การได้รับคืนโบราณวัตถุสำคัญของประโคนชัยจากพิพิธภัณฑ์ในต่างประเทศครั้งนี้ ถือเป็นความหวังใหม่ของชุมชนใน ต.ยายแย้มวัฒนา อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ ที่ชาวบ้านหลายคนรวมถึงผมเอง ได้ติดตามและมีความรู้สึกภาคภูมิใจอย่างมากกับการกลับมาของมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์กว่า 1,200 ปี จากเรื่องเล่าของชาวบ้านในพื้นที่ รวมถึงผู้สูงอายุที่ยังจำอดีตความงดงามของปราสาทปลายบัดได้ การที่โบราณสถานแห่งนี้เคยถูกทำลายเพื่อขุดหาโบราณวัตถุจนเกิดความเสียหายอย่างหนัก ทำให้ปัจจุบันโบราณสถานอยู่ในสภาพทรุดโทรม และไม่สามารถสะท้อนความรุ่งเรืองของอดีตได้เต็มที่ ผมเห็นด้วยอย่างยิ่งกับข้อเรียกร้องของชุมชนและพระในพื้นที่ที่อยากให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินงานบูรณะและฟื้นฟูปราสาทปลายบัดให้กลับมาสง่างามเหมือนเดิม พร้อมกันนี้ยังควรมีการดูแลอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่การตัดหญ้าทั่วไป แต่เป็นการจัดการด้านความปลอดภัยและการรักษาโบราณวัตถุให้อยู่อย่างมั่นคง รวมถึงการวางแผนจัดเก็บและจัดแสดงโบราณวัตถุที่เหมาะสม เช่น การเก็บรักษาไว้ที่ปราสาทพนมรุ้ง เพื่อป้องกันความเสียหายต่อมรดกทางวัฒนธรรมและส่งเสริมการท่องเที่ยว การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนในการอนุรักษ์โบราณสถานจึงสำคัญมาก เพราะความรักและความรับผิดชอบต่อประวัติศาสตร์ของท้องถิ่นจะช่วยให้การฟื้นฟูและการดูแลรักษามีประสิทธิภาพ และยังสร้างความตระหนักรู้ในวงกว้างเกี่ยวกับคุณค่าของวัฒนธรรมพื้นบ้านอีกด้วย ดังนั้น การคืนโบราณวัตถุครั้งนี้ไม่ใช่แค่การนำสิ่งของกลับมา แต่เป็นการปลุกจิตสำนึกของชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในอนาคต