มาเล่าให้ฟังต่อ…เคสผ่าตัดคลอดฉุกเฉิน 🚨
📌 #รกลอกตัวก่อนกำหนด Abruptio placenta
เป็นภาวะที่อันตรายมากคับ เพราะหากวินิจฉัยล่าช้า หรือผ่าตัดคลอดไม่ทันก็อาจหมายถึงชีวิตของแม่และลูกได้เลยคับ😵😵
📍 เคสนี้ คุณแม่ Admit ด้วย เจ็บครรภ์ก่อนกำหนดและเลือดออกทางช่องคลอด 🩸
🧐 วินิจฉัยว่าเป็น “รกเกาะต่ำ” ด้วย ก็รักษาด้วยการให้ยายับยั้งคลอด และ ฉีดยากระตุ้นปอดทารกในครรภ์ 💉
ระหว่างที่แอดมิต ติด NST หัวใจลูกก็ดีตลอด มดลูกบีบตัวยังมีอยู่แต่ก็ห่างออก ถือว่าดีขึ้น >> พอให้ยากระตุ้นปอดทารกในครรภ์ครบ 4 dose ก็จะเปลี่ยนเป็นยาคลายมดลูกแบบกินเพื่อให้กลับบ้าน
‼️ปรากฏว่าปรับลดยาฉีดไม่ได้เลย พอหยุดยาฉีด มดลูกก็จะแข็งตัวถี่ๆมากๆ
😬 แล้วก็ถึงวันเกิดเหตุ มดลูกบีบตัวถี่มาก แม้ว่าจะให้ยาคลายมดลูกอยู่ ถี่แบบทุกๆ 1-2 นาทีเลย แล้วอยู่ๆเลือดก็ไหลออกมาอีก >> พอติด NST ก็พบว่าอยู่ๆ หัวใจลูกเต้นเร็วมากผิดปกติ 170-180 ครั้วต่อนาที แล้วก็มีช่วงที่หัวใจ Drop ลดลงมาผิดปกติเป็นระยะๆ
‼️ เห็นท่าจะไม่ดีแน่… ถ้าปล่อยให้มดลูกบีบถี่แบบนี้ เลือดออกเพิ่มขึ้นแน่ และ หัวใจลูกก็เต้นดูผิดปกติแปลกๆ ดูแล้วเป็นอันตรายทั้งแม่และลูกเลย
ถ้าช่วยไม่ทัน…ถ้าแม่เกิดตกเลือด ลูกก็อาจจะไม่รอดไ ปด้วยได้
✅ ตัดสินใจ… #ผ่าตัดคลอดฉุกเฉิน …ทันที 🚨
📌ในระหว่างผ่าตัดคลอด พบว่า…มีก้อนลิ่มเลือดทะลักออกมาจากโพรงมดลูก และ มดลูกมีลักษณะช้ำๆ เรียกว่า “couvelaire uterus” ซึ่งเกิดจากรกลอกตัวแล้วเลือดเซาะเข้าไปในเนื้อเยอะมดลูก
✅ จึงวินิจฉัยได้ว่ามี…#ภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนด
👍 เคสนี้แม่ปลอดภัยดี เสียเลือดไม่มาก
ส่วนลูกก็แข็งแรงดี แม้จะเป็นเด็กก่อนกำหนด 33+3 สัปดาห์ แต่ก็สามารถหายใจได้เอง ไม่หอบเหนื่อยใดๆเลย 👏
📚 จะเล่าความรู้ให้ฟังเล็กน้อย 📚
📌 #รกลอกตัวก่อนกำหนด คือ ภาวะที พบได้ประมาณ 0.5-1% เท่านั้น แต่หากเกิดขึ้นอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ทั้งต่อแม่และลูก จึงจัดเป ็นภาวะที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วน
📌 ปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนด
▪️ความดันโลหิตสูงในขณะตั้งครรภ์ หรือ ครรภ์เป็นพิษ
▪️ได้รับแรงกระแทกที่ท้อง หรือ อุบัติเหตุ
▪️เคยมีภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนดในครรภ์ก่อน
▪️น้ำเดินก่อนกำหนด
▪️สูบบุหรี่
▪️ครรภ์แฝด
▪️อายุเพิ่มขึ้น
📌 อาการและการวินิจฉัย
▪️ปวดท้องมากฉับพลัน
▪️เลือดออกทางช่องคลอด
▪️กดเจ็บที่มดลูก
▪️หัวใจทารกผิดปกติ (Non-reassuring fetal status)
▪️มดลูกบีบตัวถี่และมากผิดปกติ
📌 รกลอกตัวก่อนกำหนด แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
▪️ Consealed type คือ รกลอกตัวแล้วเลือดไหลอยู่ใต้ชั้นรก แบบนี้อาจจะไม่เห็นเลือดไหลออกมาทางช่องคลอด
▪️ Revealed type คือ รกลอกตัวแล้วไหลออกมาทางปากมดลูกและช่องคลอด
✔️ การตรวจด้วยอัลตราซาวด์ เป็นวิธีที่ทำได้ง่าย แต่ความไวในการวินิจฉัยค่อนข้างต่ำ เนื่องจากสีของเนื้อรกและเลือดที่พึ่งออกใหม่จะแยกกันได้ยาก
👉 แต่หากเห็นชัดๆ ว่าสังสัยมีรกลอกตัว เช่นเห็นลิ่มเลือด หรือเห็นรกหนาตัวผิดปกติ ก็จะมีความแม่นยำค่อนข้างสูง
📌 รกลอกตัวก่อนกำหนดเป็นภาวะที่เร่งด่วนและอันตรายทั่งต่อแม่และลูก ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่
▪️Hypovolemic shock เนื่องจากเสียเลือดมาก
▪️DIC การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ
