สิ่งที่ทุกพรรคต้องทำ
#ไพรมารีโหวต (Primary Vote) หรือ การเลือกตั้งขั้นต้น คือกระบวนการที่พรรคการเมืองเปิดโอกาสให้สมาชิกพรรคในพื้นที่ต่างๆ มีส่วนร่วมในการคัดเลือกและให้ความเห็นชอบผู้ที่จะลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ในนามของพรรค
สำหรับข้อมูลอัปเดตล่าสุดในปี 2568 มีประเด็นสำคัญดังนี้:
1. วัตถุประสงค์หลัก
การมีส่วนร่วม: เพื่อไม่ให้การตัดสินใจเลือกผู้ สมัครกระจุกตัวอยู่เพียงแค่ที่คณะกรรมการบริหารพรรค แต่เปิดให้สมาชิกพรรคในพื้นที่ได้ร่วมตัดสินใจ
ความโปร่งใส: ป้องกันการครอบงำจากบุคคลภายนอกหรือกลุ่มอิทธิพลใดกลุ่มหนึ่ง
2. รูปแบบการจัดทำ (ตามกฎหมายปัจจุบัน)
สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้เผยแพร่แนวทางในปี 2568 ไว้ดังนี้:
สส. แบบแบ่งเขต: พรรคการเมืองต้องรับฟังความเห็นจากตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัด หรือสาขาพรรคการเมืองในเขตเลือกตั้งนั้นๆ โดยให้สมาชิกพรรคในเขตเลือกตั้งลงคะแนนให้ความเห็นชอบ
สส. แบบบัญชีรายชื่อ: พรรคการเมืองต้องจัดทำบัญชีรายชื่อผู้สมัครและส่งให้สาขาพรรคหรือตัวแทนพรรคประจำจังหวัดเพื่อให้สมาชิกพรรคพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนส่งให้คณะกรรมการบริหารพรรคตัดสินใจขั้นสุดท้าย
3. กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
การจัดทำไพรมารีโหวตดำเนินการตาม พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 ซึ่งมีการแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) เมื่อปี พ.ศ. 2566 เพื่อปรับปรุงขั้นตอนให้มีความคล่องตัวมากขึ้นกว่าระบบเดิมที่เคยใช้ในการเลือกตั้งปี 2562
4. ข้อควรระวังสำหรับพรรคการเมือง
หากพรรคการเมืองไม่ดำเนินการจัดทำไพรมารีโหวตตามที่กฎหมายกำหนด จะส่งผลให้ไม่สามารถส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งในเขตหรือบัญชีรายชื่อนั้นได้ และอาจมีความเสี่ยงที่จะถูกตัดสินว่ากระทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง
หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมหรือคู่มือฉบับเต็ม สามารถศึกษาได้ที่ เว็บไซต์สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) หรือติดต่อสายด่วน 1444
ไพรมารีโหวตในปี 2568 มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อความโปร่งใสและความเป็นธรรมในการเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ในนามพรรคการเมือง กระบวนการนี้ช่วยเปิดโอกาสให้สมาชิกพรรคในแต่ละพื้นที่ได้มีเสียงตัดสินใจมากขึ้น ไม่ใช่แค่เพียงคณะกรรมการบริหารพรรคเท่านั้น การมีส่วนร่วมในไพรมารีโหวตส่งผลโดยตรงต่อความน่าเชื่อถือของพรรค และรับรองได้ว่าผู้สมัครที่ได้รับการคัดเลือกเป็นตัวแทนของฐานสมาชิกที่แท้จริง รวมถึงยังลดข้อจำกัดเรื่องการครอบงำจากกลุ่มอิทธิพลภายนอกต่างๆ ด้วย ในเรื่องของกฎหมาย พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 และการแก้ไขเพิ่มเติมในปี 2566 ได้ช่วยทำให้ระบบไพรมารีโหวตมีความคล่องตัวและเหมาะสมกับสถานการณ์การเมืองปัจจุบันมากขึ้น ทั้งในส่วนของ สส. แบบแบ่งเขตและบัญชีรายชื่อ ซึ่งต้องอ้างอิงการพิจารณาและได้รับการเห็นชอบจากสมาชิกพรรคในพื้นที่อย่างชัดเจน อย่างไรก็ดี พรรคการเมืองจำเป็นต้องเคร่งครัดในการดำเนินการไพรมารีโหวตตามที่กฎหมายกำหนด เพราะหากไม่ดำเนินการ อาจส่งผลร้ายแรงทำให้ไม่สามารถส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งได้ และอาจโดนดำเนินคดีตามกฎหมายเลือกตั้งได้ ดังนั้น สมาชิกพรรคและผู้สนใจการเมืองควรติดตามข่าวสารและคู่มือการไพรมารีโหวตจากเว็บไซต์สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และหากพบปัญหาหรือข้อสงสัยสามารถติดต่อสายด่วน 1444 เพื่อขอคำปรึกษาหรือรายงานปัญหาได้ทันที การเข้าใจวิธีการและบทบาทของไพรมารีโหวต จะช่วยให้ประชาชนและสมาชิกพรรคสามารถมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง โปร่งใส และส่งเสริมประชาธิปไตยไทยให้ยั่งยืนมากขึ้นในยุคนี้
