ดีชั่วรู้หมดแต่อดใจไม่ได้
“ตัวเราเองแต่ละคนก็เหมือนกัน บางทีแม้เราจะรู้ผิดรู้ถูก สนใจธรรมะ ฟังธรรมมาเยอะ แต่ว่าบางทีถ้าปล่อยให้อารมณ์ลุกลาม ไม่ว่าจะเป็นความโกรธจนเกิดการบันดาลโทสะ หรือเกิดโลภะ ราคะ เกิดอารมณ์ชั่ววูบ แม้กระทั่งการกิน การกินที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ หลายคนก็รู้ว่ากินน้ำตาลมาก ๆ ไม่ดี กินของหวานไม่ดี กินไขมัน กินพวกที่มีไขมันเยอะไม่ดี แต่ก็ห้ามใจไม่ได้ เพราะคนเราการกระทำคน เราไม่ได้ใช้หัวอย่างเดียว ใช้อารมณ์ ใช้ใจ
ความอยาก ก็ทำให้ลืมตัวก็เผลอกินเผลอเสพสิ่งที่รู้ว่าเป็นโทษต่อร่างกาย แต่ตอนนั้นไม่ได้ใช้ความรู้ ใช้ความรู้สึก แต่ถ้าคนเรารู้จักเตือนตนด้วยตนเอง คือมีสติ ก็ช่วยทำให้เราไม่เผลอทำสิ่งที่เป็นโทษต่อผู้อื่น หรือทำร้ายตัวเองได้ การมีสติสำหรับยุคนี้สำคัญมาก เพราะว่าเราก็ไม่รู้ว่าจะมีอะไรมากระตุ้นให้เราเกิดความโกรธ ทำให้เราเกิดความโลภจนลืมตัวหรือเปล่า อย่างที่ว่าสมัยก่อนยังมีคนช่วยตักช่วยเตือน มีเพื่อน มีหมู่มิตร แต่เดี๋ยวนี้ไม่มีแล้ว ก็ต้องรู้จักเตือนตัวเอง แล้วเราจะเตือนตัวเองได้ต้องมีสติ ขนาดมีสติแล้วยังไม่พอ บางทีแม้ว่ารู้ว่าโกรธไม่ดีแต่ก็ยังโกรธอยู่ รู้ว่ากินของหวานไม่ดีแต่ก็ยังกินอยู่ บางทีสติไม่มีอำนาจเพียงพอ
แต่ถ้าเราเตือน ตัวเองบ่อย ๆ เตือนตัวเองบ่อย ๆ ก็จะช่วยชะลอได้ในที่สุด ใหม่ ๆ เวลาโกรธแล้ว เผลอหลุดปากด่าไป มารู้ตัวก็ว่าไปเรียบร้อยแล้ว แล้วคนที่ถูกว่าบางทีก็เป็นพ่อแม่ เป็นลูก แต่ถ้าเราไม่ท้อไม่ถอย ทำไปเรื่อย ๆ ต่อไปก็จะเตือนตัวเองได้เร็วขึ้น จนกระทั่งตอนหลังมีความโกรธก็รู้ว่าโกรธ แล้วไม่ปล่อยให้ความโกรธครอบงำ ต่อไปก็จะรู้ทันมากขึ้น จนกระทั่งไม่ทันจะโกรธเลย แค่หงุดหงิด แค่ไม่พอใจ ก็หยุดแค่นั้น เพราะมีสติมาเตือน ยุคนี้ถ้าเราไม่มีสติ ก็ง่ายที่เราจะพลั้ง ง่ายมากที่เราจะเผลอ ง่ายมากที่เราจะทำในสิ่งที่ต้องเสียใจในภายหลังได้”
#พระไพศาลวิสาโล
หลายครั้งที่ผมเองก็ประสบกับสถานการณ์ที่รู้ว่าการกระทำบางอย่างไม่ดีต่อสุขภาพหรือจิตใจ แต่ก็ห้ามใจไม่ได้ เช่น การกินของหวานหรือของมันเกินความจำเป็น ทั้งที่ทราบดีว่าสิ่งเหล่านั้นอาจทำลายสุขภาพในระยะยาว สิ่งที่ช่วยผมได้มากคือการฝึกมีสติเตือนตัวเองอย่างสม่ำเสมอ เมื่อมีอารมณ์โกรธหรืออยากจะทำอะไรที่ส่งผลเสีย ผมจะพยายามหยุดนิ่งให้ใจสงบก่อน ไม่ปล่อยให้อารมณ์ครอบงำ ในยุคนี้ที่เต็มไปด้วยสิ่งเร้าทางใจและความยุ่งเหยิงในชีวิต การมีสติเป็นสิ่งที่สำคัญมาก เพราะจะช่วยให้เราไม่เผลอทำสิ่งที่เสียใจภายหลัง ผมพบว่าการฝึกใจให้รู้เท่าทันอารมณ์และความอยาก ต้องใช้เวลาพอสมควร ต้องมีความอดทน ไม่ท้อถอย ถ้าวันไหนมีสติเตือนตัวเองได้เร็ว การควบคุมใจและใจเย็นกับสถานการณ์ต่างๆ ก็จะดีขึ้นเรื่อยๆ ผมยังเชื่อว่าการมีเพื่อนหรือกลุ่มคนที่คอยช่วยเตือนใจ หรือแม้กระทั่งการอ่านคำสอนหรือบทความเกี่ยวกับธรรมะ จะช่วยสร้างแรงใจและข้อคิดให้ตนเองได้มากขึ้นบ้าง ถึงแม้ว่ายุคนี้จะไม่มีใครคอยช่วยตักเตือนเราทุกครั้งเหมือนแต่ก่อน แต่การฝึกที่จะเตือนใจตนเองคือสิ่งที่ทำได้เสมอ และจะช่วยให้เราไม่หลงไปตามความโกรธ ความโลภ หรือความอยากที่เกิดขึ้นชั่ววูบ โดยสรุป การมีสติเตือนใจและการฝึกควบคุมอารมณ์นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย แต่อย่างน้อยเมื่อฝึกอย่างต่อเนื่อง เราจะเริ่มรู้ทันความรู้สึกของตนเอง และสามารถเลือกตอบสนองได้ดีขึ้น สถานการณ์ที่เคยทำให้เราหงุดหงิดหรือโกรธง่ายๆ ก็จะลดลงไปเรื่อยๆ จนเกิดความสงบในใจที่แท้จริง และนั่นจะส่งผลดีทั้งต่อสุขภาพกายและใจในระยะยาว
