ถ้าลูก “ตาแฉะ” ตลอดทั้งวัน ทั้งที่ไม่ได้ร้องไห้ โดยเฉพาะวัยใกล้ 2 ขวบ คุณพ่อคุณแม่หลายบ้านจะเริ่มสงสัยว่าเป็นอะไรแน่ และควรรักษายังไงดี จากประสบการณ์ที่เจอบ่อย ๆ อาการตาแฉะในเด็กเล็กมักเกี่ยวกับ “ท่อน้ำตาอุดตัน (Nasolacrimal duct obstruction)” หรือมีการระคายเคืองที่ตา ทำให้มีน้ำตาไหลค้างและมีขี้ตาได้ ลูกตาแฉะ 2 ขวบ “ยังปกติ” ไหม? - ในเด็กแรกเกิดถึงราว 1 ขวบ ท่อน้ำตาตันพบได้บ่อย และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นเอง - แต่ถ้าอายุใกล้ 2 ขวบแล้วยังตาแฉะเรื้อรัง ควรเริ่มประเมินจริงจังขึ้น เพราะโอกาสหายเองจะน้อยลง และอาจต้องให้แพทย์ช่วยดูว่าเป็นท่อน้ำตาตันจริงไหม หรือมีสาเหตุอื่นร่วม ลูกตาแฉะข้างเดียว 2 ขวบ ต่างจากสองข้างไหม? - ตาแฉะ “ข้างเดียว” มักชวนให้นึกถึงท่อน้ำตาตันข้างนั้น, การระคายเคืองเฉพาะข้าง (ฝุ่น/ขนตาทิ่ม), หรือมีการติดเชื้อเฉพาะที่ - ถ้ามี “ขี้ตาเขียว/เหลือง” หรือหนังตาบวมแดงร่วมด้วย ให้ระวังการติดเชื้อบริเวณท่อน้ำตาและรอบดวงตา ควรพาไปพบแพทย์ วิธีดูแลตาแฉะในเด็กที่ทำได้ที่บ้าน 1) เช็ดตาให้ถูกวิธี - ใช้สำลีหรือผ้าก๊อซสะอาด ชุบน้ำต้มสุกที่ปล่อยให้เย็นแล้ว หรือใช้น้ำเกลือล้างแผลที่สะอาด - เช็ด “จากหัวตาไปหางตา” เบา ๆ และใช้สำลีใหม่ทุกครั้ง ไม่ใช้ซ้ำ 2) นวดท่อน้ำตา (Tear duct massage) - ล้างมือก่อนทุกครั้ง - ใช้นิ้วกดบริเวณหัวตาใกล้สันจมูก แล้ว “กดรูดลงด้านล่าง” ตามแนวสันจมูก ทำเป็นจังหวะสม่ำเสมอ - ทำวันละหลายรอบ (เช่น เช้า-กลางวัน-เย็น) โดยเน้นความสม่ำเสมอมากกว่าการกดแรง ควรพาลูกไปพบแพทย์เมื่อไหร่? - มีขี้ตาสีเขียวหรือสีเหลืองจำนวนมาก - รอบดวงตาบวม แดง กดเจ็บ หรือมีไข้ - นวดท่อน้ำตาแล้วไม่ดีขึ้น หรือกลับเป็นซ้ำบ่อย - อายุ 2 ปีขึ้นไปแล้วยังมีน้ำตาไหลตลอดทั้งวัน สุดท้าย ถ้าลูกตาแฉะร่วมกับตาแดงมาก แพ้แสง หรือดูเหมือนเจ็บตา ไม่ควรรอดูอาการเองนานนะคะ ให้แพทย์ช่วยตรวจแยกสาเหตุ เพื่อได้วิธีรักษาที่เหมาะกับวัยและความรุนแรงของอาการค่ะ