หัวหน้าคนหนึ่ง...
ทำลายประสบการณ์การทำงานของคนคนหนึ่งได้อย่างไร?
.
หลายคนคิดว่า...คนลาออกเพราะเงินเดือน
เพราะงานหนัก หรือเพราะโอกาสที่ดีกว่า
แต่ในความเป็นจริง...หลายคนเริ่มหมดใจ
ก่อนที่จะเริ่มหางานใหม่เสียอีก
.
และต้นเหตุ อาจไม่ใช่เหตุการณ์ใหญ่
แต่อาจเป็นพฤติกรรมเล็ก ๆ ของหัวหน้า
ที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ทุกวัน
.
ในมุมของจิตวิทยาองค์กร
สมองของมนุษย์จะตีความปฏิสัมพันธ์กับหัวหน้าอยู่ตลอดเวล า
.
ไม่ใช่แค่ฟังว่าเขาพูดอะไร
แต่กำลังประเมินว่า...
"ที่นี่ปลอดภัยสำหรับฉันหรือไม่"
"ฉันมีคุณค่าหรือเปล่า"
"ความคิดเห็นของฉันมีความหมายไหม"
"ถ้าฉันผิดพลาด จะเกิดอะไรขึ้น"
.
เมื่อหัวหน้ารีบตัดบท
พูดแทรก ไม่รับฟัง
ตำหนิต่อหน้าคนอื่น
หรือมองข้ามความพยายามของลูกทีม
.
แม้จะเป็นเรื่องเล็ก
แต่สมองจะเริ่มเรียนรู้ว่า..."ที่นี่ไม่ปลอดภัย"
เมื่อความรู้สึกนี้เกิดขึ้นซ้ำๆ
คนจะเริ่มปกป้องตัวเอง
ไม่กล้าถาม
ไม่กล้าเสนอไอเดีย
ไม่กล้าลองสิ่งใหม่
ทำงานแค่ให้ไม่ผิด
และค่อย ๆ ถอนตัวออกจากทีมทางจิตใจ
ทั้งที่ร่างกายยังมาทำงานทุกวัน
.
นี่คือสิ่งที่นักจิตวิทยาองค์กรเรียกว่า
"ประสบการณ์ทางจิตวิทยา" (Psychological Experience)
.
เพราะสิ่งที่ทำ ลายคน
ไม่ใช่คำพูดเพียงประโยคเดียว
แต่คือความรู้สึกที่เกิดซ้ำ
จนกลายเป็นความเชื่อว่า
"ต่อให้พยายามแค่ไหน ก็คงไม่มีความหมาย"
.
เมื่อความเชื่อนี้เกิดขึ้น
แรงจูงใจจะลดลง
ความผูกพันจะค่อย ๆ หายไป
และคนเก่งบางคน ไม่ได้ลาออกจากองค์กร
แต่ลาออกจากหัวหน้าของตัวเอง
.
หัวหน้าไม่ได้สร้างหรือทำลายประสบการณ์การทำงาน
ด้วยนโยบายที่ยิ่งใหญ่
แต่ทำผ่านพฤติกรรมเล็กๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำทุกวัน
.
เพราะทุกปฏิสัมพันธ์
กำลังสอนสมองของลูกทีมอยู่เสมอว่า
"ที่นี่คือพื้นที่ที่ควรเติบโต" หรือ
"ที่นี่คือพื้นที่ที่ต้องระวังตัว"
#ออแบท ดร.อธิษฐ์กร นิยมเดชาธีรฉัตร
#BatAthitkorn #นักจิตวิทยาองค์กร
#PsychologicalLeadership #Arthittalk
www.aptslutions.com
จากประสบการณ์การทำงานของหลายคน พบว่าปัญหาที่แท้จริงไม่ได้มาจากนโยบายองค์กรใหญ่หรือความกดดันเรื่องงานเสมอไป แต่ส่วนมากมักเกิดจากพฤติกรรมเล็กๆ ที่หัวหน้าทำซ้ำ ๆ ทุกวัน เช่น การไม่รับฟัง การขัดจังหวะหรือรีบทิ้งความคิดเห็นของลูกทีม รวมถึงการตำหนิต่อหน้าคนอื่นอย่างไม่เหมาะสม สิ่งเหล่านี้ทำให้พนักงานรู้สึกว่า "ที่นี่ไม่ปลอดภัย" และทำให้สมองสร้างความรู้สึกปกป้องตัวเอง ผลคือพนักงานไม่กล้าถามหรือเสนอมุมมองใหม่ๆ รวมถึงเริ่มถอนตัวทางจิตใจ แม้ว่าจะยังมาทำงานทุกวันก็ตาม การสร้าง "ประสบการณ์ทางจิตวิทยา" ที่ดีนั้น จึงไม่ใช่เรื่องใหญ่อย่างการตั้งนโยบายระดับองค์กร แต่เกิดจากการดูแลพฤติกรรมเล็ก ๆ ของหัวหน้าอย่างตั้งใจ เพราะหัวหน้าเป็นผู้สอนสมองของลูกทีมผ่านทุกปฏิสัมพันธ์ในแต่ละวันว่า สถานที่ทำงานนั้นควรจะเป็นพื้นที่ปลอดภัยและเติบโตได้ หรือเป็นสถานที่ที่ต้องระวังตัวและไม่มีคุณค่า ดังนั้น หากคุณเป็นหัวหน้า การใส่ใจกับการฟังอย่างตั้งใจ ไม่รีบทิ้งคำพูด หรือการให้ข้อเสนอแนะอย่างสร้างสรรค์ จะช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและเพิ่มแรงจูงใจให้ลูกทีม กลับกัน หากหัวหน้ากระทำพฤติกรรมในทางลบซ้ำ ๆ ก็เสี่ยงที่จะสูญเสียบุคลากรเก่ง ๆ ที่คิดจะลาออกจากหัวหน้าโดยไม่ใช่องค์กรโดยตรง ผมเองเคยเห็นทีมงานที่เคยทำงานด้วยขาดความกระตือรือร้น เนื่องจากหัวหน้ามักละเลยและไม่เห็นคุณค่าของความพยายามอย่างสม่ำเสมอ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเล็ก ๆ เพียงแค่เปิดโอกาสให้พนักงานแสดงความคิดเห็นและแสดงความรู้สึกได้อย่างเสรี ก็ทำให้องค์กรนั้นมีพลังและผลการทำงานที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน ผมขอแนะนำให้หัวหน้าทุกรายใส่ใจประสบการณ์ทางจิตวิทยาของลูกทีม เพราะนั่นคือกุญแจสำคัญในการรักษาคนดี ๆ ให้อยู่ร่วมงานและเติบโตต่อไปร่วมกัน
