คำว่า “แยบคาย” ในข่าวนี้ ถ้าเล่าแบบภาษาคนอ่านข่าวทั่วไปคือ “ฉลาดแบบมีชั้นเชิง” ไม่ได้แค่พูดให้ดูดี แต่เป็นการวางหมากให้ได้เปรียบในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะบริบทการประชุมคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย–กัมพูชา (JBC) ที่ทุกถ้อยคำในเอกสารมีผลตามมา จากที่อ่านประเด็น “แนบบันทึกแนบท้าย” ในบันทึกประชุม JBC ฉันมองว่าเหตุผลที่ถูกมองว่าแยบคายมีอยู่หลายชั้น 1) ทำให้ “ความเห็น/ท่าทีของไทย” ถูกบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร หลายครั้งการเจรจาระหว่างประเทศไม่ได้จบแค่ในห้องประชุม แต่อยู่ที่ “เอกสาร” และ “การอ้างอิงภายหลัง” การแนบข้อความเพิ่มเติมทำให้ท่าทีของไทยไม่หลุดจากกรอบ และลดโอกาสที่อีกฝ่ายจะตีความแบบกว้าง ๆ หรือเลือกหยิบเฉพาะส่วนที่เข้าทางตัวเองไปเล่า 2) เพิ่มแรงผูกพัน (commitment) และกดดันทางการเมืองแบบนิ่ม ๆ สิ่งที่แยบคายคือ แม้จะเป็น “บันทึกแนบท้าย” แต่เมื่อถูกแนบไปกับข้อตกลง/บันทึกประชุม ก็ทำให้อีกฝ่ายต้องอยู่กับเอกสารชุดเดียวกัน เวลาออกแถลงการณ์หรือสื่อสารต่อสาธารณะจะลำบากขึ้นถ้าจะพูดสวนทาง เพราะคนสามารถหยิบเอกสารมาเทียบได้ทันที 3) กันเกม “ข้อมูลบิดเบือน” ด้วยเงื่อนไขร่วม ในข่าวพูดถึงการผูกพันร่วมกันให้หลีกเลี่ยงข้อมูลบิดเบือน อันนี้ถือว่าแยบคายในเชิงสื่อสารมาก เพราะถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งปล่อยข้อมูลเท็จ ก็เสี่ยงถูกมองว่า “ผิดข้อตกลงที่เพิ่งเซ็นเอง” ต่อให้ไม่ใช่โทษทางกฎหมายแบบตรง ๆ แต่มีต้นทุนด้านความน่าเชื่อถือทันที 4) ประเด็นสิทธิป้องกันตนเองตามกฎหมายระหว่างประเทศ การยืนยันสิทธิป้องกันตนเอง (self-defense) ถ้าอีกฝ่ายไม่ได้โต้แย้งในแถลงการณ์ ก็กลายเป็นจุดที่ช่วยให้ไทยยืนพื้นที่ได้มากขึ้นในเชิง “ภาพรวมของข้อเท็จจริงที่บันทึกไว้” อย่างน้อยทำให้คนติดตามเห็นว่าไทยประกาศจุดยืนชัดเจน ไม่ได้ปล่อยให้เงียบแล้วถูกตีความทีหลัง สรุปแบบที่ฉันเข้าใจ: ความแยบคายของการ “แนบบันทึกประชุม JBC” คือการทำให้ไทย “ได้เปรียบ” ผ่านเอกสารที่ตรวจสอบได้ และลดช่องโหว่การตีความ/การเล่าข่าวฝ่ายเดียว ในเรื่องละเอียดอ่อนอย่างชายแดนไทยกัมพูชา ถ้อยคำเล็ก ๆ ในบันทึกอาจเป็นตัวกำหนดเกมใหญ่ในระยะยาวเลย