องค์ตั่วเหล่าเอี๊ย หรือ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝)

องค์ตั่วเหล่าเอี๊ย หรือ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝) ณ ศาลเจ้าพ่อเสือ, ถนนตะนาว, เสาชิงช้า กทม.

แม้คนไทยจะเรียกติดปากว่า “ศาลเจ้าพ่อเสือ” แต่ องค์ประธานตามแบบจีนที่ศาลนี้บูชาจริงๆ คือ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝) หรือที่คนแต้จิ๋วเรียก “ตั่วเหล่าเอี๊ย” หมายถึง “มหาเทพองค์ใหญ่/ปฐมเทพเบื้องบน” ไม่ได้เป็นแค่เทพเสืออย่างเดียว

ส่วน “เจ้าพ่อเสือ” ที่คนไทยเรียก เกิดจากว่าในศาลมีแท่น “เสือ” (เทพเสือผู้พิทักษ์) อยู่ร่วมด้วย เลยกลายเป็นชื่อยอดนิยมแบบไทยๆ ว่า “ศาลเจ้าพ่อเสือ” แทนชื่อเทพจีนที่ออกเสียงยาก

1. ที่มาว่าศาลนี้เกิดขึ้นอย่างไร?

• ศาลสร้างในสมัย รัชกาลที่ 3 (พ.ศ. 2377 ประมาณนั้น) โดยชาวจีนแต้จิ๋วที่ตั้งถิ่นฐานในกรุงเทพ ต้องการศาลกลางเมืองเพื่อบูชาตามคติเต๋า–จีนใต้ที่ถือ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” เป็นองค์คุ้มครองสูงสุดของพวกเขา

• เดิมศาลตั้งอยู่แถวถนนบำรุงเมือง ต่อมาสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดให้ย้ายมาที่ถนนตะนาว ตรงปัจจุบัน ใกล้เสาชิงช้า เพื่อจัดระเบียบเมือง ศาลก็เลยมาอยู่ในทำเลที่เราเห็นทุกวันนี้

• “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝) เป็นองค์ประธานเพราะชาวจีนที่มาค้าขายสมัยนั้น (โดยเฉพาะแต้จิ๋ว) ถือว่าเฮียงเทียนเซี่ยงตี้เป็นเทพ “ปกป้อง–ปราบอสูร–คุมวิญญาณ–คุมทิศเหนือ” จึงดีมากสำหรับคนเรือ คนค้าขายที่ต้องการความปลอดภัยและความมั่นคง

ง่ายๆ คือ ศาลนี้เกิดจากชุมชนจีนเอาเทพเจ้าหลักจากบ้านเดิม (จีนใต้) มาตั้งเป็นศูนย์รวมจิตในสยาม แล้วคนไทยก็รับไปเรียกตามรูปเคารพที่เห็นเด่น (เสือ) เลยกลายเป็น “ศาลเจ้าพ่อเสือ” ในวัฒนธรรมไทย

2. แล้ว “อัญเชิญมาจากไหน?”

ไม่ได้มีหลักฐานระบุว่า “ยกองค์จากเมืองจีนล้วนๆ” แต่วิธีของศาลจีนยุคนั้นคือ

1. นำ แบบ/ตำรา/ผังไหว้ ของเฮียงเทียนเซี่ยงตี้จากจีนใต้มา

2. อัญเชิญ “องค์ท่าน” ลงสู่ศาลใหม่ด้วยพิธีเชิญเทพ (开光 / เชิญดวงพระองค์จากต้นตำรับ)

3. แล้วจึงสร้างองค์จำลองขึ้นบูชาที่กรุงเทพ

ดังนั้นจะพูดว่า “อัญเชิญมาจากสายจีนแต้จิ๋วในจีนใต้ แล้วมาตั้งศาลในสยามสมัย ร.3” ได้อย่างปลอดภัยครับ ไม่ได้เป็นวัตถุโบราณล่องเรือมาทั้งองค์ แต่เป็นการอัญเชิญทางพิธี แล้วจึงสถาปนาองค์ขึ้นใหม่ที่นี่

ปล : ผมมีโอกาสได้ไปศาลกำเนิดของ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝) ที่จีนกับอาม่าสมัยตอนอายุ 7 ปี ตอนนั้นก็มีเรื่องเล่าว่ามีคนไทยมาอัญเชิญจากที่นี่ (ภูเขาอู่ตัง (Wudang Mountains) มณฑลหูเป่ย ประเทศจีน)

3. ความศักดิ์สิทธิ์ที่เล่าต่อกัน?

ทำไมศาลนี้ดังมากจนกลายเป็น “ต้องมาแก้ชง/ขอพร”?

1. สายปราบ–คุ้มครอง

เฮียงเทียนเซี่ยงตี้ในคติเต๋าเป็นเทพที่ชนะภูตผีและพลังไม่ดี จึงถูกขอเรื่อง “กันเคราะห์ กันคุณ กันศัตรู” เยอะ โดยเฉพาะคนทำมาหากินในเมืองเก่า

2. สายทำมาค้าขึ้น

ชาวจีนเชื่อว่าเมื่อบ้านมีเทพบนคุ้มครอง เคราะห์ไม่กวน ก็ทำมาค้าขึ้น คนไทยเลยไหว้เรื่องการงาน–กิจการ–ขอให้ผ่านอุปสรรคทางธุรกิจบ่อยมาก

3. อยู่กลางเมือง เห็นผลไว

เพราะศาลตั้งในย่านการค้า–การปกครองเก่าของกรุงเทพ ใครบนแล้วสมหวังย่อมเล่าง่าย จึงกลายเป็นศาลจีนที่คนไทยรู้จักมากที่สุดคู่กับวัดเล่งเน่ยยี่

4. ผสมผสานเทพหลายองค์

นอกจากตั่วเหล่าเอี๊ย ยังมีเจ้าพ่อกวนอู เจ้าแม่ทับทิม เทพเสือ และเทพเจ้าเฮ่งเจีย → คนเลยขอได้หลายเรื่องในที่เดียว ทำให้ชื่อ “ศาลเจ้าพ่อเสือ” ดังขึ้นเรื่อยๆ

4. ทำไมคนไทยถึงเข้าใจว่าเทพประธานคือ “เจ้าพ่อเสือ”?

“ที่เราเรียกศาลเจ้าพ่อเสือ จริงๆ องค์ประธานคือ ‘ตั่วเหล่าเอี๊ย – เฮียงเทียนเซี่ยงตี้’ เทพสูงของสายเต๋า ส่วนเสือเป็นเทพผู้พิทักษ์ที่ศาลนี้มีด้วย เลยทำให้คนไทยจำชื่อเสือมากกว่า แต่ตัวศาลตั้งมาตั้งแต่รัชกาลที่ 3 โดยชุมชนจีนเพื่อบูชาองค์นี้เป็นหลักนะครับ”

“เลยถึงไหว้แก้ชง ขอคุ้มครอง ขอผ่านอุปสรรคได้ เพราะต้นทางเป็นเทพสายปราบกับปกป้อง ไม่ใช่แค่เสืออย่างเดียว”

หมายเหตุ : แนบคาถามบูชาองค์ตั่วเหล่าเอี๊ย หรือ “เฮียงเทียนเซี่ยงตี้” (玄天上帝) ให้…สำหรับคนที่อยากสวดบูชาที่ศาลหรือที่บ้าน

#วันละเรื่องสองเรื่อง