📌ต้นเหตุอันดับหนึ่งของไตเสื่อมคือภาวะเบาหวาน

หลายคนถามเรื่อง “ระยะไต” เพราะพอได้ยินว่าไตเริ่มเสื่อมก็จะกังวลทันที เราเองก็เคยงงเหมือนกันว่าตกลงไตเสื่อมมีกี่ระยะ แล้วต้องดูตัวเลขอะไรถึงจะรู้ว่าตัวเองอยู่ระยะไหน โดยทั่วไปหมอมักประเมิน “ระยะไต” จากค่า eGFR (อัตราการกรองของไต) และดูร่วมกับโปรตีนรั่วในปัสสาวะ/อัลบูมิน (albuminuria) ด้วยค่ะ สรุประยะไตแบบเข้าใจง่าย (ตาม eGFR) มักแบ่งเป็น 5 ระยะ: - ระยะ 1: eGFR ≥ 90 แต่มีสัญญาณไตผิดปกติ เช่น โปรตีนรั่ว - ระยะ 2: eGFR 60–89 เริ่มลดลงเล็กน้อย - ระยะ 3: eGFR 30–59 (บางที่แยก 3a/3b) เริ่มมีอาการเหนื่อย บวม ความดันสูงได้ - ระยะ 4: eGFR 15–29 ไตทำงานลดลงมาก ต้องวางแผนการรักษาอย่างจริงจัง - ระยะ 5: eGFR < 15 เข้าสู่ภาวะไตวาย ระยะนี้อาจต้องเตรียมบำบัดทดแทนไตตามดุลยพินิจแพทย์ ทำไม “เป็นเบาหวานทำไม??” ถึงเสี่ยงไตเสื่อม: ถ้าน้ำตาลสูงนาน ๆ จะทำให้หลอดเลือดฝอยที่ไตเสื่อม เกิดโปรตีนรั่ว และ eGFR ค่อย ๆ ลดลงแบบไม่รู้ตัว ช่วงแรกมักไม่เจ็บ ไม่ปวด ทำให้หลายคนชะล่าใจค่ะ สิ่งที่เราใช้เป็นเช็กลิสต์ดูแลตัวเอง (เน้นคนเป็นเบาหวาน): 1) ขอผลตรวจ eGFR และตรวจปัสสาวะหาอัลบูมินเป็นประจำ (สำคัญพอ ๆ กัน) 2) คุมเบาหวานให้สม่ำเสมอ ไม่ใช่ดีเฉพาะก่อนตรวจเลือด 3) คุมความดัน เพราะความดันสูงเร่งไตเสื่อมมาก 4) ระวังยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs และสมุนไพร/อาหารเสริมที่ไม่ชัวร์ (บางอย่างกระทบไต) 5) ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป ดื่มน้ำพอดีตามที่แพทย์แนะนำ ถ้ารู้ “ระยะไต” ของตัวเองแล้ว จะวางแผนได้ง่ายขึ้นมากว่าอะไรต้องรีบทำก่อน และควรติดตามอะไรเป็นพิเศษ โดยเฉพาะสายเบาหวาน อย่ารอให้มีอาการค่อยตรวจนะคะ เพราะไตเสื่อมระยะแรก ๆ มักเงียบจริง ๆ