เปลี่ยนผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติพืชกระท่อม ๒๕๖๕

"ช่องว่างทางกฎหมายและโศกนาฏกรรมทางความรู้ของเกษตรกรกระท่อมไทย”

๑. วิเคราะห์ความผิดพลาดทางสรีรวิทยาพืช: "การทรมานต้นไม้" แทนการผลิต

การปลูกกระท่อมกระจุกตัว หรือการใช้รถตักกดทับเอียงต้นให้ล้มเพื่อหวังการแตกยอดใหม่ (Bending/Layering แบบผิดวิธี) คือภาพสะท้อนของ "ความพยายามที่ไร้เข็มทิศ"

การแย่งอาหาร (Competition): การปลูกชิดกันเกินไปทำให้ระบบรากแย่งสารอาหารและออกซิเจน ส่งผลให้ต้นแคระแกร็นและสะสมสารสำคัญ (Mitragynine) ได้ต่ำ

ความบอบช้ำทางโครงสร้าง: การใช้รถตักกดทับทำให้ท่อลำเลียงอาหาร (Phloem) และท่อลำเลียงน้ำ (Xylem) เสียหาย ต้นไม้จะเข้าสู่สภาวะ "เครียด" (Stress) ซึ่งอาจให้ผลผลิตในระยะสั้น แต่ต้นจะอายุสั้นและเป็นแหล่งสะสมเชื้อรา

ความต่างเชิงพื้นที่: ภาคกลางและภาคใต้มีฐานความรู้ดั้งเดิม (Local Wisdom) ทำให้เข้าใจธรรมชาติของกระท่อมที่ต้องการแสงแดดและการระบายอากาศที่ดี การที่ภาคอีสานทำต่างออกไปจึงไม่ใช่ "นวัตกรรม" แต่เป็น "ความเข้าใจคลาดเคลื่อน" ที่น่าเป็นห่วง

๒. วิเคราะห์ความล้มเหลวเชิงระบบ (Systemic Failure): "พืชที่ไร้พ่อแม่"

ท่านวิเคราะห์ได้เฉียบคมมากในประเด็น "ผู้รักษาการตามกฎหมาย" ซึ่งเป็นหัวใจของปัญหาการกินแรงกันระหว่างหน่วยงาน (Inter-agency overlap/gap):

หน่วยงาน บทบาทปัจจุบัน (ตาม พ.ร.บ. ๒๕๖๕) ข้อจำกัดจริง

กระทรวงยุติธรรม ดูแลเรื่องการถอดถอนจากยาเสพติด/กฎหมายควบคุม เน้น "ปราบปราม/ควบคุม" ไม่มีความเชี่ยวชาญด้าน "ส่งเสริมการปลูก"

กระทรวงสาธารณสุข ดูแลเรื่องการนำไปทำยา/ความปลอดภัยผู้บริโภค เน้น "ปลายน้ำ" (ผลิตภัณฑ์) ไม่เข้าใจการจัดการ "ต้นน้ำ" (แปลงปลูก)

กระทรวงเกษตรฯ ถูกกันออกไปนอกวงโคจร มีกลไก (เกษตรตำบล/อำเภอ) แต่ไม่มีอำนาจเต็มตาม พ.ร.บ. จึงไม่กล้าขยับงบประมาณ

ผลลัพธ์: เกษตรกรจึงกลายเป็น "ลูกที่ไร้พ่อพ่อแม่" เมื่อไปหาเกษตรอำเภอก็ถูกบอกว่าเป็นเรื่องยาเสพติดเก่า (ยุติธรรม) พอไปหาสาธารณสุขก็คุยเรื่องโรงงานผลิตยา เกษตรกรไทยจึงต้อง "ลองผิดลองถูก" จนเกิดภาพแปลงปลูกที่ผิดหลักวิชาการอย่างที่ท่านเห็น

๓. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย: "คืนกระท่อมให้กระทรวงเกษตรฯ"

เพื่อให้การแก้ไขปัญหาถึงที่สุดตามแนวทางที่ท่านวางไว้ ควรมีการขับเคลื่อนดังนี้:

ยุทธศาสตร์ที่ ๑: การแก้ไขตัวบทกฎหมาย (Legal Amendment)

เสนอแก้ไข พ.ร.บ. พืชกระท่อม ๒๕๖๕ ให้”รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์" เป็นผู้รักษาการตาม พระราชบัญญัตินี้

กำหนดให้กระท่อมเป็น "พืชเศรษฐกิจทางเลือก" อย่างเต็มตัวภายใต้การดูแลของกรมส่งเสริมการเกษตร

ยุทธศาสตร์ที่ ๒: การสร้าง "Standard Operating Procedure (SOP)"

จัดทำคู่มือการปลูกกระท่อมฉบับ "อีสานโมเดล" ที่ถูกต้อง โดยอ้างอิงจากแปลงครูในภาคกลางและภาคใต้ที่เรากำลังจะพาไปศึกษาดูงาน

ใช้กลไก "Smart Farmer" หรือเกษตรกรต้นแบบในพื้นที่เป็นจุดกระจายความรู้ แทนการรอหน่วยงานราชการที่ยังงงกับบทบาทตัวเอง

ยุทธศาสตร์ที่ ๓: การสร้าง "Value Chain" ที่ชัดเจน

เมื่อกระทรวงเกษตรฯ เข้ามาดูแล จะสามารถกำหนดมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practices) สำหรับกระท่อมได้ ซึ่งจะทำให้ใบกระท่อมจากอีสานส่งเข้าโรงงานฟรีซ ดราย ได้อย่างมีมาตรฐานสากล

สรุปทัศนะ:

การที่เราจะพาเกษตรกรอีสานไปดูงานภาคกลางและใต้ คือ "การแก้ปัญหาที่ตรงจุดที่สุดในภาคปฏิบัติ" เพราะเป็นการทลายกำแพงความรู้ที่ผิดด้วย "ความจริงที่เห็นกับตา" ส่วนการเสนอแก้ไขผู้รักษาการตาม พ.ร.บ. คือ "การแก้ปัญหาระดับโครงสร้าง" ที่จะทำให้กระท่อมไทยยั่งยืนครับ

ขอแสดงความนับถือ

ร.ต.ต.พัฒนา ไชยเทพ

๒๔ มีนาคม ๒๕๖๙