ปฏิบัติธรรม หรือ (หลง) ปฏิบัติ
ปฏิบัติธรรม หรือ (หลง) ปฏิบัติ
การปฏิบัติธรรมในปัจจุบันได้รับความนิยมมาก
แต่เรากำลังปฏิบัติธรรม คือ เอาธรรมมาปฏิบัติหรือ
หลงไปกับวิธีปฏิบัติ
ผมมีเรื่องเล่า ก่อนที่จะพูดถึงการปฏิบัติธรรม
เรื่องแรก
มีพี่ผู้หญิงในที่ทำงาน มาบอกผมว่า ช่วงนี้จะขอลาหยุด
3 วันเพื่อไปปฏิบัติธรรม
เนื่องจากเธอเครียดจากที่ทำงานและที่บ้าน
เธอบอกอีกว่า ต้องไปหาที่สงบ เพื่อให้ใจสงบ...
คุณคิดเห็นอย่างไรครับ ?
เรื่องที่สอง
ผมเปิดร้านอาหารขายในแอปเดลิเวอรี่
วันนึงมีพี่ผู้หญิงโทรมา ถามผมว่า
ร้านของคุณไข่ต้ม เป็นอย่างไร สุกเลย หรือยางมะตูม
ปอกเปลือกให้ลูกค้าไหม
แล้วข้าวที่ร้านใช้ เป็นข้าวหอมมะลิแท้ไหม
ข้าวแข็งหรือนิ่ม และใช้ภาชนะอะไรใส่ เข้าเวฟได้ไหม
ผมตอบว่า
ไข่ต้มแบบสุกเลยครับ แต่ไม่ได้ปอกเปลือกให้ลูกค้า
และข้าวเป็นข้าวหอมมะลิแท้ ผมบอกชื่อยี่ห้อหน้าถุงไป
เธอยังถามต่อไปอีก เช่น ข้าว..... ไข่........ บลา บลา บลา..
เธอบอกผมว่า เธอจะเอาไปถวายพระ .....
คุณคิดเห็นอย่างไรครับ ?
การปฏิบัติธรรม คือ การเอาธรรมไปปฏิบัติ
เราใช้ชีวิตในทุกวัน จริงๆเราก็เอาธรรม มาปฏิบัติอยู่แล้ว
เช่น หากเราทำงาน เราทำด้วยใจรัก ก็เรียกว่ามีฉันทะ ทำงานด้วยความขยันหมั่นเพียร ก็เรียกว่ามี วิริยะ
ทำด้วยความเอาใจใส่ มีความรับผิดชอบก็เรียกว่า จิตตะ ทำงานด้วยปัญญา ไตร่ตรอง หาทางแก้ไข ตรวจสอบการทำงาน วัดผลออกมาและทำงานให้ดียิ่งขึ้น เรียกว่า วิมังสา ทั้งหลายเหล่านี้ก็คือ อิทธิบาท 4
อิทธิบาท 4 เป็นหลักธรรมสำคัญในพุทธศาสนา เมื่อเราทำงานด้วยหลักอิทธิบาท 4 ก็เหมือนเรานำหลักธรรม
ไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เราขับรถอย่างมีสติ ไม่ประมาท เคารพในกฎจราจร ขับรถด้วยความปลอดภัย
เราทานอาหารอย่างรู้จักประมาณ ไม่ฟุ้งเฟ้อ เน้นคุณภาพชีวิต
เราเพียงนั่งเฉยๆ คิดที่จะทำดี คิดและหวังดีต่อผู้อื่น ปรารถนาที่จะทำดีต่อเขา
สิ่งเหล่านี้ก็คือ การปฏิบัติธรรม
เรากำลังทำให้ความหมายการปฏิบัติธรรมแคบลง กลายเป็นวัฒนธรรมเฉพาะกิจ
เราถวายไข่ เพื่อปัจจัยในการดำรงชีพ หรือถวายรูปหรือภาพลักษณ์
ป่าและเมือง มีทั้งสงบและไม่สงบ
ใจเราต่างหาก สงบหรือยัง
การปฏิบัติธรรมในยุคปัจจุบันบางครั้งถูกตีความแคบลงจนเหมือนเป็นกิจกรรมเฉพาะกิจ เช่น การไปปลีกวิเวกเพื่อหาความสงบจิตใจ หรือการเตรียมสิ่งของพิถีพิถัน เพื่อถวายพระ แต่แท้จริงแล้วการปฏิบัติธรรมไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การทำเช่นนั้นเท่านั้น จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมพบว่าการปฏิบัติธรรมที่แท้จริง คือ การนำเอาหลักธรรมคำสอนมาใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การทำงาน ถ้าเราทำงานด้วยความตั้งใจรัก และขยันหมั่นเพียร ไม่ว่าจะเป็นงานเล็กหรืองานใหญ่ ก็ถือว่าเป็นการปฏิบัติธรรมแบบหนึ่ง เพราะเรากำลังฝึกฝนใจให้มีความอดทน ขยัน และซื่อสัตย์ อีกทั้งการมีสติในการขับขี่รถตามกฎจราจร หรือการกินอาหารอย่างรู้ประมาณ ไม่ฟุ้งเฟ้อ เป็นตัวอย่างที่ดีของการนำหลักธรรมมาใช้จริง ผลลัพธ์ของสิ่งเหล่านี้คือจิตใจที่สงบ มีความรับผิดชอบ และชีวิตที่มีคุณภาพมากขึ้น ผมจึงอยากชวนทุกคนมาทบทวนความหมายของการปฏิบัติธรรมว่า ไม่จำเป็นต้องไปหาเพียงสถานที่ที่สงบ แต่คือการมีสติรู้ตัวในทุกความคิด ทุกการกระทำของเราที่เชื่อมโยงกับหลักธรรมะ ไม่ว่าเราจะอยู่ที่ใด หรือทำอะไร การนำอิทธิบาท 4 มาประยุกต์ใช้ เช่น มีฉันทะ (ความตั้งใจ) วิริยะ (ความพากเพียร) จิตตะ (ความเอาใจใส่) และวิมังสา (การไตร่ตรอง) ในกิจกรรมประจำวัน ช่วยให้เราฝึกฝนใจได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน ก่อให้เกิดความสงบในใจที่แท้จริง มากกว่าเพียงแค่ความสงบชั่วคราวจากสถานที่ สุดท้าย ไม่ว่าจะเป็นในป่า หรือในเมืองที่วุ่นวาย ใจเราต่างหากที่เป็นตัวกำหนดความสงบ ไม่ใช่แค่สภาพแวดล้อมภายนอก การปฏิบัติธรรมจึงเป็นเรื่องของการยกระดับจิตใจให้สามารถอยู่กับทุกสถานการณ์ด้วยความสงบและเมตตา