วัดดงหวาย
💥 วัดดงหวาย เป็นวัดที่อยู่นอกบริเวณอรัญญิกของอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร ที่สำคัญแห่งหนึ่งคือ วัดดงหวาย ก่อนที่จะเปิดอุทยานประวัติศาสตร์ วัดดงหวาย มีชื่อเสียงมาก ในการค้นพบพระเครื่องและพระบูชา วัดดงหวายตั้งอยู่แนวถนนพระร่วง เป็นวัดขนาดใหญ่ ก่อนที่จะตัดถนน กำแพงเพชร – สุโขทัย สภาพวัดสมบูรณ์มาก
วัดดงหวายตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองไปทางทิศเหนือ ห่างจากประตูสะพานโคมไปปร ะมาณ 200 เมตร ปัจจุบันทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 กำแพงเพชร สุโขทัย ตัดผ่านด้านหลังวัด ทำให้บริเวณสังฆาวาส และเจดีย์รายบางส่วน ได้หายไปกับการสร้างถนน เหตุที่เรียกว่าวัดดงหวาย เพราะสมัยที่ประชาชนเข้าไปขุดค้นพระเครื่องและพระบูชานั้น บริเวณนั้นเป็นดงหวายจริงๆ กว่าจะเข้าไปถึงเจดีย์และวิหารได้ ต้องแหวกดงหวายเข้าไป รกทึบมาก จึงเรียกวัดนี้ว่าวัดดงหวาย บริเวณข้างวัดมีสระน้ำขนาดใหญ่ มิใช่สระที่สำหรับขุดเอาศิลาแลง แต่เป็นสระน้ำที่ขุดไว้เพื่อใช้น้ำจริงๆ บริเวณนี้คงขาดน้ำมาก อาจเป็นเพราะน้ำเปลี่ยนทิศทาง หรือท่อปู่พญาร่วงที่ผ่านบริเวณนี้ ถูกถมหายไป ตามหลักฐานจากจารึกฐานพระอิศวร
เจดีย์ประธานวัดดงหวาย เป็นแบบเจดีย์ทรงกลมหรือทรงระฆัง ก่อด้วยอิฐ มีซุ้มพระเฉพาะด้านหน้าคือทางทิศตะวันออก เพียงด้านเดียว เจดีย์มีลั กษณะต่ำกว่าพื้นปกติ และต่ำกว่าพื้นวิหาร น่าจะมีการบูรณะ ปฎิสังขรณ์วิหารในภายหลัง เจดีย์รายที่อยู่ รอบเจดีย์ประธาน การสร้างค่อนข้าง ไม่เป็นระเบียบ เพราะคงมีการมาสร้างเพิ่มเติมในภายหลัง ในเนื้อที่ที่จำกัด ลักษณะเด่นขององค์เจดีย์ประธานคือ การสร้างฐานแปดเหลี่ยมลดหลั่น ลงมาหลายชั้น จนทำให้รูปทรงของเจดีย์เพรียว ชลูด ชั้นบัวถลาทำเป็นบัวคว่ำ บัวหงาย สามชั้นองค์ระฆังเล็กมาก นักวิชาการบางท่านให้ข้อสังเกตว่า ฐานแปดเหลี่ยมลักษณะนี้ อาจได้รับอิทธิพลมาจากล้าน มาพัฒนาให้เป็นลักษณะเจดีย์ ในรูปแบบของกำแพงเพชร
วิหารขนาดใหญ่ตั้งอยู่ด้านหน้าของเจดีย์ประธาน ฐานเดิมก่อด้วยศิลาแลง มาเสริมอิฐ เป็นอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ก่อเป็นแบบฐานหน้ากระดาน เป็นอาคารขนาดใหญ่ เมื่อเทียบกับ พระประธาน ซึ่งมีขนาดใหญ่มาก ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ เพียงแค่พระอุระ พระเศียร และพระอังสะ พังทลายไปสิ้น แต่ดูจากพุทธลักษณะเท่าที่ปรากฏ มีรูปทรงที่งดงามมาก รอบฐานพระพุทธรูปยังมีลายปูนปั้น รูปกลีบบัวคว่ำและบัวหงาย และมีเส้นเกสรบัวประกอบที่งดงามมาก ลายกลีบบัว ปูนปั้นนี้ มีรูปแบบคล้ายฐานกลีบบัว คว่ำบัวหงาย ของพระพุทธรูป สำริด แบบเชียงแสนรุ่นแรก วัดดงหวาย คงได้รับอิทธิพล จากล้านนา มาผสมผสานกับศิลปะของสุโขทัย แล้วพัฒนามาเป็นศิลปะของกำแพงเพชร ในที่สุด
เมื่อได้เดินทางไปเยือนวัดดงหวาย นอกจากจะได้ชมเจดีย์ประธานทรงระฆังและวิหารขนาดใหญ่แล้ว ยังสามารถเห็นความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมรอบๆ วัด ที่ถนนพระร่วงได้ตัดผ่านอย่างชัดเจน อีกทั้งบริเวณสังฆาวาสและเจดีย์รายบางส่วนที่หายไปกับการสร้างถนนทำให้รู้สึกเสียดายความสมบูรณ์แบบเดิมของวัด จุดน่าสนใจอีกหนึ่งอย่างคือสระน้ำขนาดใหญ่ข้างวัด ซึ่งไม่ใช่สระสำหรับขุดเอาศิลาแลง แต่เป็นบ่อน้ำที่ขุดเพื่อใช้น้ำจริงๆ เป็นการสะท้อนถึงความขาดแคลนน้ำในอดีต และความเปลี่ยนแปลงของทิศทางน้ำตามเรื่องเล่าจากจารึกฐานพระอิศวร ศิลปะและสถาปัตยกรรมภายในวัดดงหวาย ให้ความรู้สึกถึงการผสมผสานของศิลปะล้านนาและสุโขทัยอย่างลงตัว เช่นฐานเจดีย์แปดเหลี่ยมที่ลดชั้นลงอย่างประณีต ที่ทำให้องค์เจดีย์มีความเพรียวสูงสง่างาม นอกจากนี้ ด้านหน้าของพระประธานบนฐานวิหารยังมีลายปูนปั้นกลีบบัวคว่ำและบัวหงาย รวมถึงเส้นเกสรบัวที่งดงามสะท้อนถึงฝีมือช่างในอดีตได้เป็นอย่างดี สำหรับผู้ที่ชื่นชอบศิลปะและอยากศึกษาเรื่องราวประวัติศาสตร์วัดดงหวาย แนะนำให้มาชมด้วยตนเอง เพื่อสัมผัสบรรยากาศและเรียนรู้ประวัติที่ซ่อนเร้นอยู่ในพื้นที่นี้ ซึ่งเต็มไปด้วยความลึกลับและคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่ไม่ควรมองข้าม.
เยี่ยม