รุ้งกินน้ำมิได้ลอยอยู่บนฟากฟ้า ‘ตรงโน้น’ ทว่า ปรากฏต่อสายตาผู้สังเกตการณ์ ขณะพระอาทิตย์ลอยดวงค่อนข้างต่ำในด้านฟ้าโปร่ง และบุคคลนั้นหันหลังให้ดวงอาทิตย์ แล้วมองละอองน้ำในอากาศด้วยมุมทะแยง ๔๒ องศา (ตัวเลขนี้คำนวณได้จากลักษณะการหักเหและสะท้อนแสงในน้ำ)

รุ้งกินน้ำเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากปฏิสัมพันธ์ของสิ่งที่เกี่ยวข้อง แถบสเปคตรัมแสงมีอยู่จริง แต่แถบสีโค้งสวยงามที่เราเรียกว่า ‘รุ้งกินน้ำ’ นั้น ขึ้นอยู่กับการมีผู้รับรู้ เฉพาะที่แห่งใดแห่งหนึ่ง และเฉพาะเวลาใดเวลาหนึ่ง คนแต่ละคนต่างเห็นรุ้งกินน้ำในแบบของตัวเอง เพราะละอองน้ำที่แสงหักเหและกระจายตัวไปยังสายตาของบุคคลหนึ่งไม่ใช่ละอองน้ำเดียวกันที่ทำหน้าที่กระจายแสงไปยังบุคคลที่อยู่ข้าง ๆ รุ้งกินน้ำหาได้มีตัวตนเป็นอิสระไม่ แต่เกิดขึ้นดับไปตามเหตุตามปัจจัย

การพิจารณาความจริงของรุ้งกินน้ำเป็นตัวอย่างที่ช่วยให้เราตั้งข้อสงสัยในความยึดมั่นถือมั่นที่ฝังรากลึกว่า มีตัวตนที่มั่นคงเป็นอิสระ คอยกำกับการกระทำต่าง ๆ และช่วยให้เราเข้าใจหลักปฏิจจสมุปบาท ที่อธิบายว่าสิ่งทั้งหลายอาศัยกันและกันจึงเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร

แปลถอดความ โดย ศิษย์ทีมสื่อดิจิทัลฯ

#พระอาจารย์ชยสาโร

2/10 แก้ไขเป็น

... อ่านเพิ่มเติมจากประสบการณ์จริงในการสังเกตรุ้งกินน้ำ ผมพบว่ารุ้งกินน้ำไม่เคยอยู่ในตำแหน่งที่คงที่และไม่เหมือนกันแม้ในพื้นที่เดียวกัน เพราะแสงอาทิตย์และละอองน้ำในอากาศมีความสัมพันธ์กันอย่างซับซ้อน เมื่อพระอาทิตย์อยู่ต่ำกว่าขอบฟ้า เราจะมองเห็นรุ้งกินน้ำชัดเจนมากขึ้น เพราะแสงหักเหกับละอองน้ำในมุมที่เหมาะสม ซึ่งมุมทะแยง 42 องศาที่บทความกล่าวถึงนั้น เป็นมุมสำคัญที่ทำให้ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นได้ ผมเคยทดลองหันหลังให้พระอาทิตย์และสังเกตรุ้งกินน้ำที่ก่อตัวขึ้นจากละอองน้ำฝอยในบรรยากาศ พบว่ารุ้งกินน้ำที่มองเห็นเกิดจากละอองน้ำที่เฉพาะเจาะจง และสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาเมื่อแรงลมหรือแสงเปลี่ยนแปลง ในเชิงธรรมะ แนวคิดนี้ช่วยเปิดมุมมองว่าทุกสิ่งในโลกนี้ไม่อาจมีตัวตนที่มั่นคงหรือแยกจากกันได้ แต่เกิดและดับไปตามเหตุปัจจัย เป็นการสะท้อนหลักธรรมปฏิจจสมุปบาทอย่างสมบูรณ์ ที่ทำให้เราเข้าใจว่าความจริงของโลกและชีวิตนั้นมีความเชื่อมโยงลึกซึ้งและไม่ถาวร การได้ศึกษาและสังเกตปรากฏการณ์ธรรมชาติร่วมกับคำสอนของพระอาจารย์ชยสาโร ทำให้ผมมองเห็นความงดงามและความจริงของชีวิตในทุกขณะอย่างลึกซึ้ง เป็นแรงบันดาลใจที่ดีให้ทำความเข้าใจและปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นในชีวิตประจำวัน