหกเล็กน้อย: ส่วนใหญ่เป็นเพราะกลัวโดนดุหรืออยากให้ผู้ใหญ่พอใจ เราใช้วิธีบอกว่า “แม่ไม่โกรธถ้าหนูพูดความจริง” แล้วชวนแก้ปัญหาด้วยกัน เช่น ทำหกก็ช่วยเช็ด 7) ไม่อยากกินข้าว: ลดขนม/นมก่อนมื้อ ทำตารางอาหารให้เป็นเวลา และตั้งกติกา “นั่งโต๊ะ 15-20 นาที” ไม่บังคับป้อน แต่ให้เลือกปริมาณเองเล็กน้อย 8) ไม่อยากให้ช่วย/อยากทำเอง: ให้ทำจริงบางอย่าง (ใส่รองเท้า เก็บของ) และช่วยเฉพาะส่วนที่ยาก พร้อมพูดว่า “หนูทำได้ดีมาก แม่ช่วยนิดเดียว” 9) หวงของเล่น: สอนประโยคสั้น ๆ ให้ลูกใช้ได้ เช่น “ขอเล่นต่ออีก 5 นาที” หรือ “ผลัดกันนะ” และฝึกผลัดกันที่บ้านก่อนเจอสถานการณ์จริง 10) พูดคำแรงเลียนแบบผู้ใหญ่: เราไม่ขำ/ไม่ขยายความ แต่บอกชัดว่า “คำนี้ไม่สุภาพ” แล้วให้คำแทน เช่น “หนูไม่ชอบ” “หนูโกรธ” โดยรวมแล้ว ถ้าลูกยังเล่นได้ พูดคุยสื่อสารได้ นอนกินพอ และพฤติกรรมไม่ได้รุนแรงจนทำร้ายตัวเอง/คนอื่นบ่อย ๆ ส่วนใหญ่ถือว่าอยู่ในช่วงพัฒนาการของเด็กวัย 4 ขวบค่ะ แต่ถ้ามีพฤติกรรมก้าวร้าวหนักมาก พูดไม่สมวัย หรือมีปัญหาเรื่องการสื่อสารชัด ๆ อาจลองปรึกษาครูประจำชั้นหรือคุณหมอพัฒนาการเพื่อความสบายใจได้เลย