กล้ามเนื้อเส้นเอ็นหดเกร็งเฉียบพลัน

อาการ “กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง” หรือ “น่องแข็งเป็นก้อน” ส่วนใหญ่คนจะเรียกว่าตะคริว/กล้ามเนื้อหดเกร็งเฉียบพลันค่ะ มักมาแบบไม่ทันตั้งตัว ตอนนอน กลางดึก หลังออกกำลังกาย หรือยืนนาน ๆ แล้วเจ็บจี๊ดจนต้องหยุดเดินเลย วิธีแก้เฉพาะหน้า (ตอนที่กำลังเกร็งอยู่) 1) หยุดกิจกรรมทันที แล้วค่อย ๆ หายใจยาว ๆ อย่ากระตุกแรง เพราะเสี่ยงกล้ามเนื้อฉีก 2) ถ้าเป็น “น่องแข็งเป็นก้อน” ให้เหยียดเข่าตรง แล้วกระดกปลายเท้าเข้าหาตัวช้า ๆ (ดอร์ซิแฟลกซ์) ค้าง 20–30 วินาที ทำซ้ำ 3–5 รอบ จะช่วยให้กล้ามเนื้อคลาย 3) นวดเบา ๆ ไล่จากข้อเท้าขึ้นมาน่อง ไม่ต้องกดจุดแรง ๆ ตอนยังปวดมาก 4) ประคบร้อน 10–15 นาที (ถ้าเพิ่งเกิดและไม่มีบวมช้ำ) จะช่วยคลายเกร็งได้ดี แต่ถ้าปวดแปลบจากการบาดเจ็บ/มีบวม ให้ประคบเย็นก่อน 10 นาที 5) ดื่มน้ำทีละน้อย โดยเฉพาะถ้าเพิ่งออกกำลัง เหงื่อออกเยอะ หรือท้องเสีย (บางคนดีขึ้นเมื่อได้เกลือแร่) ถ้าเป็น “ปวดเส้นเอ็นแขน/ตึงแขน” แบบคล้ายเส้นดึง - ลองพักการใช้งานซ้ำ ๆ (จับเมาส์ ยกของ ทำงานบ้าน) 1–2 วัน - ยืดปลายแขน: เหยียดแขนตรง หงายฝ่ามือ ใช้อีกมือดึงนิ้วลงเบา ๆ ค้าง 20 วินาที แล้วสลับท่าดึงนิ้วขึ้น ทำ 2–3 รอบ - ถ้าเจ็บเวลาใช้งานมาก ให้ประคบเย็นหลังใช้งาน 10 นาที สาเหตุที่พบบ่อย (ที่ฉันเจอบ่อยกับตัวเอง) - ดื่มน้ำน้อย/เสียเหงื่อมาก - ออกกำลังกายหนักกว่าปกติ หรือยืดไม่พอ - ยืนนาน ใส่รองเท้าไม่ซัพพอร์ต - นอนท่าเดิมนาน ๆ - ขาดแร่ธาตุบางอย่าง (เช่น โซเดียม/แมกนีเซียม) ในบางคน วิธีป้องกันให้เป็นน้อยลง - ดื่มน้ำให้พอทั้งวัน และเสริมเกลือแร่เมื่อเหงื่อออกมาก - วอร์มอัปก่อน/คูลดาวน์หลังออกกำลังกาย โดยเน้นยืดน่อง ต้นขา สะโพก - ยืดน่องก่อนนอน (โดยเฉพาะคนที่เป็นกลางดึก) 1–2 นาที - ถ้าเป็นที่น่องบ่อย ลองบริหารปลายเท้า (เขย่งขึ้น-ลง) 10–15 ครั้ง/เซ็ต วันละ 2–3 เซ็ต สัญญาณที่ควรพบแพทย์ - ปวด บวม แดง ร้อน ที่น่อง/แขนชัดเจน หรือเจ็บข้างเดียวมากผิดปกติ - ชา อ่อนแรง เดินลำบาก มืออ่อนแรง จับของหล่น - เป็นซ้ำถี่มากแม้พักและดื่มน้ำพอ - มีอุบัติเหตุ กล้ามเนื้อฉีก หรือปวดไม่ดีขึ้นภายใน 1–2 สัปดาห์ โดยรวมถ้าเป็นแค่เกร็งเฉียบพลันเป็นครั้งคราว มักดีขึ้นด้วยการยืด+ประคบร้อน+พักค่ะ แต่ถ้าเริ่มมีอาการปวดเส้นเอ็นแขนเรื้อรังหรือเกร็งถี่ ๆ แนะนำจดว่าเกิดตอนไหน ทำอะไรอยู่ เพื่อช่วยหาตัวกระตุ้นและแก้ได้ตรงจุดมากขึ้น