ในฐานะผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ไทยและเรื่องเล่าต่าง ๆ รอบตัว ผมมักจะได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับท้าวศรีสุดาจันทร์ซึ่งถูกมองว่าเป็นนางร้ายในประวัติศาสตร์อยุธยา แต่เมื่อมาศึกษาข้อมูลพงศาวดารฉบับเก่า ๆ ที่หาอ่านได้ รวมถึงการตรวจสอบแหล่งที่มาของข่าวลือที่ชาวโปรตุเกสเขียนไว้เมื่อ 500 ปีก่อน กลับไม่พบหลักฐานชัดเจนเกี่ยวกับการวางยาพิษหรือความชั่วร้ายอย่างที่เขียนไว้เลย เรื่องนี้ทำให้ผมนึกถึงคำกล่าวที่ว่า "ประวัติศาสตร์คือเรื่องเล่าของผู้ชนะ" เพราะแม้จะมีบันทึกจำนวนมาก แต่บันทึกเหล่านั้นก็ถูกเขียนโดยผู้มีอำนาจและความตั้งใจของพวกเขาเอง ทำให้บางครั้งภาพลักษณ์ของบุคคลบางคนถูกบิดเบือนและเป็นไปตามที่ผู้ชนะต้องการให้เป็น จากสิ่งที่พบหลักฐานที่แท้จริงของท้าวศรีสุดาจันทร์นั้นสะท้อนถึงผู้หญิงที่มีบทบาทสำคัญในราชสำนักแต่กลับถูกประวัติศาสตร์ตีตราอย่างไม่เป็นธรรม ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดที่ว่า "หรือแค่หญิงที่โลกไม่ยอมให้มีอำนาจ?" ซึ่งเป็นคำถามที่ท้าทายให้เราคิดทบทวนใหม่ว่าสิ่งที่เราเชื่อเกี่ยวกับเธอเป็นเรื่องจริงหรือเพียงตำนานที่ถูกสร้างขึ้น ผมเชื่อว่าการเปิดใจและศึกษาพงศาวดารอย่างรอบด้านจะช่วยให้เราเห็นอดีตอย่างชัดเจนและเป็นธรรมมากขึ้น ซึ่งเชื่อว่าผู้อ่านหลายคนที่สนใจในประวัติศาสตร์อยุธยาและเรื่องเล่าต่าง ๆ น่าจะได้ประโยชน์จากมุมมองนี้ในการทำความเข้าใจและล้างมลทินที่ถูกสร้างขึ้นแก่ท้าวศรีสุดาจันทร์