สูตรคำนวณภาษี

เวลาเพื่อน ๆ ถามว่า “คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดายังไง ขอแบบมีตัวอย่างหน่อย” เรามักจะอธิบายเป็น 3 ขั้นตอนตามอินโฟกราฟิกนี้เลย คือ หาเงินได้สุทธิ → เทียบตารางอัตราภาษี → คำนวณภาษีที่ต้องจ่าย (ภาษีแบบขั้นบันได) 1) หา “เงินได้สุทธิ” ให้ได้ก่อน โดยหลัก ๆ สำหรับมนุษย์เงินเดือน ให้เริ่มจาก “รายได้ทั้งปี” (เช่น เงินเดือน โบนัส คอมมิชชั่น ฯลฯ) แล้วค่อยหักรายการที่กฎหมายให้หักได้ เช่น - ค่าใช้จ่าย (แบบเหมาจ่ายของเงินเดือน) - ค่าลดหย่อนต่าง ๆ (ส่วนตัว/คู่สมรส/บุตร/ประกัน/กองทุน/ดอกเบี้ยบ้าน ฯลฯ) สุดท้ายจะได้ตัวเลข “เงินได้สุทธิ” ที่ใช้ไปเข้าตารางภาษี 2) เทียบ “ตารางอัตราภาษี” แบบขั้นบันได ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่ได้คิดเหมารวดเดียวทั้งก้อน แต่คิดเป็นช่วง ๆ (ขั้นบันได) เช่น ช่วงแรกอัตราต่ำกว่า ช่วงถัดไปอัตราสูงขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้นอย่าเอาเงินได้สุทธิไปคูณเปอร์เซ็นต์เดียวทั้งจำนวน เพราะจะทำให้คำนวณพลาดได้ 3) ตัวอย่างคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (เข้าใจภาพรวม) สมมติ (ตัวอย่างเพื่อฝึกคิด) - รายได้ทั้งปี: 600,000 บาท - หักค่าใช้จ่ายเหมาจ่าย: 100,000 บาท - หักค่าลดหย่อนรวม: 150,000 บาท = เงินได้สุทธิ: 600,000 - 100,000 - 150,000 = 350,000 บาท จากนั้นนำ 350,000 ไปคำนวณแบบขั้นบันได (ยกตัวอย่างตามโครงสร้างอัตราทั่วไป) - ช่วง 0–150,000: ยกเว้นภาษี = 0 - ช่วง 150,001–300,000: 150,000 x 5% = 7,500 - ช่วง 300,001–350,000: 50,000 x 10% = 5,000 รวมภาษีทั้งปี = 12,500 บาท ทริคที่ช่วยไม่พลาด (จากประสบการณ์ส่วนตัว) - เช็ก “ภาษีหัก ณ ที่จ่าย” ในสลิปเงินเดือนทั้งปี แล้วเอามาเทียบกับ “ภาษีที่ต้องจ่าย” จากที่คำนวณ: ถ้าหักไว้มากกว่าอาจขอคืนได้ ถ้าน้อยกว่าเตรียมจ่ายเพิ่ม - ทำไฟล์สรุปรายได้/ลดหย่อนตั้งแต่ต้นปี จะไม่เร่งช่วงปลายปีและไม่ตกหล่นเอกสาร - ถ้ามีรายได้มากกว่าเงินเดือน (ฟรีแลนซ์/ขายของออนไลน์/ค่าเช่า) ให้แยกประเภทเงินได้ไว้ เพราะวิธีหักค่าใช้จ่ายอาจต่างกัน สรุปสั้น ๆ: ขอแค่จับแกนให้ถูก “เงินได้สุทธิ” คือฐานสำคัญ แล้วค่อยคิดภาษีแบบขั้นบันไดตามตารางอัตราภาษี ก็จะคำนวณได้ใกล้เคียงความจริงและวางแผนการเงินสิ้นปีได้ง่ายขึ้นมากค่ะ