วัดอินทขีลสะดือเมือง หรือ วัดสะดือเมือง หรือสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าชื่อ วัดอินทขิน เดิมเป็นวัดร้างเพิ่งตั้งเป็นวัดเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2550[1] แต่เดิมเป็นวัดที่สร้างขึ้นในสมัยพญามังรายเพื่อเป็นที่ประดิษฐานของเสาหลักเมืองหรือเสาอินทขีล พญามังรายได้สร้างเมืองเชียงใหม่ที่นี่เมื่อ พ.ศ. 1835 โดยก่อนหน้านั้นพญามังรายได้มาสำรวจพื้นที่บริเวณเมืองนพบุรีร้าง ได้พบซากเสาอินทขิลและรูปกุมภัณฑ์ ณ ที่กลางเมืองนั้น จึงมีบัญชาให้เสนาชื่อ สรีกรชัย แต่งเครื่องบรรณาการไปหาพญาลัวะบนดอยสุเทพ พญาลัวะจึงแนะนำว่า หากเจ้าพญามังรายจะสร้างเมืองขึ้นใหม่ ให้อยู่เย็นเป็นสุขก็ให้บูชากุมภัณฑ์และเสาอินทขิล จนเมื่อพระองค์ได้สร้างเมืองนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่แล้ว จึงโปรดให้ยกรูปกุมภัณฑ์และเสาอินทขิล ที่ประดิษฐานในบริเวณสะดือเมืองขึ้นมาเพื่อให้คนสักการะกราบไหว้ตามคำแนะนำของพญาลัวะ
ต่อมาได้สร้างวัดอินทขีล แต่เนื่องจากอยู่บริเวณสะดือเมือง ชาวบ้านจึงเรียกว่า "วัดสะดือเมือง" จนได้กลายเป็นวัดร้างในสมัยที่พม่าเข้าปกครอง เมื่อพระเจ้ากาวิละได้ขับไล่พม่าได้แล้ว จึงได้ฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ ได้ย้ายเสาอินทขิลจากวัดอินทขีลมาประดิษฐานอยู่ ณ วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร พร้อมกับบูรณะฟื้นฟูวัดอินทขีล โดยได้สร้างวิหารคล่อมฐานเดิม อัญเชิญพระอุ่นเมือง (หลวงพ่อขาว) มาประดิษฐานเป็นพระประธานในวิหาร[2]
จากเอกสารสำรวจวัดในสมัยครูบาปัญญา เจ้าอาวาสวัดหัวข่วง พ.ศ. 2425 ยังปรากฏชื่อวัดอินทขีลอยู่ สันนิษฐานว่าวัดอินทขิลได้กลายเป็นวัดร้างในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 7 (พ.ศ. 2416–2439)[3] ปัจจุบันได้รับการยกเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษาแล้ว#วัดอิ นทขีล สะดือเมือง
วัดอินทขีล หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่าวัดสะดือเมือง ถือเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของเมืองเชียงใหม่ ที่สะท้อนเรื่องราวเกี่ยวกับการก่อตั้งนครเชียงใหม่โดยพญามังราย วัดนี้ตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เรียกว่า "สะดือเมือง" ซึ่งมีความหมายว่าใจกลางเมืองหรือศูนย์กลางจิตใจของเมืองเชียงใหม่ โดยมีเสาหลักเมืองหรือเสาอินทขีลเป็นสัญลักษณ์แทนความมั่นคงและความศรัทธาของชาวเมือง ในฐานะที่เคยเดินทางไปเยือนวัดอินทขีล ผมรู้สึกประทับใจกับบรรยากาศที่เงียบสงบและเต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ที่ฝังลึก เห็นได้ชัดเจนว่าชาวบ้านยังคงให้ความเคารพกับเสาหลักเมืองและรูปปั้นกุมภัณฑ์ที่ประดิษฐานไว้ตามคำแนะนำของพญาลัวะ อีกทั้งการบูรณะวัดในยุคหลังทำให้สถานที่แห่งนี้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง เมื่อพระเจ้ากาวิละฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ และอัญเชิญพระอุ่นเมืองมาประดิษฐานเป็นพระประธานซึ่งเพิ่มความศักดิ์สิทธิ์และคงไว้ซึ่งความเป็นเอกลักษณ์ของวัด สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ล้านนาและวัฒนธรรมท้องถิ่น วัดอินทขีลเป็นแหล่งเรียนรู้และสัมผัสความรู้สึกถึงกาลเวลาและความเปลี่ยนแปลงของเมืองเชียงใหม่ นอกจากนี้ ยังเป็นตัวอย่างของการอนุรักษ์และฟื้นฟูวัดที่เคยร้างให้กลับมามีบทบาททางศาสนาและชุมชนอีกครั้ง หากคุณมีโอกาสได้ไปเยี่ยมชมที่นี่ การได้เห็นและเข้าใจเรื่องราวเหล่านี้ด้วยตัวเองจะช่วยเสริมสร้างความเข้าใจและความเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น
🙏🙏🙏 ครับ❤️❤️