ใครกำลังอ่าน A-Level เคมีแล้วงง “สูตรปริมาณสารสัมพันธ์” แนะนำให้จำเป็น “ขั้นตอนคิด” มากกว่าท่องสูตรนะคะ เพราะโจทย์จะเปลี่ยนตัวเลขไปเรื่อย ๆ แต่แพตเทิร์นเหมือนเดิม 1) สูตรปริมาณสารสัมพันธ์ที่ใช้บ่อย (จำให้คล่อง) - n = m/M (โมล = มวล/มวลโมลาร์) - PV = nRT (แก๊ส) โดย R = 0.0821 L·atm·mol⁻¹·K⁻¹ หรือ 8.314 J·mol⁻¹·K⁻¹ - ความเข้มข้นโมลาร์: M (mol/L) = n/V(L) - อัตราส่วนโมลจากสมการเคมี: nA : nB = สัมประสิทธิ์A : สัมประสิทธิ์B ทริคของเรา: ทำ “หน่วย” ให้ไหลเอง เช่น ถ้าอยากได้กรัม → ต้องมี mol แล้วคูณด้วย M (g/mol) 2) ตัวอย่างแนว OCR: เผาไหม้สมบูรณ์ของออกเทน (C8H18) โจทย์สไตล์นี้จะให้ mol ของเชื้อเพลิง แล้วถามมวล CO2 - ตั้งสมการเผาไหม้สมบูรณ์: 2C8H18 + 25O2 → 16CO2 + 18H2O ถ้าให้ C8H18 = 0.200 mol จากสมการ: 2 mol C8H18 ให้ 16 mol CO2 ดังนั้น 1 mol ให้ 8 mol CO2 - n(CO2) = 0.200 × 8 = 1.600 mol - m(CO2) = n×M = 1.600 × 44 = 70.4 g ทริคกันพลาด: เช็กว่า “เผาไหม้สมบูรณ์” ⇒ ได้ CO2 และ H2O เท่านั้น และต้อง “ดุลสมการ” ก่อนทุกครั้ง 3) บิวเรตต์คืออะไร + อ่านค่ายังไงไม่ให้หลง บิวเรตต์ (burette) คืออุปกรณ์วัดปริมาตรสารละลายที่ปล่อยออกมาในการไทเทรต หน่วยเป็น mL - อ่านค่าที่ “ก้นเมนิสคัส” (meniscus) ระดับสายตาต้องตรงเส้น - ปริมาตรที่ใช้จริง = ค่าอ่านสุดท้าย − ค่าอ่านเริ่มต้น - ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย: ลืมลบค่าเริ่ม, อ่านระดับเอียง, หน่วยไม่แปลงเป็น L ตอนคำนวณโมล เชื่อมกับปริมาณสารสัมพันธ์ในไทเทรต 1) หา mol ของสารละลายในบิวเรตต์: n = M×V(L) 2) ใช้อัตราส่วนสัมประสิทธิ์จากสมการไปหา mol ของสารในขวดรูปกรวย 3) ถ้าต้องการความเข้มข้น: M = n/V 4) เสริมคำค้นที่หลายคนสงสัย: “สถิติเชิงอนุมาน คือ” สถิติเชิงอนุมาน (inferential statistics) คือการใช้ข้อมูล “ตัวอย่าง” เพื่ออนุมาน/สรุปผลไปยัง “ประชากร” เช่น การประมาณค่า (ช่วงความเชื่อมั่น) หรือการทดสอบสมมติฐาน แม้จะไม่ใช่เคมีโดยตรง แต่ถ้าเจอเป็นคำถามความหมาย ให้ตอบแนวนี้ได้เลย สรุปสั้น ๆ: ดุลสมการก่อน → ไล่หน่วยให้ถูก → ใช้อัตราส่วนโมลจากสัมประสิทธิ์ แล้วค่อยแปลงเป็นกรัม/ปริมาตร เท่านี้โจทย์ปริมาณสารสัมพันธ์ก็ไม่หลุดค่ะ