ทะเลสาปมรณะที่เปลี่ยนสิ่งมีชีวิตให้กลายเป็นหิน
5 POINT Spin-off : ทะเลสาปเนตรอน
สถานที่ที่ได้ชื่อว่าเป็นสถานที่"ที่น่ากลัวที่สุดแห่งหนึ่งในโลก" เพราะมันสามารถเปลี่ยนสัตว์ที่ตกลงไปให้กลายเป็นหินได้ในเวลาไม่นาน
ลองจินตนาการถึงแหล่งน้ำที่คุณแค่ก้าวขาลงไป ผิวหนังของคุณก็อาจจะโดนน้ำกัดกร่อนจนแสบร้อนไหม้เกรียม หรือถ้าหากสัตว์ตัวไหนตกลงไป ร่างกายของมันจะถูกสตัฟฟ์ให้แข็งทื่อราวกับเป็นรูปปั้นหิน สถานที่แห่งนี้มีอยู่จริงครับ มันคือ "ทะเลสาบเนตรอน"(Lake Natron)ตั้งอยู่ในประเทศแทนซาเนีย ทะเลสาบสีแดงฉานราวกับหลุดมาจากดาวดวงอื่น
ความน่ากลัวของทะเลสาบแห่งนี้ไม่ใช่เรื่องลี้ลับครับ แต่เป็นเพราะ "สภาพแวดล้อมสุดขั้ว" ที่เกิดจากภูเขาไฟโอเลนโย เลนไก (Ol Doinyo Lengai) ที่ตั้งอยู่ใกล้ๆ ภูเขาไฟลูกนี้พ่นลาวาชนิดพิเศษที่เรียกว่า นาทโรคาร์บอนาไทต์ (Natrocarbonatite) ซึ่งอุดมไปด้วยโซเดียมคาร์บอเนตและแร่ธาตุต่างๆ เมื่อฝนตกแร่ธาตุเหล่านี้จะถูกชะล้างลงมารวมกันที่ทะเลสาบเนตรอน เนื่องจากทะเลสาบแห่งนี้ไม่มีทางระบายน้ำออกสู่มหาสมุทร น้ำจึงระเหยออกไปตามธรรมชาติอย่างเดียว ทิ้งไว้เพียงสารเคมีเข้มข้นจัด ส่งผลให้น้ำในทะเลสาบมีค่าความเป็นด่างสูงมาก หรือมีค่า pH สูงถึง 10.5 ซึ่งใกล้เคียงกับ "น้ำยาล ้างห้องน้ำ"เลยครับ แถมอุณหภูมิของน้ำยังร้อนจัด ร้อนได้สูงสุดถึง 60 องศาเซลเซียส
นั่นหมายความว่า หากสุนัข นก หรือสัตว์ตัวใดที่ไม่ได้ปรับตัว ตกลงไปในน้ำนี้ ผิวหนังและดวงตาของมันจะถูกกัดกร่อนอย่างรุนแรงทันที และความมหัศจรรย์ที่พีกที่สุดคือ แร่ธาตุเข้มข้นในน้ำจะเข้าไปเคลือบร่างกายของสัตว์เหล่านั้น ขับความชื้นออกไปจนหมด ทำให้ศพของพวกมันแห้งและแข็งทื่อ กลายสภาพเป็น "มัมมี่ธรรมชาติ" ที่คงสภาพเดิมไว้ได้อย่างสมบูรณ์แบบราวกับถูกสาปให้เป็นหิน
แต่ท่ามกลางความตายนี้ ทะเลสาบเนตรอนกลับเป็นบ้านหลังใหญ่ของ "นกฟลามิงโก" นับล้านตัวครับ พวกมันคือสิ่งมีชีวิตไม่กี่ชนิดที่วิวัฒนาการจนขามันมีผิวหนังที่หนาและทนต่อสารเคมีได้ดี พวกมันใช้ทะเลสาบแห่งนี้เป็นพื้นที่จับคู่และวางไข่ เพราะ รู้ดีว่าสระน้ำมรณะนี้จะช่วยเป็นเกราะป้องกันไม่ให้สัตว์นักล่าตัวอื่นๆ เข้ามาบุกรุกมาทำร้ายลูกๆ ของพวกมันได้นั่นเองครับ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง (Fact Check):
The Royal Society of Chemistry: ข้อมูลทางเคมีเกี่ยวกับแร่ธาตุนาทโรคาร์บอนาไทต์ (Natrocarbonatite) จากภูเขาไฟที่ทำให้ค่า pH ของน้ำในทะเลสาบสูงเทียบเท่าน้ำยาทำความสะอาดเข้มข้น
New Scientist / Nick Brandt: ภาพถ่ายและการบันทึกข้อมูลอันโด่งดังของช่างภาพ Nick Brandt ที่ค้นพบซากนกและค้างคาวที่ถูกแร่ธาตุในทะเลสาบเนตรอนเคลือบจนแข็งตัวเหมือนรูปปั้นหิน
WWF (World Wildlife Fund): ข้อมูลเชิงนิเวศวิทยาเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากทะเลสาบเนตรอนของนกฟลามิงโกเล็ก (Lesser Flamingo) ในการเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ที่ปลอดภัยที่สุดในแอฟริกาตะวันออก
จากประสบการณ์และการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับทะเลสาบเนตรอนที่ประเทศแทนซาเนีย ทำให้ผมประทับใจอย่างมากกับธรรมชาติที่มีความสุดโต่งเช่นนี้ ทะเลสาบเนตรอนไม่เพียงแต่เป็นที่รู้จักในฐานะ "ทะเลสาบมรณะ" ที่สามารถเปลี่ยนสัตว์ให้กลายเป็นหินได้ แต่ยังเป็นแหล่งที่มีความสำคัญทางนิเวศวิทยาที่หายากอย่างมาก สิ่งที่น่าสนใจคือ น้ำในทะเลสาบนี้มีค่า pH สูงมากถึง 10.5 ซึ่งแทบไม่แตกต่างจากน้ำยาล้างห้องน้ำที่เราคุ้นเคย การที่น้ำมีค่าความเป็นด่างสูงขนาดนี้ ทำให้สภาพแวดล้อมแถวนี้ไม่เอื้ออำนวยต่อการดำรงอยู่ของสัตว์ส่วนใหญ่ และหากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม หรือนกที่ไม่ได้ปรับตัวตกลงไปในน้ำ จะแสดงให้เห็นว่าผิวหนังและดวงตามีการถูกกัดกร่อนอย่างรุนแรงจนซีดเซียว และศพที่เกิดขึ้นจะถูกแร่ธาตุในน้ำเคลือบจนกลายเป็นเหมือนรูปปั้นหินที่สมบูรณ์ แต่ในความสุดโต่งนี้ นกฟลามิงโกเล็ก กลับวิวัฒนาการจนสามารถใช้ชีวิตและเพาะพันธุ์ในทะเลสาบได้อย่างปลอดภัย เพราะพวกมันมีผิวหนังที่หนาและค่อนข้างทนทานต่อสารเคมี รวมทั้งน้ำที่ร้อนจัดนี้ช่วยปกป้องลูกนกจากสารคัดเลือกขั้นรุนแรง เช่น นักล่าที่ไม่สามารถอยู่รอดในสภาพแบบนี้ได้ ในฐานะผู้ที่สนใจธรรมชาติและระบบนิเวศ ทะเลสาบเนตรอนสอนให้เห็นถึงความมหัศจรรย์ของธรรมชาติที่สามารถสร้างสมดุลและความหลากหลายแม้ในสภาพแวดล้อมที่ดูเหมือนจะเป็นอันตรายถึงชีวิต เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าชีวิตสามารถปรับตัวได้อย่างยอดเยี่ยมในทุกสถานการณ์ และมีความน่าทึ่งที่ยังคงเปิดเผยเรื่องราวใหม่ ๆ ให้เราได้เรียนรู้อยู่เสมอ
