Formula 1 (101) EP.7 How do racers overtake?

ถ้าอธิบายแบบคนดู F1 ทั่วไป “slipstream” คือการที่รถเราไปตามท้ายรถคันหน้าในระยะที่พอดี แล้วได้อานิสงส์จากอากาศที่คันหน้าผลัก/แหวกออกไป ทำให้แรงต้านอากาศ (drag) ที่รถเราต้องเจอน้อยลง พอแรงต้านลด รถก็ไหลได้ดีขึ้น ความเร็วปลายบนทางตรงมักจะเพิ่มขึ้นแบบรู้สึกได้เลย เลยเป็นเหตุผลว่าทำไมเวลาเห็นรถตามตูดกันบนทางตรงยาว ๆ ถึงเหมือนกำลัง “ชาร์จสปีด” เพื่อเตรียมแซง หลักการที่ผมชอบนึกภาพคือ คันหน้าทำหน้าที่เหมือนเปิดทางลมให้เรา พอเราอยู่ในกระแสลมด้านหลัง (wake) เราจะโดนลมน้อยลง เร่งแล้วขึ้นไวกว่าในจังหวะสั้น ๆ โดยเฉพาะช่วงท้ายทางตรงก่อนถึงจุดเบรก ตรงนี้แหละที่ slipstream กลายเป็น “จุดเปลี่ยนเกม” ในการตั้งเกมแซง แต่ slipstream ไม่ได้มีแต่ข้อดีนะครับ เพราะพอเราเข้าไปใกล้มาก ๆ ในโค้ง โดยเฉพาะโค้งความเร็วสูง รถเราอาจเสีย downforce (แรงกด) จากอากาศที่ปั่นป่วนหลังรถคันหน้า ทำให้หน้ารถเบา เข้าโค้งแล้วหลุดไลน์หรือยางร้อนง่าย ดังนั้นหลายครั้งจะเห็นนักขับเลือก “ตามในทางตรง” แต่ “ถอยนิดนึงก่อนเข้าโค้ง” เพื่อเอาอากาศสะอาดกลับมาให้รถเกาะพื้น ทีนี้คำถามยอดฮิต: slipstream F1 คืออะไรต่างจาก DRS ยังไง? - Slipstream = ธรรมชาติของอากาศ เกิดได้กับรถทุกคันทุกยุค (แค่ประสิทธิภาพมากน้อยต่างกัน) - DRS (Drag Reduction System) = ระบบที่เปิดปีกหลังเพื่อลดแรงต้านอากาศ ทำให้รถเร็วขึ้น (ใช้ในโซนที่กำหนดและต้องเข้าเงื่อนไข) ตั้งแต่ปี 2011 เวลาสองอย่างนี้ “รวมกัน” จะโหดมาก: เราตามดูดลมมาอยู่แล้ว + เปิด DRS ลดแรงต้านเพิ่มอีก ทำให้ความเร็วปลายพุ่งขึ้น จนหลายสนามการแซงแทบจะการันตี โดยเฉพาะสนามที่มีทางตรงยาว ๆ (เช่นแนว ๆ Baku City Circuit ที่คนชอบยกเป็นตัวอย่าง) ถ้าอยากลองสังเกตเองตอนดูถ่ายทอดสด ให้ดู 3 จุดนี้ครับ 1) รถตามเข้ามาใกล้ในทางตรง: นี่คือกำลังใช้ slipstream 2) ถ้าเห็นปีกหลังเปิด: นั่นคือใช้ DRS ซ้อน 3) ช่วงก่อนถึงโค้งหนัก ๆ: รถตามจะเลือกไลน์เพื่อเตรียม “late braking” (เบรกช้ากว่า) หรือบางทีพุ่งด้านในแบบ “divebomb” แต่ถ้าคันหน้าปิดในดี ก็อาจสวนกลับด้วย “switchback” ได้ สรุปสั้น ๆ: slipstream คือการอาศัยแรงลมดูดท้ายคันหน้าเพื่อลดแรงต้าน ทำให้รถเราเร็วขึ้น โดยเฉพาะบนทางตรง และถ้าได้ใช้ร่วมกับ DRS ในจังหวะเหมาะ ๆ โอกาสแซงจะสูงมาก แต่ต้องระวังผลข้างเคียงเรื่อง downforce ตอนเข้าโค้งด้วยครับ