ในวันที่ถุงน้ำดี แตกเข้าไปในตับ
วันนั้น สิ่งที่เจอข้างใน…ไม่ใช่แค่นิ่ว
แต่เป็นหนองที่ฝังอยู่ในตับของคนไข้รายนี้
ผู้หญิงอายุประมาณ 50 ปี
1 สัปดาห์ก่อน มีอาการแน่นใต้ลิ้นปี่เล็กน้อย แต่มีไข้สูง และค่าตับผิดปกติ
ผลตรวจ CT scan พบว่า คนไข้มีภาวะถุงน้ำดีอักเสบรุนแรง
อักเสบจนจนผนังบางส่วน เน่าตาย และแตกทะลุเข้าไปในตับ จนกลายเป็นโพรงหนองขนาดใหญ่ จำเป็นจะต้องได้รับการผ่าตัดส่องกล้องถุงน้ำดีโดยด่วน
ระหว่างการผ่าตัด จะเห็นว่า อวัยวะรอบ ๆ ถุงน้ำดีเกาะติดกันแน่น แทบแยกไม่ออกว่าอะไรเป็นอะไร
สาเหตุที่เป็นแบบนี้ เป็นเพราะร่างกายเราเก่งครับ
หากเกิดการติดเชื้อ หรืออักเสบภายในช่องท้อง ร่างกายจะพยายามรักษาตัวเองก่อน ด้วยการนำเนื้อเยื่อไขมันไปห่อหุ้มอวัยวะเหล่านั้นไว้ ไม่ให้การติดเชื้อกระจายไปทั่วท้อง
ในคนไข้รายนี้ก็ไม่ต่างกัน และ ร่างกายพยายามต่อสู้ จนเกิดพังผืดจำนวนมากล้อมรอบถุงน้ำดี
ทำให้แทนที่น้ำดีจะรั่วออกมาจากผนังของถุงน้ำดีที่เปื่อยและยุ่ย แต่ถูกดันกลับเข้าไปกลายเป็นฝีหนองในตับแทน
การผ่าตัดส่องกล้องคนไข้รายนี้ จะต้องแยกถุงน้ำดีที่เน่าออกอย่างระมัดระวัง ไม่ให้เกิดการบาดเจ็บต่ออวัยวะสำคัญที่อยู่ข้างเคียง
สุดท้ายการผ่าตัดส่องกล้องถุงน้ำดีผ่านไปอย่างราบรื่น ถึงแม้ว่าจะใช้เวลาผ่าตัดนานกว่าปกติ
โดยทั่วไปแล้วการผ่าตัดส่องกล้องถุงน้ำดี ในขณะที่โรคสงบจะนอนโรงพยาบาลเพียงแค่ 1-2 คืน
แต่เนื่องจากคนไข้รายนี้ จะต้องใส่สายระบายฝีหนองที่ฝังอยู่ในตับ และได้รับยาฆ่าเชื้อผ่านทางเส้นเลือด จึงทำให้ต้องนอนโรงพยาบาลนานประมาณ 1 สัปดาห์
และในที่สุดคนไข้ก็สามารถได้กลับบ้านอย่างปลอดภัย
นิ่วในถุงน้ำดีอาจดูเหมือนเป็นโรคเล็ก ๆ โดยเฉพาะในวันที่ยังไม่ปวด หลายๆคนคงจะยังไม่สนใจ
แต่เมื่อมีการอักเสบเกิดขึ้น บางครั้งโรคอาจรุนแรงขึ้นได้มากกว่าที่เราคิด และกลายเป็นการผ่าตัดใหญ่กว่าที่ควรจะเป็นครับ
จากประสบการณ์การดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะถุงน้ำดีอักเสบรุนแรง จนถุงน้ำดีแตกเข้าสู่ตับและก่อให้เกิดฝีหนอง จะเห็นได้ว่าการติดเชื้อในระบบทางเดินน้ำดีนี้ไม่ใช่เรื่องเล็กเลย แม้ในช่วงแรกผู้ป่วยอาจมีอาการปวดท้องและไข้ แต่หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่เหมาะสม อาการอาจลุกลามอย่างรวดเร็วจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การผ่าตัดส่องกล้องถุงน้ำดีในภาวะเฉียบพลันที่มีการติดเชื้อและฝีหนองฝังตัวในตับ ต้องใช้เทคนิคที่ละเอียดและระมัดระวังมาก เพราะอวัยวะบริเวณนั้นจะมีพังผืดเกาะติดกันแน่น เพื่อป้องกันเชื้อกระจายออกไป การแยกถุงน้ำดีที่เน่าออกจึงยากกว่าในกรณีทั่วไปมาก และต้องมีการวางแผนการผ่าตัดและดูแลหลังผ่าตัดอย่างเข้มงวด เช่น การใส่สายระบายหนองและให้ยาฆ่าเชื้อผ่านเส้นเลือด สิ่งที่สำคัญมาก คือการสังเกตอาการผิดปกติ เช่น อาการปวดท้องต่อเนื่อง มีไข้สูง หายใจเหนื่อย หรืออ่อนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างเร่งด่วน เพราะนิ่วในถุงน้ำดีแม้จะดูเหมือนโรคที่ไม่รุนแรง แต่ก็สามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้เสมอ การตรวจ CT scan ช่วยให้เห็นความผิดปกติและระดับความรุนแรงของโรคได้ชัดเจน ทำให้การรักษาถูกต้องและตรงจุดมากขึ้น ผมเคยเห็นผู้ป่วยที่ชะล่าใจไม่มาพบแพทย์ จนเกิดการอักเสบติดเชื้อรุนแรงและต้องผ่าตัดฉุกเฉิน ซึ่งส่งผลต่อระยะเวลาการพักฟื้นและค่าใช้จ่ายในการรักษาที่สูงขึ้นมาก ในทางตรงกันข้าม ผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลทันทีเมื่อมีอาการ สามารถผ่าตัดแบบส่องกล้องและฟื้นตัวเร็ว นอนโรงพยาบาลไม่นานและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ ดังนั้น อย่ามองข้ามนิ่วในถุงน้ำดี หรือความผิดปกติของถุงน้ำดี โดยเฉพาะถ้ารู้สึกไม่สบายท้องหรือมีอาการผิดปกติใด ๆ ควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงอย่างถุงน้ำดีแตกทะลุเข้าไปในตับ และเพื่อให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด
