จากประสบการณ์ส่วนตัวในการทำสมาธิในธรรมชาติ พบว่าเสียงนกและเสียงแมลงไม่ได้ทำให้ใจว้าวุ่นแม้แต่น้อย ตรงกันข้ามเสียงเหล่านี้กลับเป็นตัวช่วยให้จิตใจนิ่งสงบขึ้น การฝึกใจให้ไม่ปรุงแต่งในสิ่งที่ได้ยิน ไม่ว่าจะเป็นเสียงดีหรือเสียงรบกวน เป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เกิดความตระหนักรู้ และช่วยให้เราแยกแยะอารมณ์ยินดีหรือยินร้ายออกจากกันได้ดีขึ้น บางครั้งที่อยู่ในป่าหรือธรรมชาติ เสียงต่างๆ เหล่านี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกสติและปัญญา เพราะเมื่อเราไม่หลงไปกับเสียงหรือสิ่งแวดล้อม ก็สามารถรักษาความสงบภายในใจได้อย่างแท้จริง การดูแลจิตให้ไม่ปรุงแต่งกับเสียงกระทบภายนอกเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ สามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดความเครียดและเพิ่มความชัดเจนในการตัดสินใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคำสอนของพระอาจารย์ชยสาโร ที่เน้นย้ำว่า "การดูแลจิตให้ดี ไม่ให้ปรุงแต่งในสิ่งกระทบด้วยความยินดีหรือยินร้าย" เป็นหลักปฏิบัติที่ทำให้สิ่งต่างๆ รอบตัวกลายเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตปัญญา นี่จึงไม่ใช่แค่การปฏิบัติธรรม แต่เป็นวิถีชีวิตที่สามารถทำให้เรารับมือกับความเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอนได้อย่างมีสติและแข็งแรงขึ้น