วัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ (หรือวัดโพธิ์น้อย) เป็นวัดโบราณที่ตั้งอยู่ภายในกำแพงเมืองเชียงใหม่ มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เคียงคู่กับเมืองเชียงใหม่มาอย่างยาวนาน โดดเด่นด้วยบรรยากาศที่เงียบสงบ ร่มรื่น และมีศิลปวัฒนธรรมล้านนาที่งดงาม [1, 2, 3, 4, 5, 6]
หลายคนมักสับสนวัดแห่งนี้กับ วัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม) ที่อยู่แถวมหาวิทยาลัยเชียงใหม่นอกกำแพงเมือง แต่ทั้งสองวัดนี้มีความเกี่ยวโยงกันผ่านทางประวัติศาสตร์ของพระมหา เถระรูปสำคัญในอดีต [1, 2]
ประวัติความเป็นมา
การก่อสร้าง: สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 1839–1840 ในสมัยพญามังราย ปฐมกษัตริย์ผู้สร้างเมืองเชียงใหม่ เดิมมีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น วัดโพธิ์น้อย วัดมหาพลอยสะหรีน้อยกลางเวียง หรือวัดอุโมงค์อริยมณฑล [1, 2]
ที่มาของชื่อ: ในสมัยพญากือนา (กษัตริย์ลำดับที่ 6 แห่งราชวงศ์มังราย) ทรงเลื่อมใสใน "พระมหาเถรจันทร์" ซึ่งเป็นพระภิกษุผู้ทรงความรู้และเชี่ยวชาญทั้งทางโลกและทางธรรม จึงได้ทรงสร้างพระเจดีย์ถวาย และสร้างอุโมงค์ขนาดเล็กสำหรับเดินจงกรมถวายท่าน (ต่อมาพญากือนายังได้สร้างวัดอุโมงค์สวนพุทธธรรมนอกเมืองถวายแด่พระมหาเถรจันทร์อีกแห่งหนึ่งด้วย) [1, 2]
การค้นพบใหม่: ในปี พ.ศ. 2461 ได้มีการสำรวจพบซากอุโมงค์เก่าความยาวประมาณ 6 เมตรที่วัดแห่งนี้ขณะที่เป็นวัดร้า ง ต่อมาได้รับการบูรณะและขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากร [1, 2, 3]
สิ่งก่อสร้างและไฮไลท์สำคัญ
วิหารล้านนา: เป็นอาคารสถาปัตยกรรมล้านนาที่งดงาม หน้าบันตกแต่งด้วยปูนปั้นสีทองบนพื้นสีแดงเป็นรูปเทวดา สลับลายพรรณพฤกษาและกระจกประดับ
หลวงพ่อโต (หลวงพ่อใหญ่): พระประธานศักดิ์สิทธิ์ภายในวิหาร เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทอง และมีพระพุทธรูปสำคัญคือ พระพุทธสิหิงค์ (พระสมใจนึก) ที่มุมแสงเงาทำให้ดูเหมือนองค์พระยิ้มได้
เจดีย์ประธาน: เจดีย์ทรงล้านนาที่อยู่ด้านหลังวิหาร มีลักษณะทางศิลปกรรมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวและมีความเก่าแก่
ศูนย์ปฏิบัติธรรม: ปัจจุบันวัดเป็นสถานที่สงบสำหรับขัดเกลาจิตใจ มีการจัดกิจกรรมสวดมนต์ทำวัตรและฝึกนั่งสมาธิวิปัสสนาสำหรับผู้ที่สนใจ [1, 2, 4, 5, 6]#วัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ มหาเถรจันทร์
จากประสบการณ์การไปเยือนวัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ในเชียงใหม่ ผมรู้สึกประทับใจในความสงบและร่มรื่นที่โอบล้อมวัดนี้ แม้ว่าวัดแห่งนี้จะมีชื่อที่ค่อนข้างคล้ายกับวัดอุโมงค์สวนพุทธธรรมที่อยู่แถวมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แต่บรรยากาศและความเก่าแก่ของวัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ในกำแพงเมืองนั้นมีเอกลักษณ์โดดเด่นที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน สิ่งก่อสร้างสำคัญอย่างวิหารล้านนาที่ตกแต่งด้วยศิลปะองค์ประกอบล้านนาอย่างละเอียดอ่อน สร้างความรู้สึกย้อนยุคสู่ยุคสมัยพญามังราย ผู้ก่อตั้งเมืองเชียงใหม่ และยังมีหลวงพ่อโตพระประธานที่เป็นศิลปะปูนปั้นลงรักปิดทองซึ่งประดิษฐานอยู่ในวิหารนั้น นอกจากนี้ พระพุทธสิหิงค์ในวัดนี้ก็เป็นอีกหนึ่งไฮไลต์ที่ทำให้คนที่ได้มาเยือนได้สัมผัสกับความศรัทธาและเรื่องราวต่างๆ รวมทั้งยังทำให้รู้สึกเหมือนพระพุทธรูปยิ้มได้เมื่อแสงตกกระทบในมุมที่เหมาะสม วัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ยังเป็นศูนย์ปฏิบัติธรรมที่มีบรรยากาศเหมาะสำหรับการฝึกสมาธิและการทำวัตรสวดมนต์ เหมาะกับคนที่ต้องการความสงบและการขัดเกลาจิตใจในบรรยากาศที่มีความเป็นล้านนาอย่างแท้จริง สำหรับผู้ที่สนใจเดินทางไปเยือน ขอแนะนำให้ศึกษาเส้นทางและเวลาที่เหมาะสมเพื่อหลีกเลี่ยงความวุ่นวาย พร้อมทั้งควรเคารพกฏและระเบียบของวัดด้วย เพื่อให้ได้ประสบการณ์ที่ดีที่สุดและเข้าใจความสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่วัดแห่งนี้ได้อย่างลึกซึ้ง
