วัดพระเจ้าเม็งราย เดิมชื่อว่า วัดคานคาด คงจะเพี้ยนมาจากคำว่า กาละก้อด หรืออาจมีความหมายว่า ไม้คานหามพระพุทธรูปมาคาด หรือกร่อนจาก จนเกือบจะนำมาใช้หามพระพุทธรูปต่อไปอีกไม่ได้ จึงตั้งว่า วัดคาดคอด[1] ยังมีอีกชื่อว่า วัดศรีสร้อยท้าเจ่ง เปลี่ยนชื่อมาเป็น "วัดพระเจ้าเม็งราย" ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง สันนิษฐานว่าเป็นพระอารามหลวงแห่งที่สามที่พญามังรายทรงสร้างขึ้น สำนักงานพระพุทธศาสน าแห่งชาติระบุว่าตั้งวัดและได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 1839[2]
วัดมีโบราณวัตถุที่สำคัญเป็นพระพุทธรูปยืนปางห้ามญาติ มีชื่อเรียกว่า พระเจ้าค่าคิงพญามังราย สูงประมาณ 540 เซนติเมตร เป็นพระพุทธรูปยืนสมัยต้นเชียงใหม่เป็นพระพุทธรูปที่สำคัญองค์หนึ่ง เรื่องราวของพระพุทธรูปองค์นี้ปรากฏในตำนานเมืองเชียงใหม่และในพงศาวดารโยนก[3] ปูชนียวัตถุอื่น ๆ ได้แก่ พระพุทธรูปที่จำลองจากพระพุทธสิหิงค์ สร้างโดยศรีสัทธัมมะมหาสังฆราชเมื่อ พ.ศ. 2012 ประดิษฐานในวิหารใหญ่ ขนาดหน้าตักกว้าง 86 เซนติเมตร และยังมีกลุ่มพระพุทธรูปปางมารวิชัยสำริดอีกหลายองค์ เป็นรูปแบบของพระพุทธรูปปางมารวิชัย ในต้นพุทธศตวรรษที่ 21 พระพุทธรูปปางลีลาสกุลช่างเชียงใหม่ สำริดปิดทองพุทธศตวรรษที่ 21–22 ประดิษฐานอยู่ในวิหารน้อย[4]#ว ัดพระเจ้าเม็งราย
เมื่อได้ไปเยือนวัดพระเจ้าเม็งรายในเชียงใหม่แล้ว สิ่งที่ทำให้รู้สึกประทับใจคือบรรยากาศที่สงบเงียบและความรู้สึกถึงประวัติศาสตร์ที่ลึกซึ้งที่ซ่อนอยู่ในแต่ละมุมของวัด จากประสบการณ์ที่ได้สัมผัส คือ การได้เห็นพระพุทธรูปยืนปางห้ามญาติ หรือที่เรียกกันว่า "พระเจ้าค่าคิงพญามังราย" สูงประมาณ 540 เซนติเมตรนั้น ทำให้รู้สึกถึงความยิ่งใหญ่และความศักดิ์สิทธิ์ที่แฝงอยู่ในศิลปะสมัยต้นเชียงใหม่ การได้สังเกตถึงรายละเอียดของพระพุทธรูปอย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็นเส้นสาย สัดส่วน หรือแม้แต่ร่องรอยจากเวลาที่ผ่านมาก็เป็นสิ่งที่น่าทึ่งมาก นอกจากนี้ยังได้เรียนรู้ถึงชื่อเดิมของวัดที่เรียกว่าวัดคานคาด ซึ่งสะท้อนถึงการตั้งชื่อที่มีความเกี่ยวข้องกับการหามพระพุทธรูปด้วยไม้คาน และความเปลี่ยนแปลงชื่อวัดที่สอดคล้องกับเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ เช่นการเปลี่ยนชื่อมาเป็นวัดพระเจ้าเม็งรายในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ก็ยิ่งทำให้เข้าใจความสำคัญของวัดนี้ในฐานะพระอารามหลวงของพญามังราย สำหรับผู้ที่ชื่นชอบประวัติศาสตร์และศิลปะวัดพระเจ้าเม็งรายจึงเป็นสถานที่ที่สมควรไปเยี่ยมชมจริง ๆ เพราะ นอกจากจะได้เห็นโบราณวัตถุที่หลากหลาย ทั้งพระพุทธรูปจำลองจากพระพุทธสิหิงค์ พระพุทธรูปปางมารวิชัยสำริด และพระพุทธรูปปางลีลาสกุลช่างเชียงใหม่ที่ล้วนมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และศิลปะแล้ว ยังได้สัมผัสบรรยากาศของวัดโบราณที่บ่งบอกเรื่องราวและความเชื่อในสมัยก่อนอย่างลึกซึ้งอีกด้วย การเที่ยวชมวัดพระเจ้าเม็งรายยังช่วยเปิดมุมมองเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมของเชียงใหม่และภูมิภาคล้านนาได้อย่างแท้จริง ทำให้รู้สึกเชื่อมโยงกับอดีตและเห็นคุณค่าในความพยายามของบรรพบุรุษที่สร้างสรรค์และรักษาศิลปะวัฒนธรรมไว้จนถึงปัจจุบัน
