Buddhist blessing, Lila, temple, cave, chest
พระพุทธลีลา กรุวัดถ้ำหีบ
"Buddha Standing Statue" during the Sukhothai Dynasty (from Tham Heep Temple)
เมื่อพูดถึงพระพุทธรูปปางลีลา ที่มีพุทธลักษณะสวยงามที่สุด คงจะไม่มีใครปฏิเสธพระลีลาพุทธศิลป์สุโขทัยเป็นแน่
พระลีลา วัดถ้ำหีบ เป็นพระกรุโบราณเก่าแก่ของจังหวัดสุโขทัยที่ได้รับการยกย่องว่ามีพุทธลักษณะงดงามมากที่สุด ลวดลายเส้นสายมีความพริ้วไหว อ่อนช้อยและกลมกลืนกันอย่างหาที่ติไม่ ได้ ซึ่งเป็นอัตลักษณ์อันโดดเด่นในศิลปะสกุลช่างสุโขทัยบริสุทธิ์โดยแท้
พระลีลา กรุวัดถ้ำหีบ มีการค้นพบภายในบริเวณวัดร้างบนเขากิ่วอ้ายมา ซึ่งอยู่ในพื้นที่ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย ในปัจจุบัน ซึ่งเดิมชื่อ “วัดถ้ำหีบ” เป็นวัดโบราณเก่าแก่ตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย แต่ยังไม่ได้รับการบูรณะจนกระทั่งปัจจุบันนี้ คงเหลือไว้แต่เพียงซากปรักหักพัง ซึ่งเป็นร่องรอยหลักฐานแห่งความเจริญรุ่งเรืองในอดีตที่ยังพอให้ได้เห็นกัน
พระลีลา กรุวัดถ้ำหีบ มีลักษณะเป็นพระพิมพ์แบบครึ่งซีก รูปทรงยาวรียอดแหลม ขนาดเขื่อง
พุทธลักษณะองค์พระทรงลีลา เหนือฐานหมอนชั้นเดียว พระบาทข้างซ้ายทรงอยู่ ส่วนข้างขวายกขึ้นเล็กน้อย ในลักษณะการลีลาหรือการก้าวเดิน พระกรข้างขวาทอดดิ่งลงขนานล ำพระองค์ พระกรข้างซ้ายยกพระหัตถ์ขึ้นเหนือพระอุระและผายฝ่าพระหัตถ์ออก
ปรากฏเห็นรอยชายสบงและชายจีวรด้านล่างชัดเจน โดยเฉพาะชายจีวรที่ซ้อนทบกันอย่างมีมิติ พระเกศเฉียงไปด้านซ้ายขององค์พระ ฐานพระเมาลีเหนือพระนลาฏ มีลักษณะไรพระศกเป็นเส้นขีด พระพักตร์เป็นแบบหน้านาง ศิลปะสุโขทัยบริสุทธิ์ พระเนตรรี บริเวณพระศอมีเส้นนูนคล้ายสร้อยพระศอ ลักษณะเส้นสายต่างๆ แลดูพริ้วไหวอ่อนช้อย นับเป็นพระปางลีลาพุทธศิลป์สุโขทัยบริสุทธิ์ที่มีความงดงามเป็นอย่างยิ่ง
ส่วนด้านหลัง จะเห็นร่องรอยจากการกดพิมพ์ด้วยมือ ซึ่งเป็นรอยสูงต่ำไม่เรียบ สูงบ้างต่ำบ้างไม่เสมอกัน ปรากฏลายเห็นนิ้วมือ จึงมักเรียกกันว่า “หลังลายมือ” สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 พิมพ์ คือพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์ข้างเม็ด
ส่วนใหญ่เป็นพระเนื ้อดินเผามีทั้งแบบเนื้อหยาบและละเอียด บางองค์มีการล่องชาดและปิดทองมาแต่เดิม เนื้อพระมีวรรณะดูเหมือนพระใหม่หรือหม้อใหม่ เนื้อมีความแกร่ง เกิดจากการที่พระอยู่ในกรุเป็นเวลานานหลายร้อยปี จึงปรากฏการยุบย่นของเนื้อพระ รารัก คราบนวลดินหรือไขกรุ เกาะติดแน่นอยู่ตามองค์พระเช่นเดียวกับพระเนื้อดินกรุทั่วไปอันเป็นคุณลักษณ์ที่สำคัญ
โดยเฉพาะพระลีลา กรุวัดถ้ำหีบ ที่มีอายุผ่านกาลเวลา 700 กว่าปีมาแล้ว
#พระพุทธลีลา #กรุวัดถ้ำหีบ #สุโขทัย #โบราณบาณเมือง #ancient59
การได้สัมผัสพระพุทธลีลา กรุวัดถ้ำหีบ นับเป็นประสบการณ์ที่หาได้ยากในวงการศิลปะและโบราณวัตถุไทย เพราะพระพุทธรูปชุดนี้ไม่เพียงแต่แสดงถึงฝีมือช่างสกุลสุโขทัยแท้ที่มีความละเอียดอ่อนและงดงามอย่างสูง แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงศิลปะและวัฒนธรรมที่รุ่งเรืองในสมัยสุโขทัยผ่านลายเส้นและรูปแบบของพระพุทธรูป จากประสบการณ์ส่วนตัวที่มีโอกาสได้เยี่ยมชมกรุพระวัดถ้ำหีบ สิ่งที่สะดุดตาคือโครงสร้างพระที่เป็นแบบครึ่งซีก ปรากฏร่องรอยการกดพิมพ์แบบ “หลังลายมือ” ซึ่งนอกจากจะเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของกรุนี้แล้ว ยังช่วยให้พระเนื้อดินเผามีความคงทนแข็งแรงแม้เวลาจะผ่านมากว่าสามศตวรรษ ลักษณะหน้าตาและจังหวะลีลาการทรงพระบาทในท่าก้าวเดินของพระพุทธรูปลีลานี้โดดเด่นมาก เพราะเหมือนกับฝีมือช่างผู้หล่อที่ตั้งใจถ่ายทอดความสง่างามและความอ่อนช้อยที่ผสานกลมกลืนกันอย่างลงตัว นอกจากนี้ ตามพบว่าพระหลายองค์เคยได้รับการล่องชาดและปิดทองตั้งแต่ครั้งโบราณ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำคัญและการบูชาที่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย อีกสิ่งหนึ่งที่สร้างความตื่นตาตื่นใจคือความสวยงามของเส้นสายที่สะท้อนพุทธศิลป์แบบบริสุทธิ์ของสุโขทัย ทั้งดวงพระเนตร รีพระพักตร์แบบหน้านาง รวมทั้งเส้นเรียงของพระเกศที่ไหลลื่นอย่างวิจิตร ล้วนเป็นสิ่งที่ทำให้พระพุทธลีลา กรุวัดถ้ำหีบไม่กลายเป็นเพียงพระเครื่องกรุโบราณธรรมดา แต่เป็นงานศิลปะชั้นยอดที่สะสมประวัติศาสตร์ความเป็นไทยไว้อย่างงดงาม สำหรับผู้ที่ชื่นชอบโบราณวัตถุหรือศึกษาศิลปะไทย การเยี่ยมชมและศึกษาพระพุทธลีลา กรุวัดถ้ำหีบในสุโขทัยเป็นการเติมเต็มความรู้ พร้อมทั้งสร้างแรงบันดาลใจในการอนุรักษ์และซึมซับคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมที่ควรรักษาไว้ไม่ให้เลือนหายตามกาลเวลา