▪️End organ injury เกิดภาวะไตผิดปกติ AKI , Sheehan syndrome การสร้างฮอร์โมนจากต่อม Pituitary ผิดปกติ
▪️ทารกเสียชีวิตในครรภ์
📌 การดูแลรักษา
▪️Resuscitation ให้น้ำเกลือและส่วนประกอบของเลือดหากจำเป็น เพื่อแก้ไขภาวะ shock จากการเสียเลือดมาก
▪️ติดตามดูการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์อย่างใกล้ชิด (External fetal monitoring)
▪️คลอด พิจารณาให้คลอดอย่างเร่งด่วน ส่ วนใหญ่พิจารณา #ผ่าตัดคลอด เนื่องจากทำได้อย่างรวดเร็ว
Ref. Williams Obstetrics 26th edition
#หมอฟลุ้ก #หมอธิติพันธุ์ #หมอสูติลูกสาม
#โรงพยาบาลนวเวช #นวเวช
#NavavejInternationalHospital #Navavej
รกลอกตัวก่อนกำหนด (Abruptio placenta) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อรกซึ่งมีหน้าที่เลี้ยงทารกในครรภ์หลุดลอกออกจากผนังมดลูกก่อนเวลาคลอด ซึ่งส่งผลอันตรายรุนแรงต่อทั้งแม่และลูก สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดรกลอกตัวก่อนกำหนดนั้นมีหลากหลาย เช่น ความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ (รวมถึงครรภ์เป็นพิษ) การได้รับแรงกระแทกที่ท้องหรือประสบอุบัติเหตุ ประวัติรกลอกตัวในครรภ์ก่อนหน้า น้ำเดินก่อนกำหนด การสูบบุหรี่ การตั้งครรภ์แฝด และอายุของมารดาที่มากขึ้น อาการสำคัญที่ควรเฝ้าระวังได้แก่ ปวดท้องอย่างเฉียบพลันและรุนแรง เลือดออกทางช่องคลอด มดลูกตึงและเจ็บเมื่อกดสัมผัส รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของหัวใจทารกในครรภ์ซึ่งสามารถตรวจพบได้ด้วยการติดตามคลื่นหัวใจทารก (NST) ที่พบว่ามีความถี่ผิดปกติหรือมีจังหวะหยุดเต้นชั่วคราว เมื่อมีรกลอกตัวก่อนกำหนดจะเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น การตกเลือดจนเกิดภาวะช็อก (Hypovolemic shock) การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ (DIC) การทำงานของอวัยวะภายในล้มเหลว รวมถึงภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลต่อทารกในครรภ์ เช่น ขาดออกซิเจน หรือตายในครรภ์ การวินิจฉัยมักทำโดยการตรวจอัลตราซาวด์เพื่อช่วยสังเกตหาลิ่มเลือดหรือความผิดปกติของรก แม้ว่าความแม่นยำอาจต่ำ แต่ถ้าพบความผิดปกติชัดเจนจะช่วยยืนยันการวินิจฉัยได้ นอกจากนั้นแพทย์จะติดตามอาการของแม่และทารกอย่างใกล้ชิดโดยเฉพาะหัวใจทารก เพื่อเตรียมการคลอดฉุกเฉินทางผ่าตัดคลอดซึ่งมักเป็นวิธีที่ปลอดภัยและรวดเร็วที่สุด หนึ่งในภาวะที่พบระหว่างผ่าตัดคลอดเมื่อมีรกลอกตัวก่อนกำหนดคือ Couvelaire uterus คือภาวะที่เลือดซึมเข้าไปในผนังมดลูกจนทำให้เกิดสีผิดปกติและความช้ำ ซึ่งบ่งชี้ถึงความรุนแรงและจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วน สำหรับคุณแม่ที่มีโอกาสเสี่ยงหรือพบอาการควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อรับการดูแลและรักษาที่เหมาะสม จะช่วยลดความเสี่ยงต่อชีวิตและสุขภาพของทั้งแม่และลูกได้อย่างมาก สุดท้ายนี้ ความรู้เรื่องภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนดและสัญญาณเตือนต่างๆ ที่มาเล่าสู่กันฟังในเคสนี้ เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่มีภาวะแทรกซ้อนที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด การติดตามด้วยเครื่องมือทางการแพทย์และการตัดสินใจผ่าตัดคลอดฉุกเฉินในเวลาที่เหมาะสม จะช่วยให้ทั้งแม่และลูกปลอดภัยและผ่านพ้นวิกฤตไปได้อย่างดี
